Bhagavad Gita in VedaPad romanization
| dhqtarASTra uvAca , | |||
| dharmakSetre kurukSetre samavetA yuyutsavaH | , | mAmakAH pANDavAfcaiva kimakurvata saMjaya | .1. |
| saMjaya uvAca , | |||
| dqSTvA tu pANDavAnIkaM vyUDhaM duryodhanastadA | , | AcAryamupasaMgamya rAjA vacanamabravIt | .2. |
| pafyaitAM pANDuputrANAmAcArya mahatIM camUm | , | vyUDhAM drupadaputreNa tava fiSyeNa dhImatA | .3. |
| atra fUrA maheSvAsA bhImArjunasamA yudhi | , | yuyudhAno virATafca drupadafca mahArathaH | .4. |
| dhqSTaketufcekitAnaH kAfirAjafca vIryavAn | , | purujitkuntibhojafca faibyafca narapuMgavaH | .5. |
| yudhAmanyufca vikrAnta uttamaujAfca vIryavAn | , | saubhadro draupadeyAfca sarva eva mahArathAH | .6. |
| asmAkaM tu vifiSTA ye tAnnibodha dvijottama | , | nAyakA mama sainyasya saMjxArthaM tAnbravImi te | .7. |
| bhavAnbhISmafca karNafca kqpafca samitiMjayaH | , | afvatthAmA vikarNafca saumadattistathaiva ca | .8. |
| anye ca bahavaH fUrA madarthe tyaktajIvitAH | , | nAnAfastrapraharaNAH sarve yuddhavifAradAH | .9. |
| aparyAptaM tadasmAkaM balaM bhISmAbhirakSitam | , | paryAptaM tvidameteSAM balaM bhImAbhirakSitam | .10. |
| ayaneSu ca sarveSu yathAbhAgamavasthitAH | , | bhISmamevAbhirakSantu bhavantaH sarva eva hi | .11. |
| tasya saMjanayanharSaM kuruvqddhaH pitAmahaH | , | siMhanAdaM vinadyoccaiH fazkhaM dadhmau pratApavAn | .12. |
| tataH fazkhAfca bheryafca paNavAnakagomukhAH | , | sahasaivAbhyahanyanta sa fabdastumulo'bhavat | .13. |
| tataH fvetairhayairyukte mahati syandane sthitau | , | mAdhavaH pANDavafcaiva divyau fazkhau pradaghmatuH | .14. |
| pAxcajanyaM hqSIkefo devadattaM dhanaMjayaH | , | pauNDraM dadhmau mahAfazkhaM bhImakarmA vqkodaraH | .15. |
| anantavijayaM rAjA kuntIputro yudhiSThiraH | , | nakulaH sahadevafca sughoSamaNipuSpakau | .16. |
| kAfyafca parameSvAsaH fikhaNDI ca mahArathaH | , | dhqSTadyumno virATafca sAtyakifcAparAjitaH | .17. |
| drupado draupadeyAfca sarvafaH pqthivIpate | , | saubhadrafca mahAbAhuH fazkhAndadhmuH pqthakpqthak | .18. |
| sa ghoSo dhArtarASTrANAM hqdayAni vyadArayat | , | nabhafca pqthivIM caiva tumulo vyanunAdayan | .19. |
| atha vyavasthitAndqSTvA dhArtarASTrAnkapidhvajaH | , | pravqtte fastrasaMpAte dhanurudyamya pANDavaH | .20. |
| hqSIkefaM tadA vAkyamidamAha mahIpate | , | ||
| arjuna uvAca , | |||
| senayorubhayormadhye rathaM sthApaya me'cyuta | .21. | ||
| yAvadetAnnirIkSe'haM yoddhukAmAnavasthitAn | , | kairmayA saha yoddhavyamasminraNasamudyame | .22. |
| yotsyamAnAnavekSe'haM ya ete'tra samAgatAH | , | dhArtarASTrasya durbuddheryuddhe priyacikIrSavaH | .23. |
| saMjaya uvAca , | |||
| evamukto hqSIkefo guDAkefena bhArata | , | senayorubhayormadhye sthApayitvA rathottamam | .24. |
| bhISmadroNapramukhataH sarveSAM ca mahIkSitAm | , | uvAca pArtha pafyaitAnsamavetAnkurUniti | .25. |
| tatrApafyatsthitAnpArthaH pitQnatha pitAmahAn | , | AcAryAnmAtulAnbhrAtQnputrAnpautrAnsakhIMstathA | .26. |
| fvafurAnsuhqdafcaiva senayorubhayorapi | , | tAnsamIkSya sa kaunteyaH sarvAnbandhUnavasthitAn | .27. |
| kqpayA parayAviSTo viSIdannidamabravIt | , | ||
| arjuna uvAca , | |||
| dqSTvemaM svajanaM kqSNa yuyutsuM samupasthitam | .28. | ||
| sIdanti mama gAtrANi mukhaM ca parifuSyati | , | vepathufca farIre me romaharSafca jAyate | .29. |
| gANDIvaM sraMsate hastAttvakcaiva paridahyate | , | na ca faknomyavasthAtuM bhramatIva ca me manaH | .30. |
| nimittAni ca pafyAmi viparItAni kefava | , | na ca freyo'nupafyAmi hatvA svajanamAhave | .31. |
| na kAzkSe vijayaM kqSNa na ca rAjyaM sukhAni ca | , | kiM no rAjyena govinda kiM bhogairjIvitena vA | .32. |
| yeSAmarthe kAzkSitaM no rAjyaM bhogAH sukhAni ca | , | ta ime'vasthitA yuddhe prANAMstyaktvA dhanAni ca | .33. |
| AcAryAH pitaraH putrAstathaiva ca pitAmahAH | , | mAtulAH fvafurAH pautrAH fyAlAH saMbandhinastathA | .34. |
| etAnna hantumicchAmi ghnato'pi madhusUdana | , | api trailokyarAjyasya hetoH kiM nu mahIkqte | .35. |
| nihatya dhArtarASTrAnnaH kA prItiH syAjjanArdana | , | pApamevAfrayedasmAnhatvaitAnAtatAyinaH | .36. |
| tasmAnnArhA vayaM hantuM dhArtarASTrAnsvabAndhavAn | , | svajanaM hi kathaM hatvA sukhinaH syAma mAdhava | .37. |
| yadyapyete na pafyanti lobhopahatacetasaH | , | kulakSayakqtaM doSaM mitradrohe ca pAtakam | .38. |
| kathaM na jxeyamasmAbhiH pApAdasmAnnivartitum | , | kulakSayakqtaM doSaM prapafyadbhirjanArdana | .39. |
| kulakSaye praNafyanti kuladharmAH sanAtanAH | , | dharme naSTe kulaM kqtsnamadharmo'bhibhavatyuta | .40. |
| adharmAbhibhavAtkqSNa praduSyanti kulastriyaH | , | strISu duSTAsu vArSNeya jAyate varNasaMkaraH | .41. |
| saMkaro narakAyaiva kulaghnAnAM kulasya ca | , | patanti pitaro hyeSAM luptapiNDodakakriyAH | .42. |
| doSairetaiH kulaghnAnAM varNasaMkarakArakaiH | , | utsAdyante jAtidharmAH kuladharmAfca fAfvatAH | .43. |
| utsannakuladharmANAM manuSyANAM janArdana | , | narake'niyataM vAso bhavatItyanufufruma | .44. |
| aho bata mahatpApaM kartuM vyavasitA vayam | , | yadrAjyasukhalobhena hantuM svajanamudyatAH | .45. |
| yadi mAmapratIkAramafastraM fastrapANayaH | , | dhArtarASTrA raNe hanyustanme kSemataraM bhavet | .46. |
| saMjaya uvAca , | |||
| evamuktvArjunaH saMkhye rathopastha upAvifat | , | visqjya safaraM cApaM fokasaMvignamAnasaH | .47. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
arjunaviSAdayogo nAma prathamo'dhyAyaH .1.
↖
| saMjaya uvAca , | |||
| taM tathA kqpayAviSTamafrupUrNAkulekSaNam | , | viSIdantamidaM vAkyamuvAca madhusUdanaH | .1. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| kutastvA kafmalamidaM viSame samupasthitam | , | anAryajuSTamasvargyamakIrtikaramarjuna | .2. |
| klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyate | , | kSudraM hqdayadaurbalyaM tyaktvottiSTha paraMtapa | .3. |
| arjuna uvAca , | |||
| kathaM bhISmamahaM sAzkhye droNaM ca madhusUdana | , | iSubhiH pratiyotsyAmi pUjArhAvarisUdana | .4. |
| gurUnahatvA hi mahAnubhAvAnfreyo bhoktuM bhaikSyamapIha loke | , | ||
| hatvArthakAmAMstu gurunihaiva bhuxjIya bhogAn'rudhirapradigdhAn | .5. | ||
| na caitadvidmaH kataranno garIyo yadvA jayema yadi vA no jayeyuH | , | ||
| yAneva hatvA na jijIviSAmaste'vasthitAH pramukhe dhArtarASTrAH | .6. | ||
| kArpaNyadoSopahatasvabhAvaH pqcchAmi tvAM dharmasaMmUDhacetAH | , | ||
| yacchreyaH syAnnifcitaM brUhi tanme fiSyaste'haM fAdhi mAM tvAM prapannam | .7. | ||
| na hi prapafyAmi mamApanudyAdyacchokamucchoSaNamindriyANAm | , | ||
| avApya bhUmAvasapatnamqddhaM rAjyaM surANAmapi cAdhipatyam | .8. | ||
| saMjaya uvAca , | |||
| evamuktvA hqSIkefaM guDAkefaH paraMtapa | , | na yotsya iti govindamuktvA tUSNIM babhUva ha | .9. |
| tamuvAca hqSIkefaH prahasanniva bhArata | , | senayorubhayormadhye viSIdantamidaM vacaH | .10. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| afocyAnanvafocastvaM prajxAvAdAMfca bhASase | , | gatAsUnagatAsUMfca nAnufocanti paNDitAH | .11. |
| na tvevAhaM jAtu nAsaM na tvaM neme janAdhipAH | , | na caiva na bhaviSyAmaH sarve vayamataH param | .12. |
| dehino'sminyathA dehe kaumAraM yauvanaM jarA | , | tathA dehAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati | .13. |
| mAtrAsparfAstu kaunteya fItoSNasukhaduHkhadAH | , | AgamApAyino'nityAstAMstitikSasva bhArata | .14. |
| yaM hi na vyathayantyete puruSaM puruSarSabha | , | samaduHkhasukhaM dhIraM so'mqtatvAya kalpate | .15. |
| nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH | , | ubhayorapi dqSTo'ntastvanayostattvadarfibhiH | .16. |
| avinAfi tu tadviddhi yena sarvamidaM tatam | , | vinAfamavyayasyAsya na kafcitkartumarhati | .17. |
| antavanta ime dehA nityasyoktAH farIriNaH | , | anAfino'prameyasya tasmAdyudhyasva bhArata | .18. |
| ya enaM vetti hantAraM yafcainaM manyate hatam | , | ubhau tau na vijAnIto nAyaM hanti na hanyate | .19. |
| na jAyate mriyate vA kadAcinnAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH | , | ||
| ajo nityaH fAfvato'yaM purANo na hanyate hanyamAne farIre | .20. | ||
| vedAvinAfinaM nityaM ya enamajamavyayam | , | athaM sa puruSaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam | .21. |
| vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya navAni gqhNAti naro'parANi | , | ||
| tathA farIrANi vihAya jIrNAnyanyAni saMyAti navAni dehI | .22. | ||
| nainaM chindanti fastrANi nainaM dahati pAvakaH | , | na cainaM kledayantyApo na foSayati mArutaH | .23. |
| acchedyo'yamadAhyo'yamakledyo'foSya eva ca | , | nityaH sarvagataH sthANuracalo'yaM sanAtanaH | .24. |
| avyakto'yamacintyo'yamavikAryo'yamucyate | , | tasmAdevaM viditvainaM nAnufocitumarhasi | .25. |
| atha cainaM nityajAtaM nityaM vA manyase mqtam | , | tathApi tvaM mahAbAho naivaM focitumarhasi | .26. |
| jAtasya hi dhruvo mqtyurdhruvaM janma mqtasya ca | , | tasmAdaparihArye'rthe na tvaM focitumarhasi | .27. |
| avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata | , | avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA | .28. |
| Afcaryavatpafyati kafcidenamAfcaryavadvadati tathaiva cAnyaH | , | ||
| AfcaryavaccainamanyaH fqNoti frutvApyenaM veda na caiva kafcit | .29. | ||
| dehI nityamavadhyo'yaM dehe sarvasya bhArata | , | tasmAtsarvANi bhUtAni na tvaM focitumarhasi | .30. |
| svadharmamapi cAvekSya na vikampitumarhasi | , | dharmyAddhi yuddhAcchreyo'nyatkSatriyasya na vidyate | .31. |
| yadqcchayA copapannaM svargadvAramapAvqtam | , | sukhinaH kSatriyAH pArtha labhante yuddhamIdqfam | .32. |
| atha cettvamimaM dharmyaM saMgrAmaM na kariSyasi | , | tataH svadharmaM kIrtiM ca hitvA pApamavApsyasi | .33. |
| akIrtiM cApi bhUtAni kathayiSyanti te'vyayAm | , | saMbhAvitasya cAkIrtirmaraNAdatiricyate | .34. |
| bhayAdraNAduparataM maMsyante tvAM mahArathAH | , | yeSAM ca tvaM bahumato bhUtvA yAsyasi lAghavam | .35. |
| avAcyavAdAMfca bahUnvadiSyanti tavAhitAH | , | nindantastava sAmarthyaM tato duHkhataraM nu kim | .36. |
| hato vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhokSyase mahIm | , | tasmAduttiSTha kaunteya yuddhAya kqtanifcayaH | .37. |
| sukhaduHkhe same kqtvA lAbhAlAbhau jayAjayau | , | tato yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi | .38. |
| eSA te'bhihitA sAzkhye buddhiryoge tvimAM fqNu | , | buddhyA yukto yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi | .39. |
| nehAbhikramanAfo'sti pratyavAyo na vidyate | , | svalpamapyasya dharmasya trAyate mahato bhayAt | .40. |
| vyavasAyAtmikA buddhirekeha kurunandana | , | bahufAkhA hyanantAfca buddhayo'vyavasAyinAm | .41. |
| yAmimAM puSpitAM vAcaM pravadantyavipafcitaH | , | vedavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH | .42. |
| kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm | , | kriyAvifeSabahulAM bhogaifvaryagatiM prati | .43. |
| bhogaifvaryaprasaktAnAM tayApahqtacetasAm | , | vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate | .44. |
| traiguNyaviSayA vedA nistraiguNyo bhavArjuna | , | nirdvandvo nityasattvastho niryogakSema AtmavAn | .45. |
| yAvAnartha udapAne sarvataH saMplutodake | , | tAvAnsarveSu vedeSu brAhmaNasya vijAnataH | .46. |
| karmaNyevAdhikAraste mA phaleSu kadAcana | , | mA karmaphalaheturbhUrmA te sazgo'stvakarmaNi | .47. |
| yogasthaH kuru karmANi sazgaM tyaktvA dhanaMjaya | , | siddhyasiddhyoH samo bhUtvA samatvaM yoga ucyate | .48. |
| dUreNa hyavaraM karma buddhiyogAddhanaMjaya | , | buddhau faraNamanviccha kqpaNAH phalahetavaH | .49. |
| buddhiyukto jahAtIha ubhe sukqtaduSkqte | , | tasmAdyogAya yujyasva yogaH karmasu kaufalam | .50. |
| karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manISiNaH | , | janmabandhavinirmuktAH padaM gacchantyanAmayam | .51. |
| yadA te mohakalilaM buddhirvyatitariSyati | , | tadA gantAsi nirvedaM frotavyasya frutasya ca | .52. |
| frutivipratipannA te yadA sthAsyati nifcalA | , | samAdhAvacalA buddhistadA yogamavApsyasi | .53. |
| arjuna uvAca , | |||
| sthitaprajxasya kA bhASA samAdhisthasya kefava | , | sthitadhIH kiM prabhASeta kimAsIta vrajeta kim | .54. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| prajahAti yadA kAmAnsarvAnpArtha manogatAn | , | AtmanyevAtmanA tuSTaH sthitaprajxastadocyate | .55. |
| duHkheSvanudvignamanAH sukheSu vigataspqhaH | , | vItarAgabhayakrodhaH sthitadhIrmunirucyate | .56. |
| yaH sarvatrAnabhisnehastattatprApya fubhAfubham | , | nAbhinandati na dveSTi tasya prajxA pratiSThitA | .57. |
| yadA saMharate cAyaM kUrmo'zgAnIva sarvafaH | , | indriyANIndriyArthebhyastasya prajxA pratiSThitA | .58. |
| viSayA vinivartante nirAhArasya dehinaH | , | rasavarjaM raso'pyasya paraM dqSTvA nivartate | .59. |
| yatato hyapi kaunteya puruSasya vipafcitaH | , | indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH | .60. |
| tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH | , | vafe hi yasyendriyANi tasya prajxA pratiSThitA | .61. |
| dhyAyato viSayAnpuMsaH sazgasteSUpajAyate | , | sazgAtsaMjAyate kAmaH kAmAtkrodho'bhijAyate | .62. |
| krodhAdbhavati saMmohaH saMmohAtsmqtivibhramaH | , | smqtibhraMfAdbuddhinAfo buddhinAfAtpraNafyati | .63. |
| rAgadveSavimuktaistu viSayAnindriyaifcaran | , | AtmavafyairvidheyAtmA prasAdamadhigacchati | .64. |
| prasAde sarvaduHkhAnAM hAnirasyopajAyate | , | prasannacetaso hyAfu buddhiH paryavatiSThate | .65. |
| nAsti buddhirayuktasya na cAyuktasya bhAvanA | , | na cAbhAvayataH fAntirafAntasya kutaH sukham | .66. |
| indriyANAM hi caratAM yanmano'nuvidhIyate | , | tadasya harati prajxAM vAyurnAvamivAmbhasi | .67. |
| tasmAdyasya mahAbAho nigqhItAni sarvafaH | , | indriyANIndriyArthebhyastasya prajxA pratiSThitA | .68. |
| yA nifA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI | , | yasyAM jAgrati bhUtAni sA nifA pafyato muneH | .69. |
| ApUryamANamacalapratiSThaM samudramApaH pravifanti yadvat | , | ||
| tadvatkAmA yaM pravifanti sarve sa fAntimApnoti na kAmakAmI | .70. | ||
| vihAya kAmAnyaH sarvAnpumAMfcarati niHspqhaH | , | nirmamo nirahaMkAraH sa fAntimadhigacchati | .71. |
| eSA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati | , | sthitvAsyAmantakAle'pi brahmanirvANamqcchati | .72. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
sAMkhyayogo nAma dvitIyo'dhyAyaH .2.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| jyAyasI cetkarmaNaste matA buddhirjanArdana | , | tatkiM karmaNi ghore mAM niyojayasi kefava | .1. |
| vyAmifreNeva vAkyena buddhiM mohayasIva me | , | tadekaM vada nifcitya yena freyo'hamApnuyAm | .2. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| loke'smindvividhA niSThA purA proktA mayAnagha | , | jxAnayogena sAMkhyAnAM karmayogena yoginAm | .3. |
| na karmaNAmanArambhAnnaiSkarmyaM puruSo'fnute | , | na ca saMnyasanAdeva siddhiM samadhigacchati | .4. |
| na hi kafcitkSaNamapi jAtu tiSThatyakarmakqt | , | kAryate hyavafaH karma sarvaH prakqtijairguNaiH | .5. |
| karmendriyANi saMyamya ya Aste manasA smaran | , | indriyArthAnvimUDhAtmA mithyAcAraH sa ucyate | .6. |
| yastvindriyANi manasA niyamyArabhate'rjuna | , | karmendriyaiH karmayogamasaktaH sa vifiSyate | .7. |
| niyataM kuru karma tvaM karma jyAyo hyakarmaNaH | , | farIrayAtrApi ca te na prasiddhyedakarmaNaH | .8. |
| yajxArthAtkarmaNo'nyatra loko'yaM karmabandhanaH | , | tadarthaM karma kaunteya muktasazgaH samAcara | .9. |
| sahayajxAH prajAH sqSTvA purovAca prajApatiH | , | anena prasaviSyadhvameSa vo'stviSTakAmadhuk | .10. |
| devAnbhAvayatAnena te devA bhAvayantu vaH | , | parasparaM bhAvayantaH freyaH paramavApsyatha | .11. |
| iSTAnbhogAnhi vo devA dAsyante yajxabhAvitAH | , | tairdattAnapradAyaibhyo yo bhuzkte stena eva saH | .12. |
| yajxafiSTAfinaH santo mucyante sarvakilbiSaiH | , | bhuxjate te tvaghaM pApA ye pacantyAtmakAraNAt | .13. |
| annAdbhavanti bhUtAni parjanyAdannasaMbhavaH | , | yajxAdbhavati parjanyo yajxaH karmasamudbhavaH | .14. |
| karma brahmodbhavaM viddhi brahmAkSarasamudbhavam | , | tasmAtsarvagataM brahma nityaM yajxe pratiSThitam | .15. |
| evaM pravartitaM cakraM nAnuvartayatIha yaH | , | aghAyurindriyArAmo moghaM pArtha sa jIvati | .16. |
| yastvAtmaratireva syAdAtmatqptafca mAnavaH | , | Atmanyeva ca saMtuSTastasya kAryaM na vidyate | .17. |
| naiva tasya kqtenArtho nAkqteneha kafcana | , | na cAsya sarvabhUteSu kafcidarthavyapAfrayaH | .18. |
| tasmAdasaktaH satataM kAryaM karma samAcara | , | asakto hyAcarankarma paramApnoti pUruSaH | .19. |
| karmaNaiva hi saMsiddhimAsthitA janakAdayaH | , | lokasaMgrahamevApi saMpafyankartumarhasi | .20. |
| yadyadAcarati freSThastattadevetaro janaH | , | sa yatpramANaM kurute lokastadanuvartate | .21. |
| na me pArthAsti kartavyaM triSu lokeSu kiMcana | , | nAnavAptamavAptavyaM varta eva ca karmaNi | .22. |
| yadi hyahaM na varteyaM jAtu karmaNyatandritaH | , | mama vartmAnuvartante manuSyAH pArtha sarvafaH | .23. |
| utsIdeyurime lokA na kuryAM karma cedaham | , | saMkarasya ca kartA syAmupahanyAmimAH prajAH | .24. |
| saktAH karmaNyavidvAMso yathA kurvanti bhArata | , | kuryAdvidvAMstathAsaktafcikIrSurlokasaMgraham | .25. |
| na buddhibhedaM janayedajxAnAM karmasazginAm | , | joSayetsarvakarmANi vidvAnyuktaH samAcaran | .26. |
| prakqteH kriyamANAni guNaiH karmANi sarvafaH | , | ahaMkAravimUDhAtmA kartAhamiti manyate | .27. |
| tattvavittu mahAbAho guNakarmavibhAgayoH | , | guNA guNeSu vartanta iti matvA na sajjate | .28. |
| prakqterguNasaMmUDhAH sajjante guNakarmasu | , | tAnakqtsnavido mandAnkqtsnavinna vicAlayet | .29. |
| mayi sarvANi karmANi saMnyasyAdhyAtmacetasA | , | nirAfIrnirmamo bhUtvA yudhyasva vigatajvaraH | .30. |
| ye me matamidaM nityamanutiSThanti mAnavAH | , | fraddhAvanto'nasUyanto mucyante te'pi karmabhiH | .31. |
| ye tvetadabhyasUyanto nAnutiSThanti me matam | , | sarvajxAnavimUDhAMstAnviddhi naSTAnacetasaH | .32. |
| sadqfaM ceSTate svasyAH prakqterjxAnavAnapi | , | prakqtiM yAnti bhUtAni nigrahaH kiM kariSyati | .33. |
| indriyasyendriyasyArthe rAgadveSau vyavasthitau | , | tayorna vafamAgacchettau hyasya paripanthinau | .34. |
| freyAnsvadharmo viguNaH paradharmAtsvanuSThitAt | , | svadharme nidhanaM freyaH paradharmo bhayAvahaH | .35. |
| arjuna uvAca , | |||
| atha kena prayukto'yaM pApaM carati pUruSaH | , | anicchannapi vArSNeya balAdiva niyojitaH | .36. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| kAma eSa krodha eSa rajoguNasamudbhavaH | , | mahAfano mahApApmA viddhyenamiha vairiNam | .37. |
| dhUmenAvriyate vahniryathAdarfo malena ca | , | yatholbenAvqto garbhastathA tenedamAvqtam | .38. |
| AvqtaM jxAnametena jxAnino nityavairiNA | , | kAmarUpeNa kaunteya duSpUreNAnalena ca | .39. |
| indriyANi mano buddhirasyAdhiSThAnamucyate | , | etairvimohayatyeSa jxAnamAvqtya dehinam | .40. |
| tasmAttvamindriyANyAdau niyamya bharatarSabha | , | pApmAnaM prajahi hyenaM jxAnavijxAnanAfanam | .41. |
| indriyANi parANyAhurindriyebhyaH paraM manaH | , | manasastu parA buddhiryo buddheH paratastu saH | .42. |
| evaM buddheH paraM buddhvA saMstabhyAtmAnamAtmanA | , | jahi fatruM mahAbAho kAmarUpaM durAsadam | .43. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
karmayogo nAma tqtIyo'dhyAyaH .3.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| imaM vivasvate yogaM proktavAnahamavyayam | , | vivasvAnmanave prAha manurikSvAkave'bravIt | .1. |
| evaM paraMparAprAptamimaM rAjarSayo viduH | , | sa kAleneha mahatA yogo naSTaH paraMtapa | .2. |
| sa evAyaM mayA te'dya yogaH proktaH purAtanaH | , | bhakto'si me sakhA ceti rahasyaM hyetaduttamam | .3. |
| arjuna uvAca , | |||
| aparaM bhavato janma paraM janma vivasvataH | , | kathametadvijAnIyAM tvamAdau proktavAniti | .4. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| bahUni me vyatItAni janmAni tava cArjuna | , | tAnyahaM veda sarvANi na tvaM vettha paraMtapa | .5. |
| ajo'pi sannavyayAtmA bhUtAnAmIfvaro'pi san | , | prakqtiM svAmadhiSThAya saMbhavAmyAtmamAyayA | .6. |
| yadA yadA hi dharmasya glAnirbhavati bhArata | , | abhyutthAnamadharmasya tadAtmAnaM sqjAmyaham | .7. |
| paritrANAya sAdhUnAM vinAfAya ca duSkqtAm | , | dharmasaMsthApanArthAya saMbhavAmi yuge yuge | .8. |
| janma karma ca me divyamevaM yo vetti tattvataH | , | tyaktvA dehaM punarjanma naiti mAmeti so'rjuna | .9. |
| vItarAgabhayakrodhA manmayA mAmupAfritAH | , | bahavo jxAnatapasA pUtA madbhAvamAgatAH | .10. |
| ye yathA mAM prapadyante tAMstathaiva bhajAmyaham | , | mama vartmAnuvartante manuSyAH pArtha sarvafaH | .11. |
| kAzkSantaH karmaNAM siddhiM yajanta iha devatAH | , | kSipraM hi mAnuSe loke siddhirbhavati karmajA | .12. |
| cAturvarNyaM mayA sqSTaM guNakarmavibhAgafaH | , | tasya kartAramapi mAM viddhyakartAramavyayam | .13. |
| na mAM karmANi limpanti na me karmaphale spqhA | , | iti mAM yo'bhijAnAti karmabhirna sa badhyate | .14. |
| evaM jxAtvA kqtaM karma pUrvairapi mumukSubhiH | , | kuru karmaiva tasmAttvaM pUrvaiH pUrvataraM kqtam | .15. |
| kiM karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitAH | , | tatte karma pravakSyAmi yajjxAtvA mokSyase'fubhAt | .16. |
| karmaNo hyapi boddhavyaM boddhavyaM ca vikarmaNaH | , | akarmaNafca boddhavyaM gahanA karmaNo gatiH | .17. |
| karmaNyakarma yaH pafyedakarmaNi ca karma yaH | , | sa buddhimAnmanuSyeSu sa yuktaH kqtsnakarmakqt | .18. |
| yasya sarve samArambhAH kAmasaMkalpavarjitAH | , | jxAnAgnidagdhakarmANaM tamAhuH paNDitaM budhAH | .19. |
| tyaktvA karmaphalAsazgaM nityatqpto nirAfrayaH | , | karmaNyabhipravqtto'pi naiva kiMcitkaroti saH | .20. |
| nirAfIryatacittAtmA tyaktasarvaparigrahaH | , | fArIraM kevalaM karma kurvannApnoti kilbiSam | .21. |
| yadqcchAlAbhasaMtuSTo dvandvAtIto vimatsaraH | , | samaH siddhAvasiddhau ca kqtvApi na nibadhyate | .22. |
| gatasazgasya muktasya jxAnAvasthitacetasaH | , | yajxAyAcarataH karma samagraM pravilIyate | .23. |
| brahmArpaNaM brahma havirbrahmAgnau brahmaNA hutam | , | brahmaiva tena gantavyaM brahmakarmasamAdhinA | .24. |
| daivamevApare yajxaM yoginaH paryupAsate | , | brahmAgnAvapare yajxaM yajxenaivopajuhvati | .25. |
| frotrAdInIndriyANyanye saMyamAgniSu juhvati | , | fabdAdInviSayAnanya indriyAgniSu juhvati | .26. |
| sarvANIndriyakarmANi prANakarmANi cApare | , | AtmasaMyamayogAgnau juhvati jxAnadIpite | .27. |
| dravyayajxAstapoyajxA yogayajxAstathApare | , | svAdhyAyajxAnayajxAfca yatayaH saMfitavratAH | .28. |
| apAne juhvati prANaM prANe'pAnaM tathApare | , | prANApAnagatI ruddhvA prANAyAmaparAyaNAH | .29. |
| apare niyatAhArAH prANAnprANeSu juhvati | , | sarve'pyete yajxavido yajxakSapitakalmaSAH | .30. |
| yajxafiSTAmqtabhujo yAnti brahma sanAtanam | , | nAyaM loko'styayajxasya kuto'nyaH kurusattama | .31. |
| evaM bahuvidhA yajxA vitatA brahmaNo mukhe | , | karmajAnviddhi tAnsarvAnevaM jxAtvA vimokSyase | .32. |
| freyAndravyamayAdyajxAjjxAnayajxaH paraMtapa | , | sarvaM karmAkhilaM pArtha jxAne parisamApyate | .33. |
| tadviddhi praNipAtena pariprafnena sevayA | , | upadekSyanti te jxAnaM jxAninastattvadarfinaH | .34. |
| yajjxAtvA na punarmohamevaM yAsyasi pANDava | , | yena bhUtAnyafeSeNa drakSyasyAtmanyatho mayi | .35. |
| api cedasi pApebhyaH sarvebhyaH pApakqttamaH | , | sarvaM jxAnaplavenaiva vqjinaM saMtariSyasi | .36. |
| yathaidhAMsi samiddho'gnirbhasmasAtkurute'rjuna | , | jxAnAgniH sarvakarmANi bhasmasAtkurute tathA | .37. |
| na hi jxAnena sadqfaM pavitramiha vidyate | , | tatsvayaM yogasaMsiddhaH kAlenAtmani vindati | .38. |
| fraddhAvAMMllabhate jxAnaM tatparaH saMyatendriyaH | , | jxAnaM labdhvA parAM fAntimacireNAdhigacchati | .39. |
| ajxafcAfraddadhAnafca saMfayAtmA vinafyati | , | nAyaM loko'sti na paro na sukhaM saMfayAtmanaH | .40. |
| yogasaMnyastakarmANaM jxAnasaMchinnasaMfayam | , | AtmavantaM na karmANi nibadhnanti dhanaMjaya | .41. |
| tasmAdajxAnasaMbhUtaM hqtsthaM jxAnAsinAtmanaH | , | chittvainaM saMfayaM yogamAtiSThottiSTha bhArata | .42. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
jxAnakarmasaMnyAsayogo nAma caturtho'dhyAyaH .4.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| saMnyAsaM karmaNAM kqSNa punaryogaM ca faMsasi | , | yacchreya etayorekaM tanme brUhi sunifcitam | .1. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| saMnyAsaH karmayogafca niHfreyasakarAvubhau | , | tayostu karmasaMnyAsAtkarmayogo vifiSyate | .2. |
| jxeyaH sa nityasaMnyAsI yo na dveSTi na kAzkSati | , | nirdvandvo hi mahAbAho sukhaM bandhAtpramucyate | .3. |
| sAMkhyayogau pqthagbAlAH pravadanti na paNDitAH | , | ekamapyAsthitaH samyagubhayorvindate phalam | .4. |
| yatsAMkhyaiH prApyate sthAnaM tadyogairapi gamyate | , | ekaM sAMkhyaM ca yogaM ca yaH pafyati sa pafyati | .5. |
| saMnyAsastu mahAbAho duHkhamAptumayogataH | , | yogayukto munirbrahma nacireNAdhigacchati | .6. |
| yogayukto vifuddhAtmA vijitAtmA jitendriyaH | , | sarvabhUtAtmabhUtAtmA kurvannapi na lipyate | .7. |
| naiva kiMcitkaromIti yukto manyeta tattvavit | , | pafyaxfqNvanspqfaxjighrannafnangacchansvapaxfvasan | .8. |
| pralapanvisqjangqhNannunmiSannimiSannapi | , | indriyANIndriyArtheSu vartanta iti dhArayan | .9. |
| brahmaNyAdhAya karmANi sazgaM tyaktvA karoti yaH | , | lipyate na sa pApena padmapatramivAmbhasA | .10. |
| kAyena manasA buddhyA kevalairindriyairapi | , | yoginaH karma kurvanti sazgaM tyaktvAtmafuddhaye | .11. |
| yuktaH karmaphalaM tyaktvA fAntimApnoti naiSThikIm | , | ayuktaH kAmakAreNa phale sakto nibadhyate | .12. |
| sarvakarmANi manasA saMnyasyAste sukhaM vafI | , | navadvAre pure dehI naiva kurvanna kArayan | .13. |
| na kartqtvaM na karmANi lokasya sqjati prabhuH | , | na karmaphalasaMyogaM svabhAvastu pravartate | .14. |
| nAdatte kasyacitpApaM na caiva sukqtaM vibhuH | , | ajxAnenAvqtaM jxAnaM tena muhyanti jantavaH | .15. |
| jxAnena tu tadajxAnaM yeSAM nAfitamAtmanaH | , | teSAmAdityavajjxAnaM prakAfayati tatparam | .16. |
| tadbuddhayastadAtmAnastanniSThAstatparAyaNAH | , | gacchantyapunarAvqttiM jxAnanirdhUtakalmaSAH | .17. |
| vidyAvinayasaMpanne brAhmaNe gavi hastini | , | funi caiva fvapAke ca paNDitAH samadarfinaH | .18. |
| ihaiva tairjitaH sargo yeSAM sAmye sthitaM manaH | , | nirdoSaM hi samaM brahma tasmAdbrahmaNi te sthitAH | .19. |
| na prahqSyetpriyaM prApya nodvijetprApya cApriyam | , | sthirabuddhirasaMmUDho brahmavidbrahmaNi sthitaH | .20. |
| bAhyasparfeSvasaktAtmA vindatyAtmani yatsukham | , | sa brahmayogayuktAtmA sukhamakSayamafnute | .21. |
| ye hi saMsparfajA bhogA duHkhayonaya eva te | , | AdyantavantaH kaunteya na teSu ramate budhaH | .22. |
| faknotIhaiva yaH soDhuM prAkfarIravimokSaNAt | , | kAmakrodhodbhavaM vegaM sa yuktaH sa sukhI naraH | .23. |
| yo'ntaHsukho'ntarArAmastathAntarjyotireva yaH | , | sa yogI brahmanirvANaM brahmabhUto'dhigacchati | .24. |
| labhante brahmanirvANamqSayaH kSINakalmaSAH | , | chinnadvaidhA yatAtmAnaH sarvabhUtahite ratAH | .25. |
| kAmakrodhaviyuktAnAM yatInAM yatacetasAm | , | abhito brahmanirvANaM vartate viditAtmanAm | .26. |
| sparfAnkqtvA bahirbAhyAMfcakSufcaivAntare bhruvoH | , | prANApAnau samau kqtvA nAsAbhyantaracAriNau | .27. |
| yatendriyamanobuddhirmunirmokSaparAyaNaH | , | vigatecchAbhayakrodho yaH sadA mukta eva saH | .28. |
| bhoktAraM yajxatapasAM sarvalokamahefvaram | , | suhqdaM sarvabhUtAnAM jxAtvA mAM fAntimqcchati | .29. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
karmasaMnyAsayogo nAma paxcamo'dhyAyaH .5.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| anAfritaH karmaphalaM kAryaM karma karoti yaH | , | sa saMnyAsI ca yogI ca na niragnirna cAkriyaH | .1. |
| yaM saMnyAsamiti prAhuryogaM taM viddhi pANDava | , | na hyasaMnyastasaMkalpo yogI bhavati kafcana | .2. |
| ArurukSormuneryogaM karma kAraNamucyate | , | yogArUDhasya tasyaiva famaH kAraNamucyate | .3. |
| yadA hi nendriyArtheSu na karmasvanuSajjate | , | sarvasaMkalpasaMnyAsI yogArUDhastadocyate | .4. |
| uddharedAtmanAtmAnaM nAtmAnamavasAdayet | , | Atmaiva hyAtmano bandhurAtmaiva ripurAtmanaH | .5. |
| bandhurAtmAtmanastasya yenAtmaivAtmanA jitaH | , | anAtmanastu fatrutve vartetAtmaiva fatruvat | .6. |
| jitAtmanaH prafAntasya paramAtmA samAhitaH | , | fItoSNasukhaduHkheSu tathA mAnApamAnayoH | .7. |
| jxAnavijxAnatqptAtmA kUTastho vijitendriyaH | , | yukta ityucyate yogI samaloSTAfmakAxcanaH | .8. |
| suhqnmitrAryudAsInamadhyasthadveSyabandhuSu | , | sAdhuSvapi ca pApeSu samabuddhirvifiSyate | .9. |
| yogI yuxjIta satatamAtmAnaM rahasi sthitaH | , | ekAkI yatacittAtmA nirAfIraparigrahaH | .10. |
| fucau defe pratiSThApya sthiramAsanamAtmanaH | , | nAtyucchritaM nAtinIcaM cailAjinakufottaram | .11. |
| tatraikAgraM manaH kqtvA yatacittendriyakriyAH | , | upavifyAsane yuxjyAdyogamAtmavifuddhaye | .12. |
| samaM kAyafirogrIvaM dhArayannacalaM sthiraH | , | saMprekSya nAsikAgraM svaM difafcAnavalokayan | .13. |
| prafAntAtmA vigatabhIrbrahmacArivrate sthitaH | , | manaH saMyamya maccitto yukta AsIta matparaH | .14. |
| yuxjannevaM sadAtmAnaM yogI niyatamAnasaH | , | fAntiM nirvANaparamAM matsaMsthAmadhigacchati | .15. |
| nAtyafnatastu yogo'sti na caikAntamanafnataH | , | na cAtisvapnafIlasya jAgrato naiva cArjuna | .16. |
| yuktAhAravihArasya yuktaceSTasya karmasu | , | yuktasvapnAvabodhasya yogo bhavati duHkhahA | .17. |
| yadA viniyataM cittamAtmanyevAvatiSThate | , | niHspqhaH sarvakAmebhyo yukta ityucyate tadA | .18. |
| yathA dIpo nivAtastho nezgate sopamA smqtA | , | yogino yatacittasya yuxjato yogamAtmanaH | .19. |
| yatroparamate cittaM niruddhaM yogasevayA | , | yatra caivAtmanAtmAnaM pafyannAtmani tuSyati | .20. |
| sukhamAtyantikaM yattadbuddhigrAhyamatIndriyam | , | vetti yatra na caivAyaM sthitafcalati tattvataH | .21. |
| yaM labdhvA cAparaM lAbhaM manyate nAdhikaM tataH | , | yasminsthito na duHkhena guruNApi vicAlyate | .22. |
| taM vidyAdduHkhasaMyogaviyogaM yogasaMjxitam | , | sa nifcayena yoktavyo yogo'nirviNNacetasA | .23. |
| saMkalpaprabhavAnkAmAMstyaktvA sarvAnafeSataH | , | manasaivendriyagrAmaM viniyamya samantataH | .24. |
| fanaiH fanairuparamedbuddhyA dhqtigqhItayA | , | AtmasaMsthaM manaH kqtvA na kiMcidapi cintayet | .25. |
| yato yato nifcarati manafcaxcalamasthiram | , | tatastato niyamyaitadAtmanyeva vafaM nayet | .26. |
| prafAntamanasaM hyenaM yoginaM sukhamuttamam | , | upaiti fAntarajasaM brahmabhUtamakalmaSam | .27. |
| yuxjannevaM sadAtmAnaM yogI vigatakalmaSaH | , | sukhena brahmasaMsparfamatyantaM sukhamafnute | .28. |
| sarvabhUtasthamAtmAnaM sarvabhUtAni cAtmani | , | IkSate yogayuktAtmA sarvatra samadarfanaH | .29. |
| yo mAM pafyati sarvatra sarvaM ca mayi pafyati | , | tasyAhaM na praNafyAmi sa ca me na praNafyati | .30. |
| sarvabhUtasthitaM yo mAM bhajatyekatvamAsthitaH | , | sarvathA vartamAno'pi sa yogI mayi vartate | .31. |
| Atmaupamyena sarvatra samaM pafyati yo'rjuna | , | sukhaM vA yadi vA duHkhaM sa yogI paramo mataH | .32. |
| arjuna uvAca , | |||
| yo'yaM yogastvayA proktaH sAmyena madhusUdana | , | etasyAhaM na pafyAmi caxcalatvAtsthitiM sthirAm | .33. |
| caxcalaM hi manaH kqSNa pramAthi balavaddqDham | , | tasyAhaM nigrahaM manye vAyoriva suduSkaram | .34. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| asaMfayaM mahAbAho mano durnigrahaM calam | , | abhyAsena tu kaunteya vairAgyeNa ca gqhyate | .35. |
| asaMyatAtmanA yogo duSprApa iti me matiH | , | vafyAtmanA tu yatatA fakyo'vAptumupAyataH | .36. |
| arjuna uvAca , | |||
| ayatiH fraddhayopeto yogAccalitamAnasaH | , | aprApya yogasaMsiddhiM kAM gatiM kqSNa gacchati | .37. |
| kaccinnobhayavibhraSTafchinnAbhramiva nafyati | , | apratiSTho mahAbAho vimUDho brahmaNaH pathi | .38. |
| etanme saMfayaM kqSNa chettumarhasyafeSataH | , | tvadanyaH saMfayasyAsya chettA na hyupapadyate | .39. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| pArtha naiveha nAmutra vinAfastasya vidyate | , | na hi kalyANakqtkafciddurgatiM tAta gacchati | .40. |
| prApya puNyakqtAM lokAnuSitvA fAfvatIH samAH | , | fucInAM frImatAM gehe yogabhraSTo'bhijAyate | .41. |
| athavA yoginAmeva kule bhavati dhImatAm | , | etaddhi durlabhataraM loke janma yadIdqfam | .42. |
| tatra taM buddhisaMyogaM labhate paurvadehikam | , | yatate ca tato bhUyaH saMsiddhau kurunandana | .43. |
| pUrvAbhyAsena tenaiva hriyate hyavafo'pi saH | , | jijxAsurapi yogasya fabdabrahmAtivartate | .44. |
| prayatnAdyatamAnastu yogI saMfuddhakilbiSaH | , | anekajanmasaMsiddhastato yAti parAM gatim | .45. |
| tapasvibhyo'dhiko yogI jxAnibhyo'pi mato'dhikaH | , | karmibhyafcAdhiko yogI tasmAdyogI bhavArjuna | .46. |
| yoginAmapi sarveSAM madgatenAntarAtmanA | , | fraddhAvAnbhajate yo mAM sa me yuktatamo mataH | .47. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
AtmasaMyamayogo nAma SaSTho'dhyAyaH .6.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| mayyAsaktamanAH pArtha yogaM yuxjanmadAfrayaH | , | asaMfayaM samagraM mAM yathA jxAsyasi tacchqNu | .1. |
| jxAnaM te'haM savijxAnamidaM vakSyAmyafeSataH | , | yajjxAtvA neha bhUyo'nyajjxAtavyamavafiSyate | .2. |
| manuSyANAM sahasreSu kafcidyatati siddhaye | , | yatatAmapi siddhAnAM kafcinmAM vetti tattvataH | .3. |
| bhUmirApo'nalo vAyuH khaM mano buddhireva ca | , | ahaMkAra itIyaM me bhinnA prakqtiraSTadhA | .4. |
| apareyamitastvanyAM prakqtiM viddhi me parAm | , | jIvabhUtAM mahAbAho yayedaM dhAryate jagat | .5. |
| etadyonIni bhUtAni sarvANItyupadhAraya | , | ahaM kqtsnasya jagataH prabhavaH pralayastathA | .6. |
| mattaH parataraM nAnyatkiMcidasti dhanaMjaya | , | mayi sarvamidaM protaM sUtre maNigaNA iva | .7. |
| raso'hamapsu kaunteya prabhAsmi fafisUryayoH | , | praNavaH sarvavedeSu fabdaH khe pauruSaM nqSu | .8. |
| puNyo gandhaH pqthivyAM ca tejafcAsmi vibhAvasau | , | jIvanaM sarvabhUteSu tapafcAsmi tapasviSu | .9. |
| bIjaM mAM sarvabhUtAnAM viddhi pArtha sanAtanam | , | buddhirbuddhimatAmasmi tejastejasvinAmaham | .10. |
| balaM balavatAM cAhaM kAmarAgavivarjitam | , | dharmAviruddho bhUteSu kAmo'smi bharatarSabha | .11. |
| ye caiva sAttvikA bhAvA rAjasAstAmasAfca ye | , | matta eveti tAnviddhi na tvahaM teSu te mayi | .12. |
| tribhirguNamayairbhAvairebhiH sarvamidaM jagat | , | mohitaM nAbhijAnAti mAmebhyaH paramavyayam | .13. |
| daivI hyeSA guNamayI mama mAyA duratyayA | , | mAmeva ye prapadyante mAyAmetAM taranti te | .14. |
| na mAM duSkqtino mUDhAH prapadyante narAdhamAH | , | mAyayApahqtajxAnA AsuraM bhAvamAfritAH | .15. |
| caturvidhA bhajante mAM janAH sukqtino'rjuna | , | Arto jijxAsurarthArthI jxAnI ca bharatarSabha | .16. |
| teSAM jxAnI nityayukta ekabhaktirvifiSyate | , | priyo hi jxAnino'tyarthamahaM sa ca mama priyaH | .17. |
| udArAH sarva evaite jxAnI tvAtmaiva me matam | , | AsthitaH sa hi yuktAtmA mAmevAnuttamAM gatim | .18. |
| bahUnAM janmanAmante jxAnavAnmAM prapadyate | , | vAsudevaH sarvamiti sa mahAtmA sudurlabhaH | .19. |
| kAmaistaistairhqtajxAnAH prapadyante'nyadevatAH | , | taM taM niyamamAsthAya prakqtyA niyatAH svayA | .20. |
| yo yo yAM yAM tanuM bhaktaH fraddhayArcitumicchati | , | tasya tasyAcalAM fraddhAM tAmeva vidadhAmyaham | .21. |
| sa tayA fraddhayA yuktastasyArAdhanamIhate | , | labhate ca tataH kAmAnmayaiva vihitAnhi tAn | .22. |
| antavattu phalaM teSAM tadbhavatyalpamedhasAm | , | devAndevayajo yAnti madbhaktA yAnti mAmapi | .23. |
| avyaktaM vyaktimApannaM manyante mAmabuddhayaH | , | paraM bhAvamajAnanto mamAvyayamanuttamam | .24. |
| nAhaM prakAfaH sarvasya yogamAyAsamAvqtaH | , | mUDho'yaM nAbhijAnAti loko mAmajamavyayam | .25. |
| vedAhaM samatItAni vartamAnAni cArjuna | , | bhaviSyANi ca bhUtAni mAM tu veda na kafcana | .26. |
| icchAdveSasamutthena dvandvamohena bhArata | , | sarvabhUtAni saMmohaM sarge yAnti paraMtapa | .27. |
| yeSAM tvantagataM pApaM janAnAM puNyakarmaNAm | , | te dvandvamohanirmuktA bhajante mAM dqDhavratAH | .28. |
| jarAmaraNamokSAya mAmAfritya yatanti ye | , | te brahma tadviduH kqtsnamadhyAtmaM karma cAkhilam | .29. |
| sAdhibhUtAdhidaivaM mAM sAdhiyajxaM ca ye viduH | , | prayANakAle'pi ca mAM te viduryuktacetasaH | .30. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
jxAnavijxAnayogo nAma saptamo'dhyAyaH .7.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| kiM tadbrahma kimadhyAtmaM kiM karma puruSottama | , | adhibhUtaM ca kiM proktamadhidaivaM kimucyate | .1. |
| adhiyajxaH kathaM ko'tra dehe'sminmadhusUdana | , | prayANakAle ca kathaM jxeyo'si niyatAtmabhiH | .2. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| akSaraM brahma paramaM svabhAvo'dhyAtmamucyate | , | bhUtabhAvodbhavakaro visargaH karmasaMjxitaH | .3. |
| adhibhUtaM kSaro bhAvaH puruSafcAdhidaivatam | , | adhiyajxo'hamevAtra dehe dehabhqtAM vara | .4. |
| antakAle ca mAmeva smaranmuktvA kalevaram | , | yaH prayAti sa madbhAvaM yAti nAstyatra saMfayaH | .5. |
| yaM yaM vApi smaranbhAvaM tyajatyante kalevaram | , | taM tamevaiti kaunteya sadA tadbhAvabhAvitaH | .6. |
| tasmAtsarveSu kAleSu mAmanusmara yudhya ca | , | mayyarpitamanobuddhirmAmevaiSyasyasaMfayam | .7. |
| abhyAsayogayuktena cetasA nAnyagAminA | , | paramaM puruSaM divyaM yAti pArthAnucintayan | .8. |
| kaviM purANamanufAsitAramaNoraNIyaMsamanusmaredyaH | , | ||
| sarvasya dhAtAramacintyarUpamAdityavarNaM tamasaH parastAt | .9. | ||
| prayANakAle manasAcalena bhaktyA yukto yogabalena caiva | , | ||
| bhruvormadhye prANamAvefya samyaksa taM paraM puruSamupaiti divyam | .10. | ||
| yadakSaraM vedavido vadanti vifanti yadyatayo vItarAgAH | , | ||
| yadicchanto brahmacaryaM caranti tatte padaM saMgraheNa pravakSye | .11. | ||
| sarvadvArANi saMyamya mano hqdi nirudhya ca | , | mUrdhnyAdhAyAtmanaH prANamAsthito yogadhAraNAm | .12. |
| omityekAkSaraM brahma vyAharanmAmanusmaran | , | yaH prayAti tyajandehaM sa yAti paramAM gatim | .13. |
| ananyacetAH satataM yo mAM smarati nityafaH | , | tasyAhaM sulabhaH pArtha nityayuktasya yoginaH | .14. |
| mAmupetya punarjanma duHkhAlayamafAfvatam | , | nApnuvanti mahAtmAnaH saMsiddhiM paramAM gatAH | .15. |
| AbrahmabhuvanAllokAH punarAvartino'rjuna | , | mAmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate | .16. |
| sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaNo viduH | , | rAtriM yugasahasrAntAM te'horAtravido janAH | .17. |
| avyaktAdvyaktayaH sarvAH prabhavantyaharAgame | , | rAtryAgame pralIyante tatraivAvyaktasaMjxake | .18. |
| bhUtagrAmaH sa evAyaM bhUtvA bhUtvA pralIyate | , | rAtryAgame'vafaH pArtha prabhavatyaharAgame | .19. |
| parastasmAttu bhAvo'nyo'vyakto'vyaktAtsanAtanaH | , | yaH sa sarveSu bhUteSu nafyatsu na vinafyati | .20. |
| avyakto'kSara ityuktastamAhuH paramAM gatim | , | yaM prApya na nivartante taddhAma paramaM mama | .21. |
| puruSaH sa paraH pArtha bhaktyA labhyastvananyayA | , | yasyAntaHsthAni bhUtAni yena sarvamidaM tatam | .22. |
| yatra kAle tvanAvqttimAvqttiM caiva yoginaH | , | prayAtA yAnti taM kAlaM vakSyAmi bharatarSabha | .23. |
| agnirjotirahaH fuklaH SaNmAsA uttarAyaNam | , | tatra prayAtA gacchanti brahma brahmavido janAH | .24. |
| dhUmo rAtristathA kqSNaH SaNmAsA dakSiNAyanam | , | tatra cAndramasaM jyotiryogI prApya nivartate | .25. |
| fuklakqSNe gatI hyete jagataH fAfvate mate | , | ekayA yAtyanAvqttimanyayAvartate punaH | .26. |
| naite sqtI pArtha jAnanyogI muhyati kafcana | , | tasmAtsarveSu kAleSu yogayukto bhavArjuna | .27. |
| vedeSu yajxeSu tapaHsu caiva dAneSu yatpuNyaphalaM pradiSTam | , | ||
| atyeti tatsarvamidaM viditvAyogI paraM sthAnamupaiti cAdyam | .28. | ||
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
akSarabrahmayogo nAmASTamo'dhyAyaH .8.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| idaM tu te guhyatamaM pravakSyAmyanasUyave | , | jxAnaM vijxAnasahitaM yajjxAtvA mokSyase'fubhAt | .1. |
| rAjavidyA rAjaguhyaM pavitramidamuttamam | , | pratyakSAvagamaM dharmyaM susukhaM kartumavyayam | .2. |
| afraddadhAnAH puruSA dharmasyAsya paraMtapa | , | aprApya mAM nivartante mqtyusaMsAravartmani | .3. |
| mayA tatamidaM sarvaM jagadavyaktamUrtinA | , | matsthAni sarvabhUtAni na cAhaM teSvavasthitaH | .4. |
| na ca matsthAni bhUtAni pafya me yogamaifvaram | , | bhUtabhqnna ca bhUtastho mamAtmA bhUtabhAvanaH | .5. |
| yathAkAfasthito nityaM vAyuH sarvatrago mahAn | , | tathA sarvANi bhUtAni matsthAnItyupadhAraya | .6. |
| sarvabhUtAni kaunteya prakqtiM yAnti mAmikAm | , | kalpakSaye punastAni kalpAdau visqjAmyaham | .7. |
| prakqtiM svAmavaSTabhya visqjAmi punaH punaH | , | bhUtagrAmamimaM kqtsnamavafaM prakqtervafAt | .8. |
| na ca mAM tAni karmANi nibadhnanti dhanaMjaya | , | udAsInavadAsInamasaktaM teSu karmasu | .9. |
| mayAdhyakSeNa prakqtiH sUyate sacarAcaram | , | hetunAnena kaunteya jagadviparivartate | .10. |
| avajAnanti mAM mUDhA mAnuSIM tanumAfritam | , | paraM bhAvamajAnanto mama bhUtamahefvaram | .11. |
| moghAfA moghakarmANo moghajxAnA vicetasaH | , | rAkSasImAsurIM caiva prakqtiM mohinIM fritAH | .12. |
| mahAtmAnastu mAM pArtha daivIM prakqtimAfritAH | , | bhajantyananyamanaso jxAtvA bhUtAdimavyayam | .13. |
| satataM kIrtayanto mAM yatantafca dqDhavratAH | , | namasyantafca mAM bhaktyA nityayuktA upAsate | .14. |
| jxAnayajxena cApyanye yajanto mAmupAsate | , | ekatvena pqthaktvena bahudhA vifvatomukham | .15. |
| ahaM kraturahaM yajxaH svadhAhamahamauSadham | , | mantro'hamahamevAjyamahamagnirahaM hutam | .16. |
| pitAhamasya jagato mAtA dhAtA pitAmahaH | , | vedyaM pavitramoMkAra qksAma yajureva ca | .17. |
| gatirbhartA prabhuH sAkSI nivAsaH faraNaM suhqt | , | prabhavaH pralayaH sthAnaM nidhAnaM bIjamavyayam | .18. |
| tapAmyahamahaM varSaM nigqhNAmyutsqjAmi ca | , | amqtaM caiva mqtyufca sadasaccAhamarjuna | .19. |
| traividyA mAM somapAH pUtapApA yajxairiSTvA svargatiM prArthayante | , | ||
| te puNyamAsAdya surendralokamafnanti divyAndivi devabhogAn | .20. | ||
| te taM bhuktvA svargalokaM vifAlaM kSINe puNye martyalokaM vifanti | , | ||
| evaM trayIdharmamanuprapannA gatAgataM kAmakAmA labhante | .21. | ||
| ananyAfcintayanto mAM ye janAH paryupAsate | , | eSAM nityAbhiyuktAnAM yogakSemaM vahAmyaham | .22. |
| ye'pyanyadevatA bhaktA yajante fraddhayAnvitAH | , | te'pi mAmeva kaunteya yajantyavidhipUrvakam | .23. |
| ahaM hi sarvayajxAnAM bhoktA ca prabhureva ca | , | na tu mAmabhijAnanti tattvenAtafcyavanti te | .24. |
| yAnti devavratA devAnpitQnyAnti pitqvratAH | , | bhUtAni yAnti bhUtejyA yAnti madyAjino'pi mAm | .25. |
| patraM puSpaM phalaM toyaM yo me bhaktyA prayacchati | , | tadahaM bhaktyupahqtamafnAmi prayatAtmanaH | .26. |
| yatkaroSi yadafnAsi yajjuhoSi dadAsi yat | , | yattapasyasi kaunteya tatkuruSva madarpaNam | .27. |
| fubhAfubhaphalairevaM mokSyase karmabandhanaiH | , | saMnyAsayogayuktAtmA vimukto mAmupaiSyasi | .28. |
| samo'haM sarvabhUteSu na me dveSyo'sti na priyaH | , | ye bhajanti tu mAM bhaktyA mayi te teSu cApyaham | .29. |
| api cetsudurAcAro bhajate mAmananyabhAk | , | sAdhureva sa mantavyaH samyagvyavasito hi saH | .30. |
| kSipraM bhavati dharmAtmA fafvacchAntiM nigacchati | , | kaunteya pratijAnIhi na me bhaktaH praNafyati | .31. |
| mAM hi pArtha vyapAfritya ye'pi syuH pApayonayaH | , | striyo vaifyAstathA fUdrAste'pi yAnti parAM gatim | .32. |
| kiM punarbrAhmaNAH puNyA bhaktA rAjarSayastathA | , | anityamasukhaM lokamimaM prApya bhajasva mAm | .33. |
| manmanA bhava madbhakto madyAjI mAM namaskuru | , | mAmevaiSyasi yuktvaivamAtmAnaM matparAyaNaH | .34. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
rAjavidyArAjaguhyayogo nAma navamo'dhyAyaH .9.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| bhUya eva mahAbAho fqNu me paramaM vacaH | , | yatte'haM prIyamANAya vakSyAmi hitakAmyayA | .1. |
| na me viduH suragaNAH prabhavaM na maharSayaH | , | ahamAdirhi devAnAM maharSINAM ca sarvafaH | .2. |
| yo mAmajamanAdiM ca vetti lokamahefvaram | , | asaMmUDhaH sa martyeSu sarvapApaiH pramucyate | .3. |
| buddhirjxAnamasaMmohaH kSamA satyaM damaH famaH | , | sukhaM duHkhaM bhavo'bhAvo bhayaM cAbhayameva ca | .4. |
| ahiMsA samatA tuSTistapo dAnaM yafo'yafaH | , | bhavanti bhAvA bhUtAnAM matta eva pqthagvidhAH | .5. |
| maharSayaH sapta pUrve catvAro manavastathA | , | madbhAvA mAnasA jAtA yeSAM loka imAH prajAH | .6. |
| etAM vibhUtiM yogaM ca mama yo vetti tattvataH | , | so'vikampena yogena yujyate nAtra saMfayaH | .7. |
| ahaM sarvasya prabhavo mattaH sarvaM pravartate | , | iti matvA bhajante mAM budhA bhAvasamanvitAH | .8. |
| maccittA madgataprANA bodhayantaH parasparam | , | kathayantafca mAM nityaM tuSyanti ca ramanti ca | .9. |
| teSAM satatayuktAnAM bhajatAM prItipUrvakam | , | dadAmi buddhiyogaM taM yena mAmupayAnti te | .10. |
| teSAmevAnukampArthamahamajxAnajaM tamaH | , | nAfayAmyAtmabhAvastho jxAnadIpena bhAsvatA | .11. |
| arjuna uvAca , | |||
| paraM brahma paraM dhAma pavitraM paramaM bhavAn | , | puruSaM fAfvataM divyamAdidevamajaM vibhum | .12. |
| AhustvAmqSayaH sarve devarSirnAradastathA | , | asito devalo vyAsaH svayaM caiva bravISi me | .13. |
| sarvametadqtaM manye yanmAM vadasi kefava | , | na hi te bhagavanvyaktiM vidurdevA na dAnavAH | .14. |
| svayamevAtmanAtmAnaM vettha tvaM puruSottama | , | bhUtabhAvana bhUtefa devadeva jagatpate | .15. |
| vaktumarhasyafeSeNa divyA hyAtmavibhUtayaH | , | yAbhirvibhUtibhirlokAnimAMstvaM vyApya tiSThasi | .16. |
| kathaM vidyAmahaM yogiMstvAM sadA paricintayan | , | keSu keSu ca bhAveSu cintyo'si bhagavanmayA | .17. |
| vistareNAtmano yogaM vibhUtiM ca janArdana | , | bhUyaH kathaya tqptirhi fqNvato nAsti me'mqtam | .18. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| hanta te kathayiSyAmi divyA hyAtmavibhUtayaH | , | prAdhAnyataH kurufreSTha nAstyanto vistarasya me | .19. |
| ahamAtmA guDAkefa sarvabhUtAfayasthitaH | , | ahamAdifca madhyaM ca bhUtAnAmanta eva ca | .20. |
| AdityAnAmahaM viSNurjyotiSAM raviraMfumAn | , | marIcirmarutAmasmi nakSatrANAmahaM fafI | .21. |
| vedAnAM sAmavedo'smi devAnAmasmi vAsavaH | , | indriyANAM manafcAsmi bhUtAnAmasmi cetanA | .22. |
| rudrANAM faMkarafcAsmi vittefo yakSarakSasAm | , | vasUnAM pAvakafcAsmi meruH fikhariNAmaham | .23. |
| purodhasAM ca mukhyaM mAM viddhi pArtha bqhaspatim | , | senAnInAmahaM skandaH sarasAmasmi sAgaraH | .24. |
| maharSINAM bhqgurahaM girAmasmyekamakSaram | , | yajxAnAM japayajxo'smi sthAvarANAM himAlayaH | .25. |
| afvatthaH sarvavqkSANAM devarSINAM ca nAradaH | , | gandharvANAM citrarathaH siddhAnAM kapilo muniH | .26. |
| uccaiHfravasamafvAnAM viddhi mAmamqtodbhavam | , | airAvataM gajendrANAM narANAM ca narAdhipam | .27. |
| AyudhAnAmahaM vajraM dhenUnAmasmi kAmadhuk | , | prajanafcAsmi kandarpaH sarpANAmasmi vAsukiH | .28. |
| anantafcAsmi nAgAnAM varuNo yAdasAmaham | , | pitQNAmaryamA cAsmi yamaH saMyamatAmaham | .29. |
| prahlAdafcAsmi daityAnAM kAlaH kalayatAmaham | , | mqgANAM ca mqgendro'haM vainateyafca pakSiNAm | .30. |
| pavanaH pavatAmasmi rAmaH fastrabhqtAmaham | , | jhaSANAM makarafcAsmi srotasAmasmi jAhnavI | .31. |
| sargANAmAdirantafca madhyaM caivAhamarjuna | , | adhyAtmavidyA vidyAnAM vAdaH pravadatAmaham | .32. |
| akSarANAmakAro'smi dvandvaH sAmAsikasya ca | , | ahamevAkSayaH kAlo dhAtAhaM vifvatomukhaH | .33. |
| mqtyuH sarvaharafcAhamudbhavafca bhaviSyatAm | , | kIrtiH frIrvAkca nArINAM smqtirmedhA dhqtiH kSamA | .34. |
| bqhatsAma tathA sAmnAM gAyatrI chandasAmaham | , | mAsAnAM mArgafIrSo'hamqtUnAM kusumAkaraH | .35. |
| dyUtaM chalayatAmasmi tejastejasvinAmaham | , | jayo'smi vyavasAyo'smi sattvaM sattvavatAmaham | .36. |
| vqSNInAM vAsudevo'smi pANDavAnAM dhanaMjayaH | , | munInAmapyahaM vyAsaH kavInAmufanA kaviH | .37. |
| daNDo damayatAmasmi nItirasmi jigISatAm | , | maunaM caivAsmi guhyAnAM jxAnaM jxAnavatAmaham | .38. |
| yaccApi sarvabhUtAnAM bIjaM tadahamarjuna | , | na tadasti vinA yatsyAnmayA bhUtaM carAcaram | .39. |
| nAnto'sti mama divyAnAM vibhUtInAM paraMtapa | , | eSa tUddefataH prokto vibhUtervistaro mayA | .40. |
| yadyadvibhUtimatsattvaM frImadUrjitameva vA | , | tattadevAvagaccha tvaM mama tejoM'fasaMbhavam | .41. |
| athavA bahunaitena kiM jxAtena tavArjuna | , | viSTabhyAhamidaM kqtsnamekAMfena sthito jagat | .42. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
vibhUtiyogo nAma dafamo'dhyAyaH .10.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| madanugrahAya paramaM guhyamadhyAtmasaMjxitam | , | yattvayoktaM vacastena moho'yaM vigato mama | .1. |
| bhavApyayau hi bhUtAnAM frutau vistarafo mayA | , | tvattaH kamalapatrAkSa mAhAtmyamapi cAvyayam | .2. |
| evametadyathAttha tvamAtmAnaM paramefvara | , | draSTumicchAmi te rUpamaifvaraM puruSottama | .3. |
| manyase yadi tacchakyaM mayA draSTumiti prabho | , | yogefvara tato me tvaM darfayAtmAnamavyayam | .4. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| pafya me pArtha rUpANi fatafo'tha sahasrafaH | , | nAnAvidhAni divyAni nAnAvarNAkqtIni ca | .5. |
| pafyAdityAnvasUnrudrAnafvinau marutastathA | , | bahUnyadqSTapUrvANi pafyAfcaryANi bhArata | .6. |
| ihaikasthaM jagatkqtsnaM pafyAdya sacarAcaram | , | mama dehe guDAkefa yaccAnyaddraSTumicchasi | .7. |
| na tu mAM fakyase draSTumanenaiva svacakSuSA | , | divyaM dadAmi te cakSuH pafya me yogamaifvaram | .8. |
| saMjaya uvAca , | |||
| evamuktvA tato rAjanmahAyogefvaro hariH | , | darfayAmAsa pArthAya paramaM rUpamaifvaram | .9. |
| anekavaktranayanamanekAdbhutadarfanam | , | anekadivyAbharaNaM divyAnekodyatAyudham | .10. |
| divyamAlyAmbaradharaM divyagandhAnulepanam | , | sarvAfcaryamayaM devamanantaM vifvatomukham | .11. |
| divi sUryasahasrasya bhavedyugapadutthitA | , | yadi bhAH sadqfI sA syAdbhAsastasya mahAtmanaH | .12. |
| tatraikasthaM jagatkqtsnaM pravibhaktamanekadhA | , | apafyaddevadevasya farIre pANDavastadA | .13. |
| tataH sa vismayAviSTo hqSTaromA dhanaMjayaH | , | praNamya firasA devaM kqtAxjalirabhASata | .14. |
| arjuna uvAca , | |||
| pafyAmi devAMstava deva dehe sarvAMstathA bhUtavifeSasaMghAn | , | ||
| brahmANamIfaM kamalAsanasthamqSIMfca sarvAnuragAMfca divyAn | .15. | ||
| anekabAhUdaravaktranetraM pafyAmi tvAM sarvato'nantarUpam | , | ||
| nAntaM na madhyaM na punastavAdiM pafyAmi vifvefvara vifvarUpa | .16. | ||
| kirITinaM gadinaM cakriNaM ca tejorAfiM sarvato dIptimantam | , | ||
| pafyAmi tvAM durnirIkSyaM samantAddIptAnalArkadyutimaprameyam | .17. | ||
| tvamakSaraM paramaM veditavyaM tvamasya vifvasya paraM nidhAnam | , | ||
| tvamavyayaH fAfvatadharmagoptA sanAtanastvaM puruSo mato me | .18. | ||
| anAdimadhyAntamanantavIryamanantabAhuM fafisUryanetram | , | ||
| pafyAmi tvAM dIptahutAfavaktraM svatejasA vifvamidaM tapantam | .19. | ||
| dyAvApqthivyoridamantaraM hi vyAptaM tvayaikena difafca sarvAH | , | ||
| dqSTvAdbhutaM rUpamugraM tavedaM lokatrayaM pravyathitaM mahAtman | .20. | ||
| amI hi tvAM surasazghA vifanti kecidbhItAH prAxjalayo gqNanti | , | ||
| svastItyuktvA maharSisiddhasaMghAH stuvanti tvAM stutibhiH puSkalAbhiH | .21. | ||
| rudrAdityA vasavo ye ca sAdhyA vifve'fvinau marutafcoSmapAfca | , | ||
| gandharvayakSAsurasiddhasaMghA vIkSante tvAM vismitAfcaiva sarve | .22. | ||
| rUpaM mahatte bahuvaktranetraM mahAbAho bahubAhUrupAdam | , | ||
| bahUdaraM bahudaMSTrAkarAlaM dqSTvA lokAH pravyathitAstathAham | .23. | ||
| nabhaHspqfaM dIptamanekavarNaM vyAttAnanaM dIptavifAlanetram | , | ||
| dqSTvA hi tvAM pravyathitAntarAtmA dhqtiM na vindAmi famaM ca viSNo | .24. | ||
| daMSTrAkarAlAni ca te mukhAni dqSTvaiva kAlAnalasaMnibhAni | , | ||
| difo na jAne na labhe ca farma prasIda devefa jagannivAsa | .25. | ||
| amI ca tvAM dhqtarASTrasya putrAH sarve sahaivAvanipAlasaMghaiH | , | ||
| bhISmo droNaH sUtaputrastathAsau sahAsmadIyairapi yodhamukhyaiH | .26. | ||
| vaktrANi te tvaramANA vifanti daMSTrAkarAlAni bhayAnakAni | , | ||
| kecidvilagnA dafanAntareSu saMdqfyante cUrNitairuttamAzgaiH | .27. | ||
| yathA nadInAM bahavo'mbuvegAH samudramevAbhimukhA dravanti | , | ||
| tathA tavAmI naralokavIrA vifanti vaktrANyabhivijvalanti | .28. | ||
| yathA pradIptaM jvalanaM pataMgA vifanti nAfAya samqddhavegAH | , | ||
| tathaiva nAfAya vifanti lokAstavApi vaktrANi samqddhavegAH | .29. | ||
| lelihyase grasamAnaH samantAllokAnsamagrAnvadanairjvaladbhiH | , | ||
| tejobhirApUrya jagatsamagraM bhAsastavogrAH pratapanti viSNo | .30. | ||
| AkhyAhi me ko bhavAnugrarUpo namo'stu te devavara prasIda | , | ||
| vijxAtumicchAmi bhavantamAdyaM na hi prajAnAmi tava pravqttim | .31. | ||
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| kAlo'smi lokakSayakqtpravqddho lokAnsamAhartumiha pravqttaH | , | ||
| qte'pi tvAM na bhaviSyanti sarve ye'vasthitAH pratyanIkeSu yodhAH | .32. | ||
| tasmAttvamuttiSTha yafo labhasva jitvA fatrUnbhuzkSva rAjyaM samqddham | , | ||
| mayaivaite nihatAH pUrvameva nimittamAtraM bhava savyasAcin | .33. | ||
| droNaM ca bhISmaM ca jayadrathaM ca karNaM tathAnyAnapi yodhavIrAn | , | ||
| mayA hatAMstvaM jahi mA vyathiSThA yudhyasva jetAsi raNe sapatnAn | .34. | ||
| saMjaya uvAca , | |||
| etacchrutvA vacanaM kefavasya kqtAxjalirvepamAnaH kirITI | , | ||
| namaskqtvA bhUya evAha kqSNaM sagadgadaM bhItabhItaH praNamya | .35. | ||
| arjuna uvAca , | |||
| sthAne hqSIkefa tava prakIrtyA jagatprahqSyatyanurajyate ca | , | ||
| rakSAMsi bhItAni difo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaMghAH | .36. | ||
| kasmAcca te na nameranmahAtmangarIyase brahmaNo'pyAdikartre | , | ||
| ananta devefa jagannivAsa tvamakSaraM sadasattatparaM yat | .37. | ||
| tvamAdidevaH puruSaH purANastvamasya vifvasya paraM nidhAnam | , | ||
| vettAsi vedyaM ca paraM ca dhAma tvayA tataM vifvamanantarUpa | .38. | ||
| vAyuryamo'gnirvaruNaH fafAzkaH prajApatistvaM prapitAmahafca | , | ||
| namo namaste'stu sahasrakqtvaH punafca bhUyo'pi namo namaste | .39. | ||
| namaH purastAdatha pqSThataste namo'stu te sarvata eva sarva | , | ||
| anantavIryAmitavikramastvaM sarvaM samApnoSi tato'si sarvaH | .40. | ||
| sakheti matvA prasabhaM yaduktaM he kqSNa he yAdava he sakheti | , | ||
| ajAnatA mahimAnaM tavedaM mayA pramAdAtpraNayena vApi | .41. | ||
| yaccAvahAsArthamasatkqto'si vihArafayyAsanabhojaneSu | , | ||
| eko'thavApyacyuta tatsamakSaM tatkSAmaye tvAmahamaprameyam | .42. | ||
| pitAsi lokasya carAcarasya tvamasya pUjyafca gururgarIyAn | , | ||
| na tvatsamo'styabhyadhikaH kuto'nyo lokatraye'pyapratimaprabhAva | .43. | ||
| tasmAtpraNamya praNidhAya kAyaM prasAdaye tvAmahamIfamIDyam | , | ||
| piteva putrasya sakheva sakhyuH priyaH priyAyArhasi deva soDhum | .44. | ||
| adqSTapUrvaM hqSito'smi dqSTvA bhayena ca pravyathitaM mano me | , | ||
| tadeva me darfaya devarUpaM prasIda devefa jagannivAsa | .45. | ||
| kirITinaM gadinaM cakrahastamicchAmi tvAM draSTumahaM tathaiva | , | ||
| tenaiva rUpeNa caturbhujena sahasrabAho bhava vifvamUrte | .46. | ||
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| mayA prasannena tavArjunedaM rUpaM paraM darfitamAtmayogAt | , | ||
| tejomayaM vifvamanantamAdyaM yanme tvadanyena na dqSTapUrvam | .47. | ||
| na vedayajxAdhyayanairna dAnairna ca kriyAbhirna tapobhirugraiH | , | ||
| evaMrUpaH fakya ahaM nqloke draSTuM tvadanyena kurupravIra | .48. | ||
| mA te vyathA mA ca vimUDhabhAvo dqSTvA rUpaM ghoramIdqzmamedam | , | ||
| vyapetabhIH prItamanAH punastvaM tadeva me rUpamidaM prapafya | .49. | ||
| saMjaya uvAca , | |||
| ityarjunaM vAsudevastathoktvA svakaM rUpaM darfayAmAsa bhUyaH | , | ||
| AfvAsayAmAsa ca bhItamenaM bhUtvA punaH saumyavapurmahAtmA | .50. | ||
| arjuna uvAca , | |||
| dqSTvedaM mAnuSaM rUpaM tava saumyaM janArdana | , | idAnImasmi saMvqttaH sacetAH prakqtiM gataH | .51. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| sudurdarfamidaM rUpaM dqSTavAnasi yanmama | , | devA apyasya rUpasya nityaM darfanakAzkSiNaH | .52. |
| nAhaM vedairna tapasA na dAnena na cejyayA | , | fakya evaMvidho draSTuM dqSTavAnasi mAM yathA | .53. |
| bhaktyA tvananyayA fakya ahamevaMvidho'rjuna | , | jxAtuM draSTuM ca tattvena praveSTuM ca paraMtapa | .54. |
| matkarmakqnmatparamo madbhaktaH sazgavarjitaH | , | nirvairaH sarvabhUteSu yaH sa mAmeti pANDava | .55. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
vifvarUpadarfanayogo nAmaikAdafo'dhyAyaH .11.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| evaM satatayuktA ye bhaktAstvAM paryupAsate | , | ye cApyakSaramavyaktaM teSAM ke yogavittamAH | .1. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| mayyAvefya mano ye mAM nityayuktA upAsate | , | fraddhayA parayopetAste me yuktatamA matAH | .2. |
| ye tvakSaramanirdefyamavyaktaM paryupAsate | , | sarvatragamacintyaM ca kUTasthamacalaM dhruvam | .3. |
| saMniyamyendriyagrAmaM sarvatra samabuddhayaH | , | te prApnuvanti mAmeva sarvabhUtahite ratAH | .4. |
| klefo'dhikatarasteSAmavyaktAsaktacetasAm | , | avyaktA hi gatirduHkhaM dehavadbhiravApyate | .5. |
| ye tu sarvANi karmANi mayi saMnyasya matparAH | , | ananyenaiva yogena mAM dhyAyanta upAsate | .6. |
| teSAmahaM samuddhartA mqtyusaMsArasAgarAt | , | bhavAmina cirAtpArtha mayyAvefitacetasAm | .7. |
| mayyeva mana Adhatsva mayi buddhiM nivefaya | , | nivasiSyasi mayyeva ata UrdhvaM na saMfayaH | .8. |
| atha cittaM samAdhAtuM na faknoSi mayi sthiram | , | abhyAsayogena tato mAmicchAptuM dhanaMjaya | .9. |
| abhyAse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava | , | madarthamapi karmANi kurvansiddhimavApsyasi | .10. |
| athaitadapyafakto'si kartuM madyogamAfritaH | , | sarvakarmaphalatyAgaM tataH kuru yatAtmavAn | .11. |
| freyo hi jxAnamabhyAsAjjxAnAddhyAnaM vifiSyate | , | dhyAnAtkarmaphalatyAgastyAgAcchAntiranantaram | .12. |
| adveSTA sarvabhUtAnAM maitraH karuNa eva ca | , | nirmamo nirahaMkAraH samaduHkhasukhaH kSamI | .13. |
| saMtuSTaH satataM yogI yatAtmA dqDhanifcayaH | , | mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaH sa me priyaH | .14. |
| yasmAnnodvijate loko lokAnnodvijate ca yaH | , | harSAmarSabhayodvegairmukto yaH sa ca me priyaH | .15. |
| anapekSaH fucirdakSa udAsIno gatavyathaH | , | sarvArambhaparityAgI yo madbhaktaH sa me priyaH | .16. |
| yo na hqSyati na dveSTi na focati na kAzkSati | , | fubhAfubhaparityAgI bhaktimAnyaH sa me priyaH | .17. |
| samaH fatrau ca mitre ca tathA mAnApamAnayoH | , | fItoSNasukhaduHkheSu samaH sazgavivarjitaH | .18. |
| tulyanindAstutirmaunI saMtuSTo yena kenacit | , | aniketaH sthiramatirbhaktimAnme priyo naraH | .19. |
| ye tu dharmyAmqtamidaM yathoktaM paryupAsate | , | fraddadhAnA matparamA bhaktAste'tIva me priyAH | .20. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
bhaktiyogo nAma dvAdafo'dhyAyaH .12.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| idaM farIraM kaunteya kSetramityabhidhIyate | , | etadyo vetti taM prAhuH kSetrajxa iti tadvidaH | .1. |
| kSetrajxaM cApi mAM viddhi sarvakSetreSu bhArata | , | kSetrakSetrajxayorjxAnaM yattajjxAnaM mataM mama | .2. |
| tatkSetraM yacca yAdqkca yadvikAri yatafca yat | , | sa ca yo yatprabhAvafca tatsamAsena me fqNu | .3. |
| qSibhirbahudhA gItaM chandobhirvividhaiH pqthak | , | brahmasUtrapadaifcaiva hetumadbhirvinifcitaiH | .4. |
| mahAbhUtAnyahaMkAro buddhiravyaktameva ca | , | indriyANi dafaikaM ca paxca cendriyagocarAH | .5. |
| icchA dveSaH sukhaM duHkhaM saMghAtafcetanA dhqtiH | , | etatkSetraM samAsena savikAramudAhqtam | .6. |
| amAnitvamadambhitvamahiMsA kSAntirArjavam | , | AcAryopAsanaM faucaM sthairyamAtmavinigrahaH | .7. |
| indriyArtheSu vairAgyamanahaMkAra eva ca | , | janmamqtyujarAvyAdhiduHkhadoSAnudarfanam | .8. |
| asaktiranabhiSvazgaH putradAragqhAdiSu | , | nityaM ca samacittatvamiSTAniSTopapattiSu | .9. |
| mayi cAnanyayogena bhaktiravyabhicAriNI | , | viviktadefasevitvamaratirjanasaMsadi | .10. |
| adhyAtmajxAnanityatvaM tattvajxAnArthadarfanam | , | etajjxAnamiti proktamajxAnaM yadato'nyathA | .11. |
| jxeyaM yattatpravakSyAmi yajjxAtvAmqtamafnute | , | anAdimatparaM brahma na sattannAsaducyate | .12. |
| sarvataHpANipAdaM tatsarvato'kSifiromukham | , | sarvataHfrutimalloke sarvamAvqtya tiSThati | .13. |
| sarvendriyaguNAbhAsaM sarvendriyavivarjitam | , | asaktaM sarvabhqccaiva nirguNaM guNabhoktq ca | .14. |
| bahirantafca bhUtAnAmacaraM carameva ca | , | sUkSmatvAttadavijxeyaM dUrasthaM cAntike ca tat | .15. |
| avibhaktaM ca bhUteSu vibhaktamiva ca sthitam | , | bhUtabhartq ca tajjxeyaM grasiSNu prabhaviSNu ca | .16. |
| jyotiSAmapi tajjyotistamasaH paramucyate | , | jxAnaM jxeyaM jxAnagamyaM hqdi sarvasya viSThitam | .17. |
| iti kSetraM tathA jxAnaM jxeyaM coktaM samAsataH | , | madbhakta etadvijxAya madbhAvAyopapadyate | .18. |
| prakqtiM puruSaM caiva viddhyanAdi ubhAvapi | , | vikArAMfca guNAMfcaiva viddhi prakqtisaMbhavAn | .19. |
| kAryakAraNakartqtve hetuH prakqtirucyate | , | puruSaH sukhaduHkhAnAM bhoktqtve heturucyate | .20. |
| puruSaH prakqtistho hi bhuzkte prakqtijAnguNAn | , | kAraNaM guNasazgo'sya sadasadyonijanmasu | .21. |
| upadraSTAnumantA ca bhartA bhoktA mahefvaraH | , | paramAtmeti cApyukto dehe'sminpuruSaH paraH | .22. |
| ya evaM vetti puruSaM prakqtiM ca guNaiH saha | , | sarvathA vartamAno'pi na sa bhUyo'bhijAyate | .23. |
| dhyAnenAtmani pafyanti kecidAtmAnamAtmanA | , | anye sAMkhyena yogena karmayogena cApare | .24. |
| anye tvevamajAnantaH frutvAnyebhya upAsate | , | te'pi cAtitarantyeva mqtyuM frutiparAyaNAH | .25. |
| yAvatsaMjAyate kiMcitsattvaM sthAvarajazgamam | , | kSetrakSetrajxasaMyogAttadviddhi bharatarSabha | .26. |
| samaM sarveSu bhUteSu tiSThantaM paramefvaram | , | vinafyatsvavinafyantaM yaH pafyati sa pafyati | .27. |
| samaM pafyanhi sarvatra samavasthitamIfvaram | , | na hinastyAtmanAtmAnaM tato yAti parAM gatim | .28. |
| prakqtyaiva ca karmANi kriyamANAni sarvafaH | , | yaH pafyati tathAtmAnamakartAraM sa pafyati | .29. |
| yadA bhUtapqthagbhAvamekasthamanupafyati | , | tata eva ca vistAraM brahma saMpadyate tadA | .30. |
| anAditvAnnirguNatvAtparamAtmAyamavyayaH | , | farIrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate | .31. |
| yathA sarvagataM saukSmyAdAkAfaM nopalipyate | , | sarvatrAvasthito dehe tathAtmA nopalipyate | .32. |
| yathA prakAfayatyekaH kqtsnaM lokamimaM raviH | , | kSetraM kSetrI tathA kqtsnaM prakAfayati bhArata | .33. |
| kSetrakSetrajxayorevamantaraM jxAnacakSuSA | , | bhUtaprakqtimokSaM ca ye viduryAnti te param | .34. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
kSetrakSetrajxavibhAgayogo nAma trayodafo'dhyAyaH .13.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| paraM bhUyaH pravakSyAmi jxAnAnAM jxAnamuttamam | , | yajjxAtvA munayaH sarve parAM siddhimito gatAH | .1. |
| idaM jxAnamupAfritya mama sAdharmyamAgatAH | , | sarge'pi nopajAyante pralaye na vyathanti ca | .2. |
| mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaM dadhAmyaham | , | saMbhavaH sarvabhUtAnAM tato bhavati bhArata | .3. |
| sarvayoniSu kaunteya mUrtayaH saMbhavanti yAH | , | tAsAM brahma mahadyonirahaM bIjapradaH pitA | .4. |
| sattvaM rajastama iti guNAH prakqtisaMbhavAH | , | nibadhnanti mahAbAho dehe dehinamavyayam | .5. |
| tatra sattvaM nirmalatvAtprakAfakamanAmayam | , | sukhasazgena badhnAti jxAnasazgena cAnagha | .6. |
| rajo rAgAtmakaM viddhi tqSNAsazgasamudbhavam | , | tannibadhnAti kaunteya karmasazgena dehinam | .7. |
| tamastvajxAnajaM viddhi mohanaM sarvadehinAm | , | pramAdAlasyanidrAbhistannibadhnAti bhArata | .8. |
| sattvaM sukhe saMjayati rajaH karmaNi bhArata | , | jxAnamAvqtya tu tamaH pramAde saMjayatyuta | .9. |
| rajastamafcAbhibhUya sattvaM bhavati bhArata | , | rajaH sattvaM tamafcaiva tamaH sattvaM rajastathA | .10. |
| sarvadvAreSu dehe'sminprakAfa upajAyate | , | jxAnaM yadA tadA vidyAdvivqddhaM sattvamityuta | .11. |
| lobhaH pravqttirArambhaH karmaNAmafamaH spqhA | , | rajasyetAni jAyante vivqddhe bharatarSabha | .12. |
| aprakAfo'pravqttifca pramAdo moha eva ca | , | tamasyetAni jAyante vivqddhe kurunandana | .13. |
| yadA sattve pravqddhe tu pralayaM yAti dehabhqt | , | tadottamavidAM lokAnamalAnpratipadyate | .14. |
| rajasi pralayaM gatvA karmasazgiSu jAyate | , | tathA pralInastamasi mUDhayoniSu jAyate | .15. |
| karmaNaH sukqtasyAhuH sAttvikaM nirmalaM phalam | , | rajasastu phalaM duHkhamajxAnaM tamasaH phalam | .16. |
| sattvAtsaMjAyate jxAnaM rajaso lobha eva ca | , | pramAdamohau tamaso bhavato'jxAnameva ca | .17. |
| UrdhvaM gacchanti sattvasthA madhye tiSThanti rAjasAH | , | jaghanyaguNavqttisthA adho gacchanti tAmasAH | .18. |
| nAnyaM guNebhyaH kartAraM yadA draSTAnupafyati | , | guNebhyafca paraM vetti madbhAvaM so'dhigacchati | .19. |
| guNAnetAnatItya trIndehI dehasamudbhavAn | , | janmamqtyujarAduHkhairvimukto'mqtamafnute | .20. |
| arjuna uvAca , | |||
| kairlizgaistrInguNAnetAnatIto bhavati prabho | , | kimAcAraH kathaM caitAMstrInguNAnativartate | .21. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| prakAfaM ca pravqttiM ca mohameva ca pANDava | , | ta dveSTi saMpravqttAni na nivqttAni kAzkSati | .22. |
| udAsInavadAsIno guNairyo na vicAlyate | , | guNA vartanta ityeva yo'vatiSThati nezgate | .23. |
| samaduHkhasukhaH svasthaH samaloSTAfmakAxcanaH | , | tulyapriyApriyo dhIrastulyanindAtmasaMstutiH | .24. |
| mAnApamAnayostulyastulyo mitrAripakSayoH | , | sarvArambhaparityAgI guNAtItaH sa ucyate | .25. |
| mAM ca yo'vyabhicAreNa bhaktiyogena sevate | , | sa guNAnsamatItyaitAnbrahmabhUyAya kalpate | .26. |
| brahmaNo hi pratiSThAhamamqtasyAvyayasya ca | , | fAfvatasya ca dharmasya sukhasyaikAntikasya ca | .27. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
guNatrayavibhAgayogo nAma caturdafo'dhyAyaH .14.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| UrdhvamUlamadhaHfAkhamafvatthaM prAhuravyayam | , | chandAMsi yasya parNAni yastaM veda sa vedavit | .1. |
| adhafcordhvaM prasqtAstasya fAkhA guNapravqddhA viSayapravAlAH | , | ||
| adhafca mUlAnyanusaMtatAni karmAnubandhIni manuSyaloke | .2. | ||
| na rUpamasyeha tathopalabhyate nAnto na cAdirna ca saMpratiSThA | , | ||
| afvatthamenaM suvirUDhamUlamasazgafastreNa dqDhena chittvA | .3. | ||
| tataH padaM tatparimArgitavyaM yasmingatA na nivartanti bhUyaH | , | ||
| tameva cAdyaM puruSaM prapadye yataH pravqttiH prasqtA purANI | .4. | ||
| nirmAnamohA jitasazgadoSA adhyAtmanityA vinivqttakAmAH | , | ||
| dvandvairvimuktAH sukhaduHkhasaMjxairgacchantyamUDhAH padamavyayaM tat | .5. | ||
| na tadbhAsayate sUryo na fafAzko na pAvakaH | , | yadgatvA na nivartante taddhAma paramaM mama | .6. |
| mamaivAMfo jIvaloke jIvabhUtaH sanAtanaH | , | manaHSaSThAnIndriyANi prakqtisthAni karSati | .7. |
| farIraM yadavApnoti yaccApyutkrAmatIfvaraH | , | gqhItvaitAni saMyAti vAyurgandhAnivAfayAt | .8. |
| frotraM cakSuH sparfanaM ca rasanaM ghrANameva ca | , | adhiSThAya manafcAyaM viSayAnupasevate | .9. |
| utkrAmantaM sthitaM vApi bhuxjAnaM vA guNAnvitam | , | vimUDhA nAnupafyanti pafyanti jxAnacakSuSaH | .10. |
| yatanto yoginafcainaM pafyantyAtmanyavasthitam | , | yatanto'pyakqtAtmAno nainaM pafyantyacetasaH | .11. |
| yadAdityagataM tejo jagadbhAsayate'khilam | , | yaccandramasi yaccAgnau tattejo viddhi mAmakam | .12. |
| gAmAvifya ca bhUtAni dhArayAmyahamojasA | , | puSNAmi cauSadhIH sarvAH somo bhUtvA rasAtmakaH | .13. |
| ahaM vaifvAnaro bhUtvA prANinAM dehamAfritaH | , | prANApAnasamAyuktaH pacAmyannaM caturvidham | .14. |
| sarvasya cAhaM hqdi sanniviSTo mattaH smqtirjxAnamapohanaM ca | , | ||
| vedaifca sarvairahameva vedyo vedAntakqdvedavideva cAham | .15. | ||
| dvAvimau puruSau loke kSarafcAkSara eva ca | , | kSaraH sarvANi bhUtAni kUTastho'kSara ucyate | .16. |
| uttamaH puruSastvanyaH paramAtmetyudhAhqtaH | , | yo lokatrayamAvifya bibhartyavyaya IfvaraH | .17. |
| yasmAtkSaramatIto'hamakSarAdapi cottamaH | , | ato'smi loke vede ca prathitaH puruSottamaH | .18. |
| yo mAmevamasaMmUDho jAnAti puruSottamam | , | sa sarvavidbhajati mAM sarvabhAvena bhArata | .19. |
| iti guhyatamaM fAstramidamuktaM mayAnagha | , | etadbuddhvA buddhimAnsyAtkqtakqtyafca bhArata | .20. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
puruSottamayogo nAma paxcadafo'dhyAyaH .15.
↖
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| abhayaM sattvasaMfuddhirjxAnayogavyavasthitiH | , | dAnaM damafca yajxafca svAdhyAyastapa Arjavam | .1. |
| ahiMsA satyamakrodhastyAgaH fAntirapaifunam | , | dayA bhUteSvaloluptvaM mArdavaM hrIracApalam | .2. |
| tejaH kSamA dhqtiH faucamadroho nAtimAnitA | , | bhavanti saMpadaM daivImabhijAtasya bhArata | .3. |
| dambho darpo'bhimAnafca krodhaH pAruSyameva ca | , | ajxAnaM cAbhijAtasya pArtha saMpadamAsurIm | .4. |
| daivI saMpadvimokSAya nibandhAyAsurI matA | , | mA fucaH saMpadaM daivImabhijAto'si pANDava | .5. |
| dvau bhUtasargau loke'smindaiva Asura eva ca | , | daivo vistarafaH prokta AsuraM pArtha me fqNu | .6. |
| pravqttiM ca nivqttiM ca janA na vidurAsurAH | , | na faucaM nApi cAcAro na satyaM teSu vidyate | .7. |
| asatyamapratiSThaM te jagadAhuranIfvaram | , | aparasparasaMbhUtaM kimanyatkAmahaitukam | .8. |
| etAM dqSTimavaSTabhya naSTAtmAno'lpabuddhayaH | , | prabhavantyugrakarmANaH kSayAya jagato'hitAH | .9. |
| kAmamAfritya duSpUraM dambhamAnamadAnvitAH | , | mohAdgqhItvAsadgrAhAnpravartante'fucivratAH | .10. |
| cintAmaparimeyAM ca pralayAntAmupAfritAH | , | kAmopabhogaparamA etAvaditi nifcitAH | .11. |
| AfApAfafatairbaddhAH kAmakrodhaparAyaNAH | , | Ihante kAmabhogArthamanyAyenArthasaMcayAn | .12. |
| idamadya mayA labdhamimaM prApsye manoratham | , | idamastIdamapi me bhaviSyati punardhanam | .13. |
| asau mayA hataH fatrurhaniSye cAparAnapi | , | Ifvaro'hamahaM bhogI siddho'haM balavAnsukhI | .14. |
| ADhyo'bhijanavAnasmi ko'nyosti sadqfo mayA | , | yakSye dAsyAmi modiSya ityajxAnavimohitAH | .15. |
| anekacittavibhrAntA mohajAlasamAvqtAH | , | prasaktAH kAmabhogeSu patanti narake'fucau | .16. |
| AtmasaMbhAvitAH stabdhA dhanamAnamadAnvitAH | , | yajante nAmayajxaiste dambhenAvidhipUrvakam | .17. |
| ahaMkAraM balaM darpaM kAmaM krodhaM ca saMfritAH | , | mAmAtmaparadeheSu pradviSanto'bhyasUyakAH | .18. |
| tAnahaM dviSataH krUrAnsaMsAreSu narAdhamAn | , | kSipAmyajasramafubhAnAsurISveva yoniSu | .19. |
| AsurIM yonimApannA mUDhA janmani janmani | , | mAmaprApyaiva kaunteya tato yAntyadhamAM gatim | .20. |
| trividhaM narakasyedaM dvAraM nAfanamAtmanaH | , | kAmaH krodhastathA lobhastasmAdetattrayaM tyajet | .21. |
| etairvimuktaH kaunteya tamodvAraistribhirnaraH | , | AcaratyAtmanaH freyastato yAti parAM gatim | .22. |
| yaH fAstravidhimutsqjya vartate kAmakArataH | , | na sa siddhimavApnoti na sukhaM na parAM gatim | .23. |
| tasmAcchAstraM pramANaM te kAryAkAryavyavasthitau | , | jxAtvA fAstravidhAnoktaM karma kartumihArhasi | .24. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
daivAsurasaMpadvibhAgayogo nAma SoDafo'dhyAyaH .16.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| ye fAstravidhimutsqjya yajante fraddhayAnvitAH | , | teSAM niSThA tu kA kqSNa sattvamAho rajastamaH | .1. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| trividhA bhavati fraddhA dehinAM sA svabhAvajA | , | sAttvikI rAjasI caiva tAmasI ceti tAM fqNu | .2. |
| sattvAnurUpA sarvasya fraddhA bhavati bhArata | , | fraddhAmayo'yaM puruSo yo yacchraddhaH sa eva saH | .3. |
| yajante sAttvikA devAnyakSarakSAMsi rAjasAH | , | pretAnbhUtagaNAMfcAnye yajante tAmasA janAH | .4. |
| afAstravihitaM ghoraM tapyante ye tapo janAH | , | dambhAhaMkArasaMyuktAH kAmarAgabalAnvitAH | .5. |
| karSayantaH farIrasthaM bhUtagrAmamacetasaH | , | mAM caivAntaHfarIrasthaM tAnviddhyAsuranifcayAn | .6. |
| AhArastvapi sarvasya trividho bhavati priyaH | , | yajxastapastathA dAnaM teSAM bhedamimaM fqNu | .7. |
| AyuHsattvabalArogyasukhaprItivivardhanAH | , | rasyAH snigdhAH sthirA hqdyA AhArAH sAttvikapriyAH | .8. |
| kaTvamlalavaNAtyuSNatIkSNarUkSavidAhinaH | , | AhArA rAjasasyeSTA duHkhafokAmayapradAH | .9. |
| yAtayAmaM gatarasaM pUti paryuSitaM ca yat | , | ucchiSTamapi cAmedhyaM bhojanaM tAmasapriyam | .10. |
| aphalAkAzkSibhiryajxo vidhidqSTo ya ijyate | , | yaSTavyameveti manaH samAdhAya sa sAttvikaH | .11. |
| abhisaMdhAya tu phalaM dambhArthamapi caiva yat | , | ijyate bharatafreSTha taM yajxaM viddhi rAjasam | .12. |
| vidhihInamasqSTAnnaM mantrahInamadakSiNam | , | fraddhAvirahitaM yajxaM tAmasaM paricakSate | .13. |
| devadvijaguruprAjxapUjanaM faucamArjavam | , | brahmacaryamahiMsA ca fArIraM tapa ucyate | .14. |
| anudvegakaraM vAkyaM satyaM priyahitaM ca yat | , | svAdhyAyAbhyasanaM caiva vAzmayaM tapa ucyate | .15. |
| manaH prasAdaH saumyatvaM maunamAtmavinigrahaH | , | bhAvasaMfuddhirityetattapo mAnasamucyate | .16. |
| fraddhayA parayA taptaM tapastattrividhaM naraiH | , | aphalAkAzkSibhiryuktaiH sAttvikaM paricakSate | .17. |
| satkAramAnapUjArthaM tapo dambhena caiva yat | , | kriyate tadiha proktaM rAjasaM calamadhruvam | .18. |
| mUDhagrAheNAtmano yatpIDayA kriyate tapaH | , | parasyotsAdanArthaM vA tattAmasamudAhqtam | .19. |
| dAtavyamiti yaddAnaM dIyate'nupakAriNe | , | defe kAle ca pAtre ca taddAnaM sAttvikaM smqtam | .20. |
| yattu prattyupakArArthaM phalamuddifya vA punaH | , | dIyate ca parikliSTaM taddAnaM rAjasaM smqtam | .21. |
| adefakAle yaddAnamapAtrebhyafca dIyate | , | asatkqtamavajxAtaM tattAmasamudAhqtam | .22. |
| O tatsaditi nirdefo brahmaNastrividhaH smqtaH | , | brAhmaNAstena vedAfca yajxAfca vihitAH purA | .23. |
| tasmAdomityudAhqtya yajxadAnatapaHkriyAH | , | pravartante vidhAnoktAH satataM brahmavAdinAm | .24. |
| tadityanabhisaMdhAya phalaM yajxatapaHkriyAH | , | dAnakriyAfca vividhAH kriyante mokSakAzkSibhiH | .25. |
| sadbhAve sAdhubhAve ca sadityetatprayujyate | , | prafaste karmaNi tathA sacchabdaH pArtha yujyate | .26. |
| yajxe tapasi dAne ca sthitiH saditi cocyate | , | karma caiva tadarthIyaM sadityevAbhidhIyate | .27. |
| afraddhayA hutaM dattaM tapastaptaM kqtaM ca yat | , | asadityucyate pArtha na ca tatprepya no iha | .28. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
fraddhAtrayavibhAgayogo nAma saptadafo'dhyAyaH .17.
↖
| arjuna uvAca , | |||
| saMnyAsasya mahAbAho tattvamicchAmi veditum | , | tyAgasya ca hqSIkefa pqthakkefiniSUdana | .1. |
| frIbhagavAnuvAca , | |||
| kAmyAnAM karmaNAM nyAsaM saMnyAsaM kavayo viduH | , | sarvakarmaphalatyAgaM prAhustyAgaM vicakSaNAH | .2. |
| tyAjyaM doSavadityeke karma prAhurmanISiNaH | , | yajxadAnatapaHkarma na tyAjyamiti cApare | .3. |
| nifcayaM fqNu me tatra tyAge bharatasattama | , | tyAgo hi puruSavyAghra trividhaH saMprakIrtitaH | .4. |
| yajxadAnatapaHkarma na tyAjyaM kAryameva tat | , | yajxo dAnaM tapafcaiva pAvanAni manISiNAm | .5. |
| etAnyapi tu karmANi sazgaM tyaktvA phalAni ca | , | kartavyAnIti me pArtha nifcitaM matamuttamam | .6. |
| niyatasya tu saMnyAsaH karmaNo nopapadyate | , | mohAttasya parityAgastAmasaH parikIrtitaH | .7. |
| duHkhamityeva yatkarma kAyaklefabhayAttyajet | , | sa kqtvA rAjasaM tyAgaM naiva tyAgaphalaM labhet | .8. |
| kAryamityeva yatkarma niyataM kriyate'rjuna | , | sazgaM tyaktvA phalaM caiva sa tyAgaH sAttviko mataH | .9. |
| na dveSTyakufalaM karma kufale nAnuSajjate | , | tyAgI sattvasamAviSTo medhAvI chinnasaMfayaH | .10. |
| na hi dehabhqtA fakyaM tyaktuM karmANyafeSataH | , | yastu karmaphalatyAgI sa tyAgItyabhidhIyate | .11. |
| aniSTamiSTaM mifraM ca trividhaM karmaNaH phalam | , | bhavatyatyAginAM pretya na tu saMnyAsinAM kvacit | .12. |
| paxcaitAni mahAbAho kAraNAni nibodha me | , | sAMkhye kqtAnte proktAni siddhaye sarvakarmaNAm | .13. |
| adhiSThAnaM tathA kartA karaNaM ca pqthagvidham | , | vividhAfca pqthakceSTA daivaM caivAtra paxcamam | .14. |
| farIravAzmanobhiryatkarma prArabhate naraH | , | nyAyyaM vA viparItaM vA paxcaite tasya hetavaH | .15. |
| tatraivaM sati kartAramAtmAnaM kevalaM tu yaH | , | pafyatyakqtabuddhitvAnna sa pafyati durmatiH | .16. |
| yasya nAhaMkqto bhAvo buddhiryasya na lipyate | , | hatvA'pi sa imAMMllokAnna hanti na nibadhyate | .17. |
| jxAnaM jxeyaM parijxAtA trividhA karmacodanA | , | karaNaM karma karteti trividhaH karmasaMgrahaH | .18. |
| jxAnaM karma ca kartA ca tridhaiva guNabhedataH | , | procyate guNasaMkhyAne yathAvacchqNu tAnyapi | .19. |
| sarvabhUteSu yenaikaM bhAvamavyayamIkSate | , | avibhaktaM vibhakteSu tajjxAnaM viddhi sAttvikam | .20. |
| pqthaktvena tu yajjxAnaM nAnAbhAvAnpqthagvidhAn | , | vetti sarveSu bhUteSu tajjxAnaM viddhi rAjasam | .21. |
| yattu kqtsnavadekasminkArye saktamahaitukam | , | atattvArthavadalpaM ca tattAmasamudAhqtam | .22. |
| niyataM sazgarahitamarAgadveSataH kqtam | , | aphalaprepsunA karma yattatsAttvikamucyate | .23. |
| yattu kAmepsunA karma sAhaMkAreNa vA punaH | , | kriyate bahulAyAsaM tadrAjasamudAhqtam | .24. |
| anubandhaM kSayaM hiMsAmanapekSya ca pauruSam | , | mohAdArabhyate karma yattattAmasamucyate | .25. |
| muktasazgo'nahaMvAdI dhqtyutsAhasamanvitaH | , | siddhyasiddhyornirvikAraH kartA sAttvika ucyate | .26. |
| rAgI karmaphalaprepsurlubdho hiMsAtmako'fuciH | , | harSafokAnvitaH kartA rAjasaH parikIrtitaH | .27. |
| ayuktaH prAkqtaH stabdhaH faTho naiSkqtiko'lasaH | , | viSAdI dIrghasUtrI ca kartA tAmasa ucyate | .28. |
| buddherbhedaM dhqtefcaiva guNatastrividhaM fqNu | , | procyamAnamafeSeNa pqthaktvena dhanaMjaya | .29. |
| pravqttiM ca nivqttiM ca kAryAkArye bhayAbhaye | , | bandhaM mokSaM ca yA vetti buddhiH sA pArtha sAttvikI | .30. |
| yayA dharmamadharmaM ca kAryaM cAkAryameva ca | , | ayathAvatprajAnAti buddhiH sA pArtha rAjasI | .31. |
| adharmaM dharmamiti yA manyate tamasAvqtA | , | sarvArthAnviparItAMfca buddhiH sA pArtha tAmasI | .32. |
| dhqtyA yayA dhArayate manaHprANendriyakriyAH | , | yogenAvyabhicAriNyA dhqtiH sA pArtha sAttvikI | .33. |
| yayA tu dharmakAmArthAndhqtyA dhArayate'rjuna | , | prasazgena phalAkAzkSI dhqtiH sA pArtha rAjasI | .34. |
| yayA svapnaM bhayaM fokaM viSAdaM madameva ca | , | na vimuxcati durmedhA dhqtiH sA pArtha tAmasI | .35. |
| sukhaM tvidAnIM trividhaM fqNu me bharatarSabha | , | abhyAsAdramate yatra duHkhAntaM ca nigacchati | .36. |
| yattadagre viSamiva pariNAme'mqtopamam | , | tatsukhaM sAttvikaM proktamAtmabuddhiprasAdajam | .37. |
| viSayendriyasaMyogAdyattadagre'mqtopamam | , | pariNAme viSamiva tatsukhaM rAjasaM smqtam | .38. |
| yadagre cAnubandhe ca sukhaM mohanamAtmanaH | , | nidrAlasyapramAdotthaM tattAmasamudAhqtam | .39. |
| na tadasti pqthivyAM vA divi deveSu vA punaH | , | sattvaM prakqtijairmuktaM yadebhiH syAttribhirguNaiH | .40. |
| brAhmaNakSatriyavifAM fUdrANAM ca paraMtapa | , | karmANi pravibhaktAni svabhAvaprabhavairguNaiH | .41. |
| famo damastapaH faucaM kSAntirArjavameva ca | , | jxAnaM vijxAnamAstikyaM brahmakarma svabhAvajam | .42. |
| fauryaM tejo dhqtirdAkSyaM yuddhe cApyapalAyanam | , | dAnamIfvarabhAvafca kSAtraM karma svabhAvajam | .43. |
| kqSigaurakSyavANijyaM vaifyakarma svabhAvajam | , | paricaryAtmakaM karma fUdrasyApi svabhAvajam | .44. |
| sve sve karmaNyabhirataH saMsiddhiM labhate naraH | , | svakarmanirataH siddhiM yathA vindati tacchqNu | .45. |
| yataH pravqttirbhUtAnAM yena sarvamidaM tatam | , | svakarmaNA tamabhyarcya siddhiM vindati mAnavaH | .46. |
| freyAnsvadharmo viguNaH paradharmotsvanuSThitAt | , | svabhAvaniyataM karma kurvannApnoti kilbiSam | .47. |
| sahajaM karma kaunteya sadoSamapi na tyajet | , | sarvArambhA hi doSeNa dhUmenAgnirivAvqtAH | .48. |
| asaktabuddhiH sarvatra jitAtmA vigataspqhaH | , | naiSkarmyasiddhiM paramAM saMnyAsenAdhigacchati | .49. |
| siddhiM prApto yathA brahma tathApnoti nibodha me | , | samAsenaiva kaunteya niSThA jxAnasya yA parA | .50. |
| buddhyA vifuddhayA yukto dhqtyAtmAnaM niyamya ca | , | fabdAdInviSayAMstyaktvA rAgadveSau vyudasya ca | .51. |
| viviktasevI laghvAfI yatavAkkAyamAnasaH | , | dhyAnayogaparo nityaM vairAgyaM samupAfritaH | .52. |
| ahaMkAraM balaM darpaM kAmaM krodhaM parigraham | , | vimucya nirmamaH fAnto brahmabhUyAya kalpate | .53. |
| brahmabhUtaH prasannAtmA na focati na kAzkSati | , | samaH sarveSu bhUteSu madbhaktiM labhate parAm | .54. |
| bhaktyA mAmabhijAnAti yAvAnyafcAsmi tattvataH | , | tato mAM tattvato jxAtvA vifate tadanantaram | .55. |
| sarvakarmANyapi sadA kurvANo madvyapAfrayaH | , | matprasAdAdavApnoti fAfvataM padamavyayam | .56. |
| cetasA sarvakarmANi mayi saMnyasya matparaH | , | buddhiyogamupAfritya maccittaH satataM bhava | .57. |
| maccittaH sarvadurgANi matprasAdAttariSyasi | , | atha cettvamahaMkArAnna froSyasi vinazkSyasi | .58. |
| yadahaMkAramAfritya na yotsya iti manyase | , | mithyaiSa vyavasAyaste prakqtistvAM niyokSyati | .59. |
| svabhAvajena kaunteya nibaddhaH svena karmaNA | , | kartuM necchasi yanmohAtkariSyasyavafo'pi tat | .60. |
| IfvaraH sarvabhUtAnAM hqddefe'rjuna tiSThati | , | bhrAmayansarvabhUtAni yantrArUDhAni mAyayA | .61. |
| tameva faraNaM gaccha sarvabhAvena bhArata | , | tatprasAdAtparAM fAntiM sthAnaM prApsyasi fAfvatam | .62. |
| iti te jxAnamAkhyAtaM guhyAdguhyataraM mayA | , | vimqfyaitadafeSeNa yathecchasi tathA kuru | .63. |
| sarvaguhyatamaM bhUyaH fqNu me paramaM vacaH | , | iSTo'si me dqDhamiti tato vakSyAmi te hitam | .64. |
| manmanA bhava madbhakto madyAjI mAM namaskuru | , | mAmevaiSyasi satyaM te pratijAne priyo'si me | .65. |
| sarvadharmAnparityajya mAmekaM faraNaM vraja | , | ahaM tvA sarvapApebhyo mokSayiSyAmi mA fucaH | .66. |
| idaM te nAtapaskAya nAbhaktAya kadAcana | , | na cAfufrUSave vAcyaM na ca mAM yo'bhyasUyati | .67. |
| ya imaM paramaM guhyaM madbhakteSvabhidhAsyati | , | bhaktiM mayi parAM kqtvA mAmevaiSyatyasaMfayaH | .68. |
| na ca tasmAnmanuSyeSu kafcinme priyakqttamaH | , | bhavitA na ca me tasmAdanyaH priyataro bhuvi | .69. |
| adhyeSyate ca ya imaM dharmyaM saMvAdamAvayoH | , | jxAnayajxena tenAhamiSTaH syAmiti me matiH | .70. |
| fraddhAvAnanasUyafca fqNuyAdapi yo naraH | , | so'pi muktaH fubhAMMllokAnprApnuyAtpuNyakarmaNAm | .71. |
| kaccidetacchrutaM pArtha tvayaikAgreNa cetasA | , | kaccidajxAnasaMmohaH pranaSTaste dhanaMjaya | .72. |
| arjuna uvAca , | |||
| naSTo mohaH smqtirlabdhA tvatprasAdAnmayAcyuta | , | sthito'smi gatasaMdehaH kariSye vacanaM tava | .73. |
| saMjaya uvAca , | |||
| ityahaM vAsudevasya pArthasya ca mahAtmanaH | , | saMvAdamimamafrauSamadbhutaM romaharSaNam | .74. |
| vyAsaprasAdAcchrutavAnetadguhyamahaM param | , | yogaM yogefvarAtkqSNAtsAkSAtkathayataH svayam | .75. |
| rAjansaMsmqtya saMsmqtya saMvAdamimamadbhutam | , | kefavArjunayoH puNyaM hqSyAmi ca muhurmuhuH | .76. |
| tacca saMsmqtya saMsmqtya rUpamatyadbhutaM hareH | , | vismayo me mahAnrAjanhqSyAmi ca punaH punaH | .77. |
| yatra yogefvaraH kqSNo yatra pArtho dhanurdharaH | , | tatra frIrvijayo bhUtirdhruvA nItirmatirmama | .78. |
O tatsaditi frImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogafAstre frIkqSNArjunasaMvAde
mokSasaMnyAsayogo nAmASTAdafo'dhyAyaH .18.
↖