ศฺรีมทฺ ภควทฺ คีตา
Bhagavad Gita in Thai script
อะธฺยาย ๑    อะรฺชุนวิษาทยโค
ปฺรถมโธฺยาย
 
ธฤตราษฺฏฺร อุวาจ
ธรฺมกฺษเตฺรเ กุรุกฺษเตฺรเ สมวเตา ยุยุตฺสว
มามกา ปาณฺฑวาศฺจายว กิมกุรฺวต สํชย
สํชย อุวาจ
ทฤษฺฏฺวา ตุ ปาณฺฑวานีกํ วฺยูฒํ ทุรฺยโธนสฺตทา
อาจารฺยมุปสํคมฺย ราชา วจนมพฺรวีตฺ
ปศฺยายตาํ ปาณฺฑุปุตฺราณามาจารฺย มหตีํ จมูมฺ
วฺยูฒาํ ทฺรุปทปุตฺรเณ ตว ศิษฺยเณ ธีมตา
อะตฺร ศูรา มหเษฺวาสา ภีมารฺชุนสมา ยุธิ
ยุยุธานโ วิราฏศฺจ ทฺรุปทศฺจ มหารถ
ธฤษฺฏกเตุศฺจเกิตาน กาศิราชศฺจ วีรฺยวานฺ
ปุรุชิตฺกุนฺติภโชศฺจ ศายพฺยศฺจ นรปุํคว
ยุธามนฺยุศฺจ วิกฺรานฺต อุตฺตมาวชาศฺจ วีรฺยวานฺ
สาวภทฺรโ ทฺราวปทเยาศฺจ สรฺว อเว มหารถา
อะสฺมากํ ตุ วิศิษฺฏา ยเ ตานฺนิพโธ ทฺวิชโตฺตม
นายกา มม สายนฺยสฺย สํชฺญารฺถํ ตานฺพฺรวีมิ ตเ
ภวานฺภีษฺมศฺจ กรฺณศฺจ กฤปศฺจ สมิติํชย
อะศฺวตฺถามา วิกรฺณศฺจ สาวมทตฺติสฺตถายว จ
อะนฺยเ จ พหว ศูรา มทรฺถเ ตฺยกฺตชีวิตา
นานาศสฺตฺรปฺรหรณา สรฺวเ ยุทฺธวิศารทา
อะปรฺยาปฺตํ ตทสฺมากํ พลํ ภีษฺมาภิรกฺษิตมฺ
ปรฺยาปฺตํ ตฺวิทมเตเษาํ พลํ ภีมาภิรกฺษิตมฺ๑๐
อะยนเษุ จ สรฺวเษุ ยถาภาคมวสฺถิตา
ภีษฺมมเวาภิรกฺษนฺตุ ภวนฺต สรฺว อเว หิ๑๑
ตสฺย สํชนยนฺหรฺษํ กุรุวฤทฺธ ปิตามห
สิํหนาทํ วินทฺยโจฺจาย ศงฺขํ ทธฺมาว ปฺรตาปวานฺ๑๒
ตต ศงฺขาศฺจ ภเรฺยศฺจ ปณวานกคโมุขา
สหสายวาภฺยหนฺยนฺต ส ศพฺทสฺตุมุลโภวตฺ๑๓
ตต ศฺวเตายรฺหยายรฺยุกฺตเ มหติ สฺยนฺทนเ สฺถิตาว
มาธว ปาณฺฑวศฺจายว ทิวฺยาว ศงฺขาว ปฺรทฆฺมตุ๑๔
ปาญฺจชนฺยํ หฤษีกเศโ ทเวทตฺตํ ธนํชย
ปาวณฺฑฺรํ ทธฺมาว มหาศงฺขํ ภีมกรฺมา วฤกโทร๑๕
อะนนฺตวิชยํ ราชา กุนฺตีปุตฺรโ ยุธิษฺฐิร
นกุล สหทเวศฺจ สุฆโษมณิปุษฺปกาว๑๖
กาศฺยศฺจ ปรมเษฺวาส ศิขณฺฑี จ มหารถ
ธฤษฺฏทฺยุมฺนโ วิราฏศฺจ สาตฺยกิศฺจาปราชิต๑๗
ทฺรุปทโ ทฺราวปทเยาศฺจ สรฺวศ ปฤถิวีปตเ
สาวภทฺรศฺจ มหาพาหุ ศงฺขานฺทธฺมุ ปฤถกฺปฤถกฺ๑๘
ส ฆโษโ ธารฺตราษฺฏฺราณาํ หฤทยานิ วฺยทารยตฺ
นภศฺจ ปฤถิวีํ จายว ตุมุลโ วฺยนุนาทยนฺ๑๙
อะถ วฺยวสฺถิตานฺทฤษฺฏฺวา ธารฺตราษฺฏฺรานฺกปิธฺวช
ปฺรวฤตฺตเ ศสฺตฺรสํปาตเ ธนุรุทฺยมฺย ปาณฺฑว๒๐
หฤษีกเศํ ตทา วากฺยมิทมาห มหีปตเ
อะรฺชุน อุวาจ
สเนยโรุภยโรฺมธฺยเ รถํ สฺถาปย มเจฺยุต๒๑
ยาวทเตานฺนิรีกฺษเหํ ยโทฺธุกามานวสฺถิตานฺ
กายรฺมยา สห ยโทฺธวฺยมสฺมินฺรณสมุทฺยมเ๒๒
ยโตฺสฺยมานานวเกฺษเหํ ย อเตเตฺร สมาคตา
ธารฺตราษฺฏฺรสฺย ทุรฺพุทฺธเรฺยุทฺธเ ปฺริยจิกีรฺษว๒๓
สํชย อุวาจ
อเวมุกฺตโ หฤษีกเศโ คุฑากเศเน ภารต
สเนยโรุภยโรฺมธฺยเ สฺถาปยิตฺวา รถโตฺตมมฺ๒๔
ภีษฺมทฺรโณปฺรมุขต สรฺวเษาํ จ มหีกฺษิตามฺ
อุวาจ ปารฺถ ปศฺยายตานฺสมวเตานฺกุรูนิติ๒๕
ตตฺราปศฺยตฺสฺถิตานฺปารฺถ ปิตฤๅนถ ปิตามหานฺ
อาจารฺยานฺมาตุลานฺภฺราตฤๅนฺปุตฺรานฺปาวตฺรานฺสขีํสฺตถา๒๖
ศฺวศุรานฺสุหฤทศฺจายว สเนยโรุภยโรปิ
ตานฺสมีกฺษฺย ส กาวนฺตเย สรฺวานฺพนฺธูนวสฺถิตานฺ๒๗
กฤปยา ปรยาวิษฺฏโ วิษีทนฺนิทมพฺรวีตฺ
อะรฺชุน อุวาจ
ทฤษฺฏฺวเมํ สฺวชนํ กฤษฺณ ยุยุตฺสุํ สมุปสฺถิตมฺ๒๘
สีทนฺติ มม คาตฺราณิ มุขํ จ ปริศุษฺยติ
วเปถุศฺจ ศรีรเ มเ รโมหรฺษศฺจ ชายตเ๒๙
คาณฺฑีวํ สฺรํสตเ หสฺตาตฺตฺวกฺจายว ปริทหฺยตเ
น จ ศกฺนโมฺยวสฺถาตุํ ภฺรมตีว จ มเ มน๓๐
นิมิตฺตานิ จ ปศฺยามิ วิปรีตานิ กเศว
น จ ศฺรเยโนุปศฺยามิ หตฺวา สฺวชนมาหวเ๓๑
น กางฺกฺษเ วิชยํ กฤษฺณ น จ ราชฺยํ สุขานิ จ
กิํ นโ ราชฺยเน คโวินฺท กิํ ภโคายรฺชีวิตเน วา๓๒
ยเษามรฺถเ กางฺกฺษิตํ นโ ราชฺยํ ภโคา สุขานิ จ
ต อิมเวสฺถิตา ยุทฺธเ ปฺราณาํสฺตฺยกฺตฺวา ธนานิ จ๓๓
อาจารฺยา ปิตร ปุตฺราสฺตถายว จ ปิตามหา
มาตุลา ศฺวศุรา ปาวตฺรา ศฺยาลา สํพนฺธินสฺตถา๓๔
อเตานฺน หนฺตุมิจฺฉามิ ฆฺนตโปิ มธุสูทน
อะปิ ตฺรายลโกฺยราชฺยสฺย หเตโ กิํ นุ มหีกฤตเ๓๕
นิหตฺย ธารฺตราษฺฏฺรานฺน กา ปฺรีติ สฺยาชฺชนารฺทน
ปาปมเวาศฺรยเทสฺมานฺหตฺวายตานาตตายิน๓๖
ตสฺมานฺนารฺหา วยํ หนฺตุํ ธารฺตราษฺฏฺรานฺสฺวพานฺธวานฺ
สฺวชนํ หิ กถํ หตฺวา สุขิน สฺยาม มาธว๓๗
ยทฺยปฺยเตเ น ปศฺยนฺติ ลโภโปหตจเตส
กุลกฺษยกฤตํ ทโษํ มิตฺรทฺรโหเ จ ปาตกมฺ๓๘
กถํ น ชฺญเยมสฺมาภิ ปาปาทสฺมานฺนิวรฺติตุมฺ
กุลกฺษยกฤตํ ทโษํ ปฺรปศฺยทฺภิรฺชนารฺทน๓๙
กุลกฺษยเ ปฺรณศฺยนฺติ กุลธรฺมา สนาตนา
ธรฺมเ นษฺฏเ กุลํ กฤตฺสฺนมธรฺมโภิภวตฺยุต๔๐
อะธรฺมาภิภวาตฺกฤษฺณ ปฺรทุษฺยนฺติ กุลสฺตฺริย
สฺตฺรีษุ ทุษฺฏาสุ วารฺษฺณเย ชายตเ วรฺณสํกร๔๑
สํกรโ นรกายายว กุลฆฺนานาํ กุลสฺย จ
ปตนฺติ ปิตรโ หฺยเษาํ ลุปฺตปิณฺฑโทกกฺริยา๔๒
ทโษายรเตาย กุลฆฺนานาํ วรฺณสํกรการกาย
อุตฺสาทฺยนฺตเ ชาติธรฺมา กุลธรฺมาศฺจ ศาศฺวตา๔๓
อุตฺสนฺนกุลธรฺมาณาํ มนุษฺยาณาํ ชนารฺทน
นรกเนิยตํ วาสโ ภวตีตฺยนุศุศฺรุม๔๔
อะหโ พต มหตฺปาปํ กรฺตุํ วฺยวสิตา วยมฺ
ยทฺราชฺยสุขลโภเน หนฺตุํ สฺวชนมุทฺยตา๔๕
ยทิ มามปฺรตีการมศสฺตฺรํ ศสฺตฺรปาณย
ธารฺตราษฺฏฺรา รณเ หนฺยุสฺตนฺมเ กฺษเมตรํ ภวเตฺ๔๖
สํชย อุวาจ
อเวมุกฺตฺวารฺชุน สํขฺยเ รถโปสฺถ อุปาวิศตฺ
วิสฤชฺย สศรํ จาปํ ศโกสํวิคฺนมานส๔๗
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ อะรฺชุนวิษาทยโคโ นาม ปฺรถมโธฺยาย ๑

อะธฺยาย ๒    สาํขฺยยโค
ทฺวิตียโธฺยาย
 
สํชย อุวาจ
ตํ ตถา กฤปยาวิษฺฏมศฺรุปูรฺณากุลเกฺษณมฺ
วิษีทนฺตมิทํ วากฺยมุวาจ มธุสูทน
ศฺรีภควานุวาจ
กุตสฺตฺวา กศฺมลมิทํ วิษมเ สมุปสฺถิตมฺ
อะนารฺยชุษฺฏมสฺวรฺคฺยมกีรฺติกรมรฺชุน
กฺลายพฺยํ มา สฺม คม ปารฺถ นายตตฺตฺวยฺยุปปทฺยตเ
กฺษุทฺรํ หฤทยทาวรฺพลฺยํ ตฺยกฺตฺวโตฺติษฺฐ ปรํตป
อะรฺชุน อุวาจ
กถํ ภีษฺมมหํ สางฺขฺยเ ทฺรโณํ จ มธุสูทน
อิษุภิ ปฺรติยโตฺสฺยามิ ปูชารฺหาวริสูทน
คุรูนหตฺวา หิ มหานุภาวานฺศฺรเยโ ภโกฺตุํ ภายกฺษฺยมปีห ลโกเ
หตฺวารฺถกามาํสฺตุ คุรุนิหายว ภุญฺชีย ภโคานฺรุธิรปฺรทิคฺธานฺ
น จายตทฺวิทฺม กตรนฺนโ ครียโ ยทฺวา ชยเม ยทิ วา นโ ชยเยุ
ยานเว หตฺวา น ชิชีวิษามสฺตเวสฺถิตา ปฺรมุขเ ธารฺตราษฺฏฺรา
การฺปณฺยทโษโปหตสฺวภาว ปฤจฺฉามิ ตฺวาํ ธรฺมสํมูฒจเตา
ยจฺฉฺรเย สฺยานฺนิศฺจิตํ พฺรูหิ ตนฺมเ ศิษฺยสฺตเหํ ศาธิ มาํ ตฺวาํ ปฺรปนฺนมฺ
น หิ ปฺรปศฺยามิ มมาปนุทฺยาทฺยจฺฉโกมุจฺฉโษณมินฺทฺริยาณามฺ
อะวาปฺย ภูมาวสปตฺนมฤทฺธํ ราชฺยํ สุราณามปิ จาธิปตฺยมฺ
สํชย อุวาจ
อเวมุกฺตฺวา หฤษีกเศํ คุฑากเศ ปรํตป
น ยโตฺสฺย อิติ คโวินฺทมุกฺตฺวา ตูษฺณีํ พภูว ห
ตมุวาจ หฤษีกเศ ปฺรหสนฺนิว ภารต
สเนยโรุภยโรฺมธฺยเ วิษีทนฺตมิทํ วจ๑๐
ศฺรีภควานุวาจ
อะศโจฺยานนฺวศโจสฺตฺวํ ปฺรชฺญาวาทาํศฺจ ภาษสเ
คตาสูนคตาสูํศฺจ นานุศโจนฺติ ปณฺฑิตา๑๑
น ตฺวเวาหํ ชาตุ นาสํ น ตฺวํ นเมเ ชนาธิปา
น จายว น ภวิษฺยาม สรฺวเ วยมต ปรมฺ๑๒
ทเหินโสฺมินฺยถา ทเหเ กาวมารํ ยาววนํ ชรา
ตถา ทเหานฺตรปฺราปฺติรฺธีรสฺตตฺร น มุหฺยติ๑๓
มาตฺราสฺปรฺศาสฺตุ กาวนฺตเย ศีตโษฺณสุขทุขทา
อาคมาปายินโนิตฺยาสฺตาํสฺติติกฺษสฺว ภารต๑๔
ยํ หิ น วฺยถยนฺตฺยเตเ ปุรุษํ ปุรุษรฺษภ
สมทุขสุขํ ธีรํ สโมฤตตฺวาย กลฺปตเ๑๕
นาสตโ วิทฺยตเ ภาวโ นาภาวโ วิทฺยตเ สต
อุภยโรปิ ทฤษฺฏโนฺตสฺตฺวนยโสฺตตฺตฺวทรฺศิภิ๑๖
อะวินาศิ ตุ ตทฺวิทฺธิ ยเน สรฺวมิทํ ตตมฺ
วินาศมวฺยยสฺยาสฺย น กศฺจิตฺกรฺตุมรฺหติ๑๗
อะนฺตวนฺต อิมเ ทเหา นิตฺยสฺยโกฺตา ศรีริณ
อะนาศินโปฺรมเยสฺย ตสฺมาทฺยุธฺยสฺว ภารต๑๘
ย อเนํ วเตฺติ หนฺตารํ ยศฺจายนํ มนฺยตเ หตมฺ
อุภาว ตาว น วิชานีตโ นายํ หนฺติ น หนฺยตเ๑๙
น ชายตเ มฺริยตเ วา กทาจินฺนายํ ภูตฺวา ภวิตา วา น ภูย
อะชโ นิตฺย ศาศฺวตโยํ ปุราณโ น หนฺยตเ หนฺยมานเ ศรีรเ๒๐
วเทาวินาศินํ นิตฺยํ ย อเนมชมวฺยยมฺ
อะถํ ส ปุรุษ ปารฺถ กํ ฆาตยติ หนฺติ กมฺ๒๑
วาสาํสิ ชีรฺณานิ ยถา วิหาย นวานิ คฤหฺณาติ นรโปราณิ
ตถา ศรีราณิ วิหาย ชีรฺณานฺยนฺยานิ สํยาติ นวานิ ทเหี๒๒
นายนํ ฉินฺทนฺติ ศสฺตฺราณิ นายนํ ทหติ ปาวก
น จายนํ กฺลเทยนฺตฺยาปโ น ศโษยติ มารุต๒๓
อะจฺฉเทฺยโยมทาหฺยโยมกฺลเทฺยโศโษฺย อเว จ
นิตฺย สรฺวคต สฺถาณุรจลโยํ สนาตน๒๔
อะวฺยกฺตโยมจินฺตฺยโยมวิการฺยโยมุจฺยตเ
ตสฺมาทเวํ วิทิตฺวายนํ นานุศโจิตุมรฺหสิ๒๕
อะถ จายนํ นิตฺยชาตํ นิตฺยํ วา มนฺยสเ มฤตมฺ
ตถาปิ ตฺวํ มหาพาหโ นายวํ ศโจิตุมรฺหสิ๒๖
ชาตสฺย หิ ธฺรุวโ มฤตฺยุรฺธฺรุวํ ชนฺม มฤตสฺย จ
ตสฺมาทปริหารฺยเรฺถเ น ตฺวํ ศโจิตุมรฺหสิ๒๗
อะวฺยกฺตาทีนิ ภูตานิ วฺยกฺตมธฺยานิ ภารต
อะวฺยกฺตนิธนานฺยเว ตตฺร กา ปริทเวนา๒๘
อาศฺจรฺยวตฺปศฺยติ กศฺจิทเนมาศฺจรฺยวทฺวทติ ตถายว จานฺย
อาศฺจรฺยวจฺจายนมนฺย ศฤณโติ ศฺรุตฺวาปฺยเนํ วเท น จายว กศฺจิตฺ๒๙
ทเหี นิตฺยมวธฺยโยํ ทเหเ สรฺวสฺย ภารต
ตสฺมาตฺสรฺวาณิ ภูตานิ น ตฺวํ ศโจิตุมรฺหสิ๓๐
สฺวธรฺมมปิ จาวเกฺษฺย น วิกมฺปิตุมรฺหสิ
ธรฺมฺยาทฺธิ ยุทฺธาจฺฉฺรเยโนฺยตฺกฺษตฺริยสฺย น วิทฺยตเ๓๑
ยทฤจฺฉยา จโปปนฺนํ สฺวรฺคทฺวารมปาวฤตมฺ
สุขิน กฺษตฺริยา ปารฺถ ลภนฺตเ ยุทฺธมีทฤศมฺ๓๒
อะถ จเตฺตฺวมิมํ ธรฺมฺยํ สํคฺรามํ น กริษฺยสิ
ตต สฺวธรฺมํ กีรฺติํ จ หิตฺวา ปาปมวาปฺสฺยสิ๓๓
อะกีรฺติํ จาปิ ภูตานิ กถยิษฺยนฺติ ตเวฺยยามฺ
สํภาวิตสฺย จากีรฺติรฺมรณาทติริจฺยตเ๓๔
ภยาทฺรณาทุปรตํ มํสฺยนฺตเ ตฺวาํ มหารถา
ยเษาํ จ ตฺวํ พหุมตโ ภูตฺวา ยาสฺยสิ ลาฆวมฺ๓๕
อะวาจฺยวาทาํศฺจ พหูนฺวทิษฺยนฺติ ตวาหิตา
นินฺทนฺตสฺตว สามรฺถฺยํ ตตโ ทุขตรํ นุ กิมฺ๓๖
หตโ วา ปฺราปฺสฺยสิ สฺวรฺคํ ชิตฺวา วา ภโกฺษฺยสเ มหีมฺ
ตสฺมาทุตฺติษฺฐ กาวนฺตเย ยุทฺธาย กฤตนิศฺจย๓๗
สุขทุขเ สมเ กฤตฺวา ลาภาลาภาว ชยาชยาว
ตตโ ยุทฺธาย ยุชฺยสฺว นายวํ ปาปมวาปฺสฺยสิ๓๘
อเษา ตเภิหิตา สางฺขฺยเ พุทฺธิรฺยโคเ ตฺวิมาํ ศฤณุ
พุทฺธฺยา ยุกฺตโ ยยา ปารฺถ กรฺมพนฺธํ ปฺรหาสฺยสิ๓๙
นเหาภิกฺรมนาศโสฺติ ปฺรตฺยวายโ น วิทฺยตเ
สฺวลฺปมปฺยสฺย ธรฺมสฺย ตฺรายตเ มหตโ ภยาตฺ๔๐
วฺยวสายาตฺมิกา พุทฺธิรเกเห กุรุนนฺทน
พหุศาขา หฺยนนฺตาศฺจ พุทฺธยโวฺยวสายินามฺ๔๑
ยามิมาํ ปุษฺปิตาํ วาจํ ปฺรวทนฺตฺยวิปศฺจิต
วเทวาทรตา ปารฺถ นานฺยทสฺตีติ วาทิน๔๒
กามาตฺมาน สฺวรฺคปรา ชนฺมกรฺมผลปฺรทามฺ
กฺริยาวิศเษพหุลาํ ภโคายศฺวรฺยคติํ ปฺรติ๔๓
ภโคายศฺวรฺยปฺรสกฺตานาํ ตยาปหฤตจเตสามฺ
วฺยวสายาตฺมิกา พุทฺธิ สมาธาว น วิธียตเ๔๔
ตฺรายคุณฺยวิษยา วเทา นิสฺตฺรายคุณฺยโ ภวารฺชุน
นิรฺทฺวนฺทฺวโ นิตฺยสตฺตฺวสฺถโ นิรฺยโคกฺษเม อาตฺมวานฺ๔๕
ยาวานรฺถ อุทปานเ สรฺวต สํปฺลุตโทกเ
ตาวานฺสรฺวเษุ วเทเษุ พฺราหฺมณสฺย วิชานต๔๖
กรฺมณฺยเวาธิการสฺตเ มา ผลเษุ กทาจน
มา กรฺมผลหเตุรฺภูรฺมา ตเ สงฺคโสฺตฺวกรฺมณิ๔๗
ยโคสฺถ กุรุ กรฺมาณิ สงฺคํ ตฺยกฺตฺวา ธนํชย
สิทฺธฺยสิทฺธฺยโ สมโ ภูตฺวา สมตฺวํ ยโค อุจฺยตเ๔๘
ทูรเณ หฺยวรํ กรฺม พุทฺธิยโคาทฺธนํชย
พุทฺธาว ศรณมนฺวิจฺฉ กฤปณา ผลหเตว๔๙
พุทฺธิยุกฺตโ ชหาตีห อุภเ สุกฤตทุษฺกฤตเ
ตสฺมาทฺยโคาย ยุชฺยสฺว ยโค กรฺมสุ กาวศลมฺ๕๐
กรฺมชํ พุทฺธิยุกฺตา หิ ผลํ ตฺยกฺตฺวา มนีษิณ
ชนฺมพนฺธวินิรฺมุกฺตา ปทํ คจฺฉนฺตฺยนามยมฺ๕๑
ยทา ตเ มโหกลิลํ พุทฺธิรฺวฺยติตริษฺยติ
ตทา คนฺตาสิ นิรฺวเทํ ศฺรโตวฺยสฺย ศฺรุตสฺย จ๕๒
ศฺรุติวิปฺรติปนฺนา ตเ ยทา สฺถาสฺยติ นิศฺจลา
สมาธาวจลา พุทฺธิสฺตทา ยโคมวาปฺสฺยสิ๕๓
อะรฺชุน อุวาจ
สฺถิตปฺรชฺญสฺย กา ภาษา สมาธิสฺถสฺย กเศว
สฺถิตธี กิํ ปฺรภาษเต กิมาสีต วฺรชเต กิมฺ๕๔
ศฺรีภควานุวาจ
ปฺรชหาติ ยทา กามานฺสรฺวานฺปารฺถ มนโคตานฺ
อาตฺมนฺยเวาตฺมนา ตุษฺฏ สฺถิตปฺรชฺญสฺตทโจฺยตเ๕๕
ทุขเษฺวนุทฺวิคฺนมนา สุขเษุ วิคตสฺปฤห
วีตราคภยกฺรโธ สฺถิตธีรฺมุนิรุจฺยตเ๕๖
ย สรฺวตฺรานภิสฺนเหสฺตตฺตตฺปฺราปฺย ศุภาศุภมฺ
นาภินนฺทติ น ทฺวเษฺฏิ ตสฺย ปฺรชฺญา ปฺรติษฺฐิตา๕๗
ยทา สํหรตเ จายํ กูรฺมโงฺคานีว สรฺวศ
อินฺทฺริยาณีนฺทฺริยารฺถเภฺยสฺตสฺย ปฺรชฺญา ปฺรติษฺฐิตา๕๘
วิษยา วินิวรฺตนฺตเ นิราหารสฺย ทเหิน
รสวรฺชํ รสโปฺยสฺย ปรํ ทฤษฺฏฺวา นิวรฺตตเ๕๙
ยตตโ หฺยปิ กาวนฺตเย ปุรุษสฺย วิปศฺจิต
อินฺทฺริยาณิ ปฺรมาถีนิ หรนฺติ ปฺรสภํ มน๖๐
ตานิ สรฺวาณิ สํยมฺย ยุกฺต อาสีต มตฺปร
วศเ หิ ยสฺยเนฺทฺริยาณิ ตสฺย ปฺรชฺญา ปฺรติษฺฐิตา๖๑
ธฺยายตโ วิษยานฺปุํส สงฺคสฺตเษูปชายตเ
สงฺคาตฺสํชายตเ กาม กามาตฺกฺรโธโภิชายตเ๖๒
กฺรโธาทฺภวติ สํมโห สํมโหาตฺสฺมฤติวิภฺรม
สฺมฤติภฺรํศาทฺพุทฺธินาศโ พุทฺธินาศาตฺปฺรณศฺยติ๖๓
ราคทฺวเษวิมุกฺตายสฺตุ วิษยานินฺทฺริยายศฺจรนฺ
อาตฺมวศฺยายรฺวิธเยาตฺมา ปฺรสาทมธิคจฺฉติ๖๔
ปฺรสาทเ สรฺวทุขานาํ หานิรสฺยโปชายตเ
ปฺรสนฺนจเตสโ หฺยาศุ พุทฺธิ ปรฺยวติษฺฐตเ๖๕
นาสฺติ พุทฺธิรยุกฺตสฺย น จายุกฺตสฺย ภาวนา
น จาภาวยต ศานฺติรศานฺตสฺย กุต สุขมฺ๖๖
อินฺทฺริยาณาํ หิ จรตาํ ยนฺมนโนุวิธียตเ
ตทสฺย หรติ ปฺรชฺญาํ วายุรฺนาวมิวามฺภสิ๖๗
ตสฺมาทฺยสฺย มหาพาหโ นิคฤหีตานิ สรฺวศ
อินฺทฺริยาณีนฺทฺริยารฺถเภฺยสฺตสฺย ปฺรชฺญา ปฺรติษฺฐิตา๖๘
ยา นิศา สรฺวภูตานาํ ตสฺยาํ ชาครฺติ สํยมี
ยสฺยาํ ชาคฺรติ ภูตานิ สา นิศา ปศฺยตโ มุนเ๖๙
อาปูรฺยมาณมจลปฺรติษฺฐํ สมุทฺรมาป ปฺรวิศนฺติ ยทฺวตฺ
ตทฺวตฺกามา ยํ ปฺรวิศนฺติ สรฺวเ ส ศานฺติมาปฺนโติ น กามกามี๗๐
วิหาย กามานฺย สรฺวานฺปุมาํศฺจรติ นิสฺปฤห
นิรฺมมโ นิรหํการ ส ศานฺติมธิคจฺฉติ๗๑
อเษา พฺราหฺมี สฺถิติ ปารฺถ นายนาํ ปฺราปฺย วิมุหฺยติ
สฺถิตฺวาสฺยามนฺตกาลเปิ พฺรหฺมนิรฺวาณมฤจฺฉติ๗๒
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ สาํขฺยยโคโ นาม ทฺวิตียโธฺยาย ๒

อะธฺยาย ๓    กรฺมยโค
ตฤตียโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
ชฺยายสี จเตฺกรฺมณสฺตเ มตา พุทฺธิรฺชนารฺทน
ตตฺกิํ กรฺมณิ ฆโรเ มาํ นิยโชยสิ กเศว
วฺยามิศฺรเณเว วากฺยเน พุทฺธิํ มโหยสีว มเ
ตทเกํ วท นิศฺจิตฺย ยเน ศฺรเยโหมาปฺนุยามฺ
ศฺรีภควานุวาจ
ลโกเสฺมินฺทฺวิวิธา นิษฺฐา ปุรา ปฺรโกฺตา มยานฆ
ชฺญานยโคเน สาํขฺยานาํ กรฺมยโคเน ยโคินามฺ
น กรฺมณามนารมฺภานฺนายษฺกรฺมฺยํ ปุรุษโศฺนุตเ
น จ สํนฺยสนาทเว สิทฺธิํ สมธิคจฺฉติ
น หิ กศฺจิตฺกฺษณมปิ ชาตุ ติษฺฐตฺยกรฺมกฤตฺ
การฺยตเ หฺยวศ กรฺม สรฺว ปฺรกฤติชายรฺคุณาย
กรฺมเนฺทฺริยาณิ สํยมฺย ย อาสฺตเ มนสา สฺมรนฺ
อินฺทฺริยารฺถานฺวิมูฒาตฺมา มิถฺยาจาร ส อุจฺยตเ
ยสฺตฺวินฺทฺริยาณิ มนสา นิยมฺยารภตเรฺชุน
กรฺมเนฺทฺริยาย กรฺมยโคมสกฺต ส วิศิษฺยตเ
นิยตํ กุรุ กรฺม ตฺวํ กรฺม ชฺยายโ หฺยกรฺมณ
ศรีรยาตฺราปิ จ ตเ น ปฺรสิทฺธฺยเทกรฺมณ
ยชฺญารฺถาตฺกรฺมณโนฺยตฺร ลโกโยํ กรฺมพนฺธน
ตทรฺถํ กรฺม กาวนฺตเย มุกฺตสงฺค สมาจร
สหยชฺญา ปฺรชา สฤษฺฏฺวา ปุรโวาจ ปฺรชาปติ
อะนเน ปฺรสวิษฺยธฺวมเษ วโสฺตฺวิษฺฏกามธุกฺ๑๐
ทเวานฺภาวยตานเน ตเ ทเวา ภาวยนฺตุ ว
ปรสฺปรํ ภาวยนฺต ศฺรเย ปรมวาปฺสฺยถ๑๑
อิษฺฏานฺภโคานฺหิ วโ ทเวา ทาสฺยนฺตเ ยชฺญภาวิตา
ตายรฺทตฺตานปฺรทายายภฺยโ ยโ ภุงฺกฺตเ สฺตเน อเว ส๑๒
ยชฺญศิษฺฏาศิน สนฺตโ มุจฺยนฺตเ สรฺวกิลฺพิษาย
ภุญฺชตเ ตเ ตฺวฆํ ปาปา ยเ ปจนฺตฺยาตฺมการณาตฺ๑๓
อะนฺนาทฺภวนฺติ ภูตานิ ปรฺชนฺยาทนฺนสํภว
ยชฺญาทฺภวติ ปรฺชนฺยโ ยชฺญ กรฺมสมุทฺภว๑๔
กรฺม พฺรหฺมโทฺภวํ วิทฺธิ พฺรหฺมากฺษรสมุทฺภวมฺ
ตสฺมาตฺสรฺวคตํ พฺรหฺม นิตฺยํ ยชฺญเ ปฺรติษฺฐิตมฺ๑๕
อเวํ ปฺรวรฺติตํ จกฺรํ นานุวรฺตยตีห ย
อะฆายุรินฺทฺริยารามโ มโฆํ ปารฺถ ส ชีวติ๑๖
ยสฺตฺวาตฺมรติรเว สฺยาทาตฺมตฤปฺตศฺจ มานว
อาตฺมนฺยเว จ สํตุษฺฏสฺตสฺย การฺยํ น วิทฺยตเ๑๗
นายว ตสฺย กฤตเนารฺถโ นากฤตเนเห กศฺจน
น จาสฺย สรฺวภูตเษุ กศฺจิทรฺถวฺยปาศฺรย๑๘
ตสฺมาทสกฺต สตตํ การฺยํ กรฺม สมาจร
อะสกฺตโ หฺยาจรนฺกรฺม ปรมาปฺนโติ ปูรุษ๑๙
กรฺมณายว หิ สํสิทฺธิมาสฺถิตา ชนกาทย
ลโกสํคฺรหมเวาปิ สํปศฺยนฺกรฺตุมรฺหสิ๒๐
ยทฺยทาจรติ ศฺรเษฺฐสฺตตฺตทเวเตรโ ชน
ส ยตฺปฺรมาณํ กุรุตเ ลโกสฺตทนุวรฺตตเ๒๑
น มเ ปารฺถาสฺติ กรฺตวฺยํ ตฺริษุ ลโกเษุ กิํจน
นานวาปฺตมวาปฺตวฺยํ วรฺต อเว จ กรฺมณิ๒๒
ยทิ หฺยหํ น วรฺตเยํ ชาตุ กรฺมณฺยตนฺทฺริต
มม วรฺตฺมานุวรฺตนฺตเ มนุษฺยา ปารฺถ สรฺวศ๒๓
อุตฺสีทเยุริมเ ลโกา น กุรฺยาํ กรฺม จเทหมฺ
สํกรสฺย จ กรฺตา สฺยามุปหนฺยามิมา ปฺรชา๒๔
สกฺตา กรฺมณฺยวิทฺวาํสโ ยถา กุรฺวนฺติ ภารต
กุรฺยาทฺวิทฺวาํสฺตถาสกฺตศฺจิกีรฺษุรฺลโกสํคฺรหมฺ๒๕
น พุทฺธิภเทํ ชนยเทชฺญานาํ กรฺมสงฺคินามฺ
ชโษยเตฺสรฺวกรฺมาณิ วิทฺวานฺยุกฺต สมาจรนฺ๒๖
ปฺรกฤตเ กฺริยมาณานิ คุณาย กรฺมาณิ สรฺวศ
อะหํการวิมูฒาตฺมา กรฺตาหมิติ มนฺยตเ๒๗
ตตฺตฺววิตฺตุ มหาพาหโ คุณกรฺมวิภาคยโ
คุณา คุณเษุ วรฺตนฺต อิติ มตฺวา น สชฺชตเ๒๘
ปฺรกฤตเรฺคุณสํมูฒา สชฺชนฺตเ คุณกรฺมสุ
ตานกฤตฺสฺนวิทโ มนฺทานฺกฤตฺสฺนวินฺน วิจาลยเตฺ๒๙
มยิ สรฺวาณิ กรฺมาณิ สํนฺยสฺยาธฺยาตฺมจเตสา
นิราศีรฺนิรฺมมโ ภูตฺวา ยุธฺยสฺว วิคตชฺวร๓๐
ยเ มเ มตมิทํ นิตฺยมนุติษฺฐนฺติ มานวา
ศฺรทฺธาวนฺตโนสูยนฺตโ มุจฺยนฺตเ ตเปิ กรฺมภิ๓๑
ยเ ตฺวเตทภฺยสูยนฺตโ นานุติษฺฐนฺติ มเ มตมฺ
สรฺวชฺญานวิมูฒาํสฺตานฺวิทฺธิ นษฺฏานจเตส๓๒
สทฤศํ จเษฺฏตเ สฺวสฺยา ปฺรกฤตเรฺชฺญานวานปิ
ปฺรกฤติํ ยานฺติ ภูตานิ นิคฺรห กิํ กริษฺยติ๓๓
อินฺทฺริยสฺยเนฺทฺริยสฺยารฺถเ ราคทฺวเษาว วฺยวสฺถิตาว
ตยโรฺน วศมาคจฺฉเตฺตาว หฺยสฺย ปริปนฺถินาว๓๔
ศฺรเยานฺสฺวธรฺมโ วิคุณ ปรธรฺมาตฺสฺวนุษฺฐิตาตฺ
สฺวธรฺมเ นิธนํ ศฺรเย ปรธรฺมโ ภยาวห๓๕
อะรฺชุน อุวาจ
อะถ กเน ปฺรยุกฺตโยํ ปาปํ จรติ ปูรุษ
อะนิจฺฉนฺนปิ วารฺษฺณเย พลาทิว นิยโชิต๓๖
ศฺรีภควานุวาจ
กาม อเษ กฺรโธ อเษ รชโคุณสมุทฺภว
มหาศนโ มหาปาปฺมา วิทฺธฺยเนมิห วายริณมฺ๓๗
ธูมเนาวฺริยตเ วหฺนิรฺยถาทรฺศโ มลเน จ
ยถโลฺพเนาวฤตโ ครฺภสฺตถา ตเนเทมาวฤตมฺ๓๘
อาวฤตํ ชฺญานมเตเน ชฺญานินโ นิตฺยวายริณา
กามรูปเณ กาวนฺตเย ทุษฺปูรเณานลเน จ๓๙
อินฺทฺริยาณิ มนโ พุทฺธิรสฺยาธิษฺฐานมุจฺยตเ
อเตายรฺวิมโหยตฺยเษ ชฺญานมาวฤตฺย ทเหินมฺ๔๐
ตสฺมาตฺตฺวมินฺทฺริยาณฺยาทาว นิยมฺย ภรตรฺษภ
ปาปฺมานํ ปฺรชหิ หฺยเนํ ชฺญานวิชฺญานนาศนมฺ๔๑
อินฺทฺริยาณิ ปราณฺยาหุรินฺทฺริยเภฺย ปรํ มน
มนสสฺตุ ปรา พุทฺธิรฺยโ พุทฺธเ ปรตสฺตุ ส๔๒
อเวํ พุทฺธเ ปรํ พุทฺธฺวา สํสฺตภฺยาตฺมานมาตฺมนา
ชหิ ศตฺรุํ มหาพาหโ กามรูปํ ทุราสทมฺ๔๓
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ กรฺมยโคโ นาม ตฤตียโธฺยาย ๓

อะธฺยาย ๔    ชฺญานกรฺมสํนฺยาสยโค
จตุรฺถโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
อิมํ วิวสฺวตเ ยโคํ ปฺรโกฺตวานหมวฺยยมฺ
วิวสฺวานฺมนวเ ปฺราห มนุริกฺษฺวากวเพฺรวีตฺ
อเวํ ปรํปราปฺราปฺตมิมํ ราชรฺษยโ วิทุ
ส กาลเนเห มหตา ยโคโ นษฺฏ ปรํตป
ส อเวายํ มยา ตเทฺย ยโค ปฺรโกฺต ปุราตน
ภกฺตโสิ มเ สขา จเติ รหสฺยํ หฺยเตทุตฺตมมฺ
อะรฺชุน อุวาจ
อะปรํ ภวตโ ชนฺม ปรํ ชนฺม วิวสฺวต
กถมเตทฺวิชานียาํ ตฺวมาทาว ปฺรโกฺตวานิติ
ศฺรีภควานุวาจ
พหูนิ มเ วฺยตีตานิ ชนฺมานิ ตว จารฺชุน
ตานฺยหํ วเท สรฺวาณิ น ตฺวํ วเตฺถ ปรํตป
อะชโปิ สนฺนวฺยยาตฺมา ภูตานามีศฺวรโปิ สนฺ
ปฺรกฤติํ สฺวามธิษฺฐาย สํภวามฺยาตฺมมายยา
ยทา ยทา หิ ธรฺมสฺย คฺลานิรฺภวติ ภารต
อะภฺยุตฺถานมธรฺมสฺย ตทาตฺมานํ สฤชามฺยหมฺ
ปริตฺราณาย สาธูนาํ วินาศาย จ ทุษฺกฤตามฺ
ธรฺมสํสฺถาปนารฺถาย สํภวามิ ยุคเ ยุคเ
ชนฺม กรฺม จ มเ ทิวฺยมเวํ ยโ วเตฺติ ตตฺตฺวต
ตฺยกฺตฺวา ทเหํ ปุนรฺชนฺม นายติ มามเติ สโรฺชุน
วีตราคภยกฺรโธา มนฺมยา มามุปาศฺริตา
พหวโ ชฺญานตปสา ปูตา มทฺภาวมาคตา๑๐
ยเ ยถา มาํ ปฺรปทฺยนฺตเ ตาํสฺตถายว ภชามฺยหมฺ
มม วรฺตฺมานุวรฺตนฺตเ มนุษฺยา ปารฺถ สรฺวศ๑๑
กางฺกฺษนฺต กรฺมณาํ สิทฺธิํ ยชนฺต อิห ทเวตา
กฺษิปฺรํ หิ มานุษเ ลโกเ สิทฺธิรฺภวติ กรฺมชา๑๒
จาตุรฺวรฺณฺยํ มยา สฤษฺฏํ คุณกรฺมวิภาคศ
ตสฺย กรฺตารมปิ มาํ วิทฺธฺยกรฺตารมวฺยยมฺ๑๓
น มาํ กรฺมาณิ ลิมฺปนฺติ น มเ กรฺมผลเ สฺปฤหา
อิติ มาํ ยโภิชานาติ กรฺมภิรฺน ส พธฺยตเ๑๔
อเวํ ชฺญาตฺวา กฤตํ กรฺม ปูรฺวายรปิ มุมุกฺษุภิ
กุรุ กรฺมายว ตสฺมาตฺตฺวํ ปูรฺวาย ปูรฺวตรํ กฤตมฺ๑๕
กิํ กรฺม กิมกรฺมเติ กวยโปฺยตฺร มโหิตา
ตตฺตเ กรฺม ปฺรวกฺษฺยามิ ยชฺชฺญาตฺวา มโกฺษฺยสเศุภาตฺ๑๖
กรฺมณโ หฺยปิ พโทฺธวฺยํ พโทฺธวฺยํ จ วิกรฺมณ
อะกรฺมณศฺจ พโทฺธวฺยํ คหนา กรฺมณโ คติ๑๗
กรฺมณฺยกรฺม ย ปศฺยเทกรฺมณิ จ กรฺม ย
ส พุทฺธิมานฺมนุษฺยเษุ ส ยุกฺต กฤตฺสฺนกรฺมกฤตฺ๑๘
ยสฺย สรฺวเ สมารมฺภา กามสํกลฺปวรฺชิตา
ชฺญานาคฺนิทคฺธกรฺมาณํ ตมาหุ ปณฺฑิตํ พุธา๑๙
ตฺยกฺตฺวา กรฺมผลาสงฺคํ นิตฺยตฤปฺตโ นิราศฺรย
กรฺมณฺยภิปฺรวฤตฺตโปิ นายว กิํจิตฺกรโติ ส๒๐
นิราศีรฺยตจิตฺตาตฺมา ตฺยกฺตสรฺวปริคฺรห
ศารีรํ กเวลํ กรฺม กุรฺวนฺนาปฺนโติ กิลฺพิษมฺ๒๑
ยทฤจฺฉาลาภสํตุษฺฏโ ทฺวนฺทฺวาตีตโ วิมตฺสร
สม สิทฺธาวสิทฺธาว จ กฤตฺวาปิ น นิพธฺยตเ๒๒
คตสงฺคสฺย มุกฺตสฺย ชฺญานาวสฺถิตจเตส
ยชฺญายาจรต กรฺม สมคฺรํ ปฺรวิลียตเ๒๓
พฺรหฺมารฺปณํ พฺรหฺม หวิรฺพฺรหฺมาคฺนาว พฺรหฺมณา หุตมฺ
พฺรหฺมายว ตเน คนฺตวฺยํ พฺรหฺมกรฺมสมาธินา๒๔
ทายวมเวาปรเ ยชฺญํ ยโคิน ปรฺยุปาสตเ
พฺรหฺมาคฺนาวปรเ ยชฺญํ ยชฺญเนายวโปชุหฺวติ๒๕
ศฺรโตฺราทีนีนฺทฺริยาณฺยนฺยเ สํยมาคฺนิษุ ชุหฺวติ
ศพฺทาทีนฺวิษยานนฺย อินฺทฺริยาคฺนิษุ ชุหฺวติ๒๖
สรฺวาณีนฺทฺริยกรฺมาณิ ปฺราณกรฺมาณิ จาปรเ
อาตฺมสํยมยโคาคฺนาว ชุหฺวติ ชฺญานทีปิตเ๒๗
ทฺรวฺยยชฺญาสฺตปโยชฺญา ยโคยชฺญาสฺตถาปรเ
สฺวาธฺยายชฺญานยชฺญาศฺจ ยตย สํศิตวฺรตา๒๘
อะปานเ ชุหฺวติ ปฺราณํ ปฺราณเปานํ ตถาปรเ
ปฺราณาปานคตี รุทฺธฺวา ปฺราณายามปรายณา๒๙
อะปรเ นิยตาหารา ปฺราณานฺปฺราณเษุ ชุหฺวติ
สรฺวเปฺยเตเ ยชฺญวิทโ ยชฺญกฺษปิตกลฺมษา๓๐
ยชฺญศิษฺฏามฤตภุชโ ยานฺติ พฺรหฺม สนาตนมฺ
นายํ ลโกโสฺตฺยยชฺญสฺย กุตโนฺย กุรุสตฺตม๓๑
อเวํ พหุวิธา ยชฺญา วิตตา พฺรหฺมณโ มุขเ
กรฺมชานฺวิทฺธิ ตานฺสรฺวานเวํ ชฺญาตฺวา วิมโกฺษฺยสเ๓๒
ศฺรเยานฺทฺรวฺยมยาทฺยชฺญาชฺชฺญานยชฺญ ปรํตป
สรฺวํ กรฺมาขิลํ ปารฺถ ชฺญานเ ปริสมาปฺยตเ๓๓
ตทฺวิทฺธิ ปฺรณิปาตเน ปริปฺรศฺนเน สเวยา
อุปทเกฺษฺยนฺติ ตเ ชฺญานํ ชฺญานินสฺตตฺตฺวทรฺศิน๓๔
ยชฺชฺญาตฺวา น ปุนรฺมโหมเวํ ยาสฺยสิ ปาณฺฑว
ยเน ภูตานฺยศเษเณ ทฺรกฺษฺยสฺยาตฺมนฺยถโ มยิ๓๕
อะปิ จเทสิ ปาปเภฺย สรฺวเภฺย ปาปกฤตฺตม
สรฺวํ ชฺญานปฺลวเนายว วฤชินํ สํตริษฺยสิ๓๖
ยถายธาํสิ สมิทฺธโคฺนิรฺภสฺมสาตฺกุรุตเรฺชุน
ชฺญานาคฺนิ สรฺวกรฺมาณิ ภสฺมสาตฺกุรุตเ ตถา๓๗
น หิ ชฺญานเน สทฤศํ ปวิตฺรมิห วิทฺยตเ
ตตฺสฺวยํ ยโคสํสิทฺธ กาลเนาตฺมนิ วินฺทติ๓๘
ศฺรทฺธาวาํลฺลภตเ ชฺญานํ ตตฺปร สํยตเนฺทฺริย
ชฺญานํ ลพฺธฺวา ปราํ ศานฺติมจิรเณาธิคจฺฉติ๓๙
อะชฺญศฺจาศฺรทฺทธานศฺจ สํศยาตฺมา วินศฺยติ
นายํ ลโกโสฺติ น ปรโ น สุขํ สํศยาตฺมน๔๐
ยโคสํนฺยสฺตกรฺมาณํ ชฺญานสํฉินฺนสํศยมฺ
อาตฺมวนฺตํ น กรฺมาณิ นิพธฺนนฺติ ธนํชย๔๑
ตสฺมาทชฺญานสํภูตํ หฤตฺสฺถํ ชฺญานาสินาตฺมน
ฉิตฺตฺวายนํ สํศยํ ยโคมาติษฺฐโตฺติษฺฐ ภารต๔๒
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ชฺญานกรฺมสํนฺยาสยโคโ นาม จตุรฺถโธฺยาย ๔

อะธฺยาย ๕    กรฺมสํนฺยาสยโค
ปญฺจมโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
สํนฺยาสํ กรฺมณาํ กฤษฺณ ปุนรฺยโคํ จ ศํสสิ
ยจฺฉฺรเย อเตยโรเกํ ตนฺมเ พฺรูหิ สุนิศฺจิตมฺ
ศฺรีภควานุวาจ
สํนฺยาส กรฺมยโคศฺจ นิศฺรเยสกราวุภาว
ตยโสฺตุ กรฺมสํนฺยาสาตฺกรฺมยโคโ วิศิษฺยตเ
ชฺญเย ส นิตฺยสํนฺยาสี ยโ น ทฺวเษฺฏิ น กางฺกฺษติ
นิรฺทฺวนฺทฺวโ หิ มหาพาหโ สุขํ พนฺธาตฺปฺรมุจฺยตเ
สาํขฺยยโคาว ปฤถคฺพาลา ปฺรวทนฺติ น ปณฺฑิตา
อเกมปฺยาสฺถิต สมฺยคุภยโรฺวินฺทตเ ผลมฺ
ยตฺสาํขฺยาย ปฺราปฺยตเ สฺถานํ ตทฺยโคายรปิ คมฺยตเ
อเกํ สาํขฺยํ จ ยโคํ จ ย ปศฺยติ ส ปศฺยติ
สํนฺยาสสฺตุ มหาพาหโ ทุขมาปฺตุมยโคต
ยโคยุกฺตโ มุนิรฺพฺรหฺม นจิรเณาธิคจฺฉติ
ยโคยุกฺตโ วิศุทฺธาตฺมา วิชิตาตฺมา ชิตเนฺทฺริย
สรฺวภูตาตฺมภูตาตฺมา กุรฺวนฺนปิ น ลิปฺยตเ
นายว กิํจิตฺกรโมีติ ยุกฺตโ มนฺยเต ตตฺตฺววิตฺ
ปศฺยญฺศฤณฺวนฺสฺปฤศญฺชิฆฺรนฺนศฺนนฺคจฺฉนฺสฺวปญฺศฺวสนฺ
ปฺรลปนฺวิสฤชนฺคฤหฺณนฺนุนฺมิษนฺนิมิษนฺนปิ
อินฺทฺริยาณีนฺทฺริยารฺถเษุ วรฺตนฺต อิติ ธารยนฺ
พฺรหฺมณฺยาธาย กรฺมาณิ สงฺคํ ตฺยกฺตฺวา กรโติ ย
ลิปฺยตเ น ส ปาปเน ปทฺมปตฺรมิวามฺภสา๑๐
กายเน มนสา พุทฺธฺยา กเวลายรินฺทฺริยายรปิ
ยโคิน กรฺม กุรฺวนฺติ สงฺคํ ตฺยกฺตฺวาตฺมศุทฺธยเ๑๑
ยุกฺต กรฺมผลํ ตฺยกฺตฺวา ศานฺติมาปฺนโติ นายษฺฐิกีมฺ
อะยุกฺต กามการเณ ผลเ สกฺตโ นิพธฺยตเ๑๒
สรฺวกรฺมาณิ มนสา สํนฺยสฺยาสฺตเ สุขํ วศี
นวทฺวารเ ปุรเ ทเหี นายว กุรฺวนฺน การยนฺ๑๓
น กรฺตฤตฺวํ น กรฺมาณิ ลโกสฺย สฤชติ ปฺรภุ
น กรฺมผลสํยโคํ สฺวภาวสฺตุ ปฺรวรฺตตเ๑๔
นาทตฺตเ กสฺยจิตฺปาปํ น จายว สุกฤตํ วิภุ
อะชฺญานเนาวฤตํ ชฺญานํ ตเน มุหฺยนฺติ ชนฺตว๑๕
ชฺญานเน ตุ ตทชฺญานํ ยเษาํ นาศิตมาตฺมน
ตเษามาทิตฺยวชฺชฺญานํ ปฺรกาศยติ ตตฺปรมฺ๑๖
ตทฺพุทฺธยสฺตทาตฺมานสฺตนฺนิษฺฐาสฺตตฺปรายณา
คจฺฉนฺตฺยปุนราวฤตฺติํ ชฺญานนิรฺธูตกลฺมษา๑๗
วิทฺยาวินยสํปนฺนเ พฺราหฺมณเ ควิ หสฺตินิ
ศุนิ จายว ศฺวปากเ จ ปณฺฑิตา สมทรฺศิน๑๘
อิหายว ตายรฺชิต สรฺคโ ยเษาํ สามฺยเ สฺถิตํ มน
นิรฺทโษํ หิ สมํ พฺรหฺม ตสฺมาทฺพฺรหฺมณิ ตเ สฺถิตา๑๙
น ปฺรหฤษฺยเตฺปฺริยํ ปฺราปฺย นโทฺวิชเตฺปฺราปฺย จาปฺริยมฺ
สฺถิรพุทฺธิรสํมูฒโ พฺรหฺมวิทฺพฺรหฺมณิ สฺถิต๒๐
พาหฺยสฺปรฺศเษฺวสกฺตาตฺมา วินฺทตฺยาตฺมนิ ยตฺสุขมฺ
ส พฺรหฺมยโคยุกฺตาตฺมา สุขมกฺษยมศฺนุตเ๒๑
ยเ หิ สํสฺปรฺศชา ภโคา ทุขยโนย อเว ตเ
อาทฺยนฺตวนฺต กาวนฺตเย น ตเษุ รมตเ พุธ๒๒
ศกฺนโตีหายว ย สโฒุํ ปฺรากฺศรีรวิมโกฺษณาตฺ
กามกฺรโธโทฺภวํ วเคํ ส ยุกฺต ส สุขี นร๒๓
ยโนฺตสุขโนฺตรารามสฺตถานฺตรฺชฺยโติรเว ย
ส ยโคี พฺรหฺมนิรฺวาณํ พฺรหฺมภูตโธิคจฺฉติ๒๔
ลภนฺตเ พฺรหฺมนิรฺวาณมฤษย กฺษีณกลฺมษา
ฉินฺนทฺวายธา ยตาตฺมาน สรฺวภูตหิตเ รตา๒๕
กามกฺรโธวิยุกฺตานาํ ยตีนาํ ยตจเตสามฺ
อะภิตโ พฺรหฺมนิรฺวาณํ วรฺตตเ วิทิตาตฺมนามฺ๒๖
สฺปรฺศานฺกฤตฺวา พหิรฺพาหฺยาํศฺจกฺษุศฺจายวานฺตรเ ภฺรุวโ
ปฺราณาปานาว สมาว กฤตฺวา นาสาภฺยนฺตรจาริณาว๒๗
ยตเนฺทฺริยมนโพุทฺธิรฺมุนิรฺมโกฺษปรายณ
วิคตเจฺฉาภยกฺรโธโ ย สทา มุกฺต อเว ส๒๘
ภโกฺตารํ ยชฺญตปสาํ สรฺวลโกมหเศฺวรมฺ
สุหฤทํ สรฺวภูตานาํ ชฺญาตฺวา มาํ ศานฺติมฤจฺฉติ๒๙
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ กรฺมสํนฺยาสยโคโ นาม ปญฺจมโธฺยาย ๕

อะธฺยาย ๖    อาตฺมสํยมยโค
ษษฺฐโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
อะนาศฺริต กรฺมผลํ การฺยํ กรฺม กรโติ ย
ส สํนฺยาสี จ ยโคี จ น นิรคฺนิรฺน จากฺริย
ยํ สํนฺยาสมิติ ปฺราหุรฺยโคํ ตํ วิทฺธิ ปาณฺฑว
น หฺยสํนฺยสฺตสํกลฺปโ ยโคี ภวติ กศฺจน
อารุรุกฺษโรฺมุนเรฺยโคํ กรฺม การณมุจฺยตเ
ยโคารูฒสฺย ตสฺยายว ศม การณมุจฺยตเ
ยทา หิ นเนฺทฺริยารฺถเษุ น กรฺมสฺวนุษชฺชตเ
สรฺวสํกลฺปสํนฺยาสี ยโคารูฒสฺตทโจฺยตเ
อุทฺธรเทาตฺมนาตฺมานํ นาตฺมานมวสาทยเตฺ
อาตฺมายว หฺยาตฺมนโ พนฺธุราตฺมายว ริปุราตฺมน
พนฺธุราตฺมาตฺมนสฺตสฺย ยเนาตฺมายวาตฺมนา ชิต
อะนาตฺมนสฺตุ ศตฺรุตฺวเ วรฺตเตาตฺมายว ศตฺรุวตฺ
ชิตาตฺมน ปฺรศานฺตสฺย ปรมาตฺมา สมาหิต
ศีตโษฺณสุขทุขเษุ ตถา มานาปมานยโ
ชฺญานวิชฺญานตฤปฺตาตฺมา กูฏสฺถโ วิชิตเนฺทฺริย
ยุกฺต อิตฺยุจฺยตเ ยโคี สมลโษฺฏาศฺมกาญฺจน
สุหฤนฺมิตฺรารฺยุทาสีนมธฺยสฺถทฺวเษฺยพนฺธุษุ
สาธุษฺวปิ จ ปาปเษุ สมพุทฺธิรฺวิศิษฺยตเ
ยโคี ยุญฺชีต สตตมาตฺมานํ รหสิ สฺถิต
อเกากี ยตจิตฺตาตฺมา นิราศีรปริคฺรห๑๐
ศุจาว ทเศเ ปฺรติษฺฐาปฺย สฺถิรมาสนมาตฺมน
นาตฺยุจฺฉฺริตํ นาตินีจํ จายลาชินกุศโตฺตรมฺ๑๑
ตตฺรายกาคฺรํ มน กฤตฺวา ยตจิตฺตเนฺทฺริยกฺริยา
อุปวิศฺยาสนเ ยุญฺชฺยาทฺยโคมาตฺมวิศุทฺธยเ๑๒
สมํ กายศิรโคฺรีวํ ธารยนฺนจลํ สฺถิร
สํปฺรเกฺษฺย นาสิกาคฺรํ สฺวํ ทิศศฺจานวลโกยนฺ๑๓
ปฺรศานฺตาตฺมา วิคตภีรฺพฺรหฺมจาริวฺรตเ สฺถิต
มน สํยมฺย มจฺจิตฺตโ ยุกฺต อาสีต มตฺปร๑๔
ยุญฺชนฺนเวํ สทาตฺมานํ ยโคี นิยตมานส
ศานฺติํ นิรฺวาณปรมาํ มตฺสํสฺถามธิคจฺฉติ๑๕
นาตฺยศฺนตสฺตุ ยโคโสฺติ น จายกานฺตมนศฺนต
น จาติสฺวปฺนศีลสฺย ชาคฺรตโ นายว จารฺชุน๑๖
ยุกฺตาหารวิหารสฺย ยุกฺตจเษฺฏสฺย กรฺมสุ
ยุกฺตสฺวปฺนาวพโธสฺย ยโคโ ภวติ ทุขหา๑๗
ยทา วินิยตํ จิตฺตมาตฺมนฺยเวาวติษฺฐตเ
นิสฺปฤห สรฺวกามเภฺยโ ยุกฺต อิตฺยุจฺยตเ ตทา๑๘
ยถา ทีปโ นิวาตสฺถโ นเงฺคตเ สโปมา สฺมฤตา
ยโคินโ ยตจิตฺตสฺย ยุญฺชตโ ยโคมาตฺมน๑๙
ยตฺรโปรมตเ จิตฺตํ นิรุทฺธํ ยโคสเวยา
ยตฺร จายวาตฺมนาตฺมานํ ปศฺยนฺนาตฺมนิ ตุษฺยติ๒๐
สุขมาตฺยนฺติกํ ยตฺตทฺพุทฺธิคฺราหฺยมตีนฺทฺริยมฺ
วเตฺติ ยตฺร น จายวายํ สฺถิตศฺจลติ ตตฺตฺวต๒๑
ยํ ลพฺธฺวา จาปรํ ลาภํ มนฺยตเ นาธิกํ ตต
ยสฺมินฺสฺถิตโ น ทุขเน คุรุณาปิ วิจาลฺยตเ๒๒
ตํ วิทฺยาทฺทุขสํยโควิยโคํ ยโคสํชฺญิตมฺ
ส นิศฺจยเน ยโกฺตวฺยโ ยโคโนิรฺวิณฺณจเตสา๒๓
สํกลฺปปฺรภวานฺกามาํสฺตฺยกฺตฺวา สรฺวานศเษต
มนสายวเนฺทฺริยคฺรามํ วินิยมฺย สมนฺตต๒๔
ศนาย ศนายรุปรมเทฺพุทฺธฺยา ธฤติคฤหีตยา
อาตฺมสํสฺถํ มน กฤตฺวา น กิํจิทปิ จินฺตยเตฺ๒๕
ยตโ ยตโ นิศฺจรติ มนศฺจญฺจลมสฺถิรมฺ
ตตสฺตตโ นิยมฺยายตทาตฺมนฺยเว วศํ นยเตฺ๒๖
ปฺรศานฺตมนสํ หฺยเนํ ยโคินํ สุขมุตฺตมมฺ
อุปายติ ศานฺตรชสํ พฺรหฺมภูตมกลฺมษมฺ๒๗
ยุญฺชนฺนเวํ สทาตฺมานํ ยโคี วิคตกลฺมษ
สุขเน พฺรหฺมสํสฺปรฺศมตฺยนฺตํ สุขมศฺนุตเ๒๘
สรฺวภูตสฺถมาตฺมานํ สรฺวภูตานิ จาตฺมนิ
อีกฺษตเ ยโคยุกฺตาตฺมา สรฺวตฺร สมทรฺศน๒๙
ยโ มาํ ปศฺยติ สรฺวตฺร สรฺวํ จ มยิ ปศฺยติ
ตสฺยาหํ น ปฺรณศฺยามิ ส จ มเ น ปฺรณศฺยติ๓๐
สรฺวภูตสฺถิตํ ยโ มาํ ภชตฺยเกตฺวมาสฺถิต
สรฺวถา วรฺตมานโปิ ส ยโคี มยิ วรฺตตเ๓๑
อาตฺมาวปมฺยเน สรฺวตฺร สมํ ปศฺยติ ยโรฺชุน
สุขํ วา ยทิ วา ทุขํ ส ยโคี ปรมโ มต๓๒
อะรฺชุน อุวาจ
ยโยํ ยโคสฺตฺวยา ปฺรโกฺต สามฺยเน มธุสูทน
อเตสฺยาหํ น ปศฺยามิ จญฺจลตฺวาตฺสฺถิติํ สฺถิรามฺ๓๓
จญฺจลํ หิ มน กฤษฺณ ปฺรมาถิ พลวทฺทฤฒมฺ
ตสฺยาหํ นิคฺรหํ มนฺยเ วายโริว สุทุษฺกรมฺ๓๔
ศฺรีภควานุวาจ
อะสํศยํ มหาพาหโ มนโ ทุรฺนิคฺรหํ จลมฺ
อะภฺยาสเน ตุ กาวนฺตเย วายราคฺยเณ จ คฤหฺยตเ๓๕
อะสํยตาตฺมนา ยโคโ ทุษฺปฺราป อิติ มเ มติ
วศฺยาตฺมนา ตุ ยตตา ศกฺยโวาปฺตุมุปายต๓๖
อะรฺชุน อุวาจ
อะยติ ศฺรทฺธยโปเตโ ยโคาจฺจลิตมานส
อะปฺราปฺย ยโคสํสิทฺธิํ กาํ คติํ กฤษฺณ คจฺฉติ๓๗
กจฺจินฺนโภยวิภฺรษฺฏศฺฉินฺนาภฺรมิว นศฺยติ
อะปฺรติษฺฐโ มหาพาหโ วิมูฒโ พฺรหฺมณ ปถิ๓๘
อเตนฺมเ สํศยํ กฤษฺณ ฉเตฺตุมรฺหสฺยศเษต
ตฺวทนฺย สํศยสฺยาสฺย ฉเตฺตา น หฺยุปปทฺยตเ๓๙
ศฺรีภควานุวาจ
ปารฺถ นายวเห นามุตฺร วินาศสฺตสฺย วิทฺยตเ
น หิ กลฺยาณกฤตฺกศฺจิทฺทุรฺคติํ ตาต คจฺฉติ๔๐
ปฺราปฺย ปุณฺยกฤตาํ ลโกานุษิตฺวา ศาศฺวตี สมา
ศุจีนาํ ศฺรีมตาํ คเหเ ยโคภฺรษฺฏโภิชายตเ๔๑
อะถวา ยโคินามเว กุลเ ภวติ ธีมตามฺ
อเตทฺธิ ทุรฺลภตรํ ลโกเ ชนฺม ยทีทฤศมฺ๔๒
ตตฺร ตํ พุทฺธิสํยโคํ ลภตเ ปาวรฺวทเหิกมฺ
ยตตเ จ ตตโ ภูย สํสิทฺธาว กุรุนนฺทน๔๓
ปูรฺวาภฺยาสเน ตเนายว หฺริยตเ หฺยวศโปิ ส
ชิชฺญาสุรปิ ยโคสฺย ศพฺทพฺรหฺมาติวรฺตตเ๔๔
ปฺรยตฺนาทฺยตมานสฺตุ ยโคี สํศุทฺธกิลฺพิษ
อะนเกชนฺมสํสิทฺธสฺตตโ ยาติ ปราํ คติมฺ๔๕
ตปสฺวิภฺยโธิกโ ยโคี ชฺญานิภฺยโปิ มตโธิก
กรฺมิภฺยศฺจาธิกโ ยโคี ตสฺมาทฺยโคี ภวารฺชุน๔๖
ยโคินามปิ สรฺวเษาํ มทฺคตเนานฺตราตฺมนา
ศฺรทฺธาวานฺภชตเ ยโ มาํ ส มเ ยุกฺตตมโ มต๔๗
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ อาตฺมสํยมยโคโ นาม ษษฺฐโธฺยาย ๖

อะธฺยาย ๗    ชฺญานวิชฺญานยโค
สปฺตมโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
มยฺยาสกฺตมนา ปารฺถ ยโคํ ยุญฺชนฺมทาศฺรย
อะสํศยํ สมคฺรํ มาํ ยถา ชฺญาสฺยสิ ตจฺฉฤณุ
ชฺญานํ ตเหํ สวิชฺญานมิทํ วกฺษฺยามฺยศเษต
ยชฺชฺญาตฺวา นเห ภูยโนฺยชฺชฺญาตวฺยมวศิษฺยตเ
มนุษฺยาณาํ สหสฺรเษุ กศฺจิทฺยตติ สิทฺธยเ
ยตตามปิ สิทฺธานาํ กศฺจินฺมาํ วเตฺติ ตตฺตฺวต
ภูมิราปโนลโ วายุ ขํ มนโ พุทฺธิรเว จ
อะหํการ อิตียํ มเ ภินฺนา ปฺรกฤติรษฺฏธา
อะปรเยมิตสฺตฺวนฺยาํ ปฺรกฤติํ วิทฺธิ มเ ปรามฺ
ชีวภูตาํ มหาพาหโ ยยเทํ ธารฺยตเ ชคตฺ
อเตทฺยโนีนิ ภูตานิ สรฺวาณีตฺยุปธารย
อะหํ กฤตฺสฺนสฺย ชคต ปฺรภว ปฺรลยสฺตถา
มตฺต ปรตรํ นานฺยตฺกิํจิทสฺติ ธนํชย
มยิ สรฺวมิทํ ปฺรโตํ สูตฺรเ มณิคณา อิว
รสโหมปฺสุ กาวนฺตเย ปฺรภาสฺมิ ศศิสูรฺยยโ
ปฺรณว สรฺววเทเษุ ศพฺท ขเ ปาวรุษํ นฤษุ
ปุณฺยโ คนฺธ ปฤถิวฺยาํ จ ตเชศฺจาสฺมิ วิภาวสาว
ชีวนํ สรฺวภูตเษุ ตปศฺจาสฺมิ ตปสฺวิษุ
พีชํ มาํ สรฺวภูตานาํ วิทฺธิ ปารฺถ สนาตนมฺ
พุทฺธิรฺพุทฺธิมตามสฺมิ ตเชสฺตเชสฺวินามหมฺ๑๐
พลํ พลวตาํ จาหํ กามราควิวรฺชิตมฺ
ธรฺมาวิรุทฺธโ ภูตเษุ กามโสฺมิ ภรตรฺษภ๑๑
ยเ จายว สาตฺตฺวิกา ภาวา ราชสาสฺตามสาศฺจ ยเ
มตฺต อเวเติ ตานฺวิทฺธิ น ตฺวหํ ตเษุ ตเ มยิ๑๒
ตฺริภิรฺคุณมยายรฺภาวายรเภิ สรฺวมิทํ ชคตฺ
มโหิตํ นาภิชานาติ มามเภฺย ปรมวฺยยมฺ๑๓
ทายวี หฺยเษา คุณมยี มม มายา ทุรตฺยยา
มามเว ยเ ปฺรปทฺยนฺตเ มายามเตาํ ตรนฺติ ตเ๑๔
น มาํ ทุษฺกฤตินโ มูฒา ปฺรปทฺยนฺตเ นราธมา
มายยาปหฤตชฺญานา อาสุรํ ภาวมาศฺริตา๑๕
จตุรฺวิธา ภชนฺตเ มาํ ชนา สุกฤตินโรฺชุน
อารฺตโ ชิชฺญาสุรรฺถารฺถี ชฺญานี จ ภรตรฺษภ๑๖
ตเษาํ ชฺญานี นิตฺยยุกฺต อเกภกฺติรฺวิศิษฺยตเ
ปฺริยโ หิ ชฺญานินโตฺยรฺถมหํ ส จ มม ปฺริย๑๗
อุทารา สรฺว อเวายตเ ชฺญานี ตฺวาตฺมายว มเ มตมฺ
อาสฺถิต ส หิ ยุกฺตาตฺมา มามเวานุตฺตมาํ คติมฺ๑๘
พหูนาํ ชนฺมนามนฺตเ ชฺญานวานฺมาํ ปฺรปทฺยตเ
วาสุทเว สรฺวมิติ ส มหาตฺมา สุทุรฺลภ๑๙
กามายสฺตายสฺตายรฺหฤตชฺญานา ปฺรปทฺยนฺตเนฺยทเวตา
ตํ ตํ นิยมมาสฺถาย ปฺรกฤตฺยา นิยตา สฺวยา๒๐
ยโ ยโ ยาํ ยาํ ตนุํ ภกฺต ศฺรทฺธยารฺจิตุมิจฺฉติ
ตสฺย ตสฺยาจลาํ ศฺรทฺธาํ ตามเว วิทธามฺยหมฺ๒๑
ส ตยา ศฺรทฺธยา ยุกฺตสฺตสฺยาราธนมีหตเ
ลภตเ จ ตต กามานฺมยายว วิหิตานฺหิ ตานฺ๒๒
อะนฺตวตฺตุ ผลํ ตเษาํ ตทฺภวตฺยลฺปมเธสามฺ
ทเวานฺทเวยชโ ยานฺติ มทฺภกฺตา ยานฺติ มามปิ๒๓
อะวฺยกฺตํ วฺยกฺติมาปนฺนํ มนฺยนฺตเ มามพุทฺธย
ปรํ ภาวมชานนฺตโ มมาวฺยยมนุตฺตมมฺ๒๔
นาหํ ปฺรกาศ สรฺวสฺย ยโคมายาสมาวฤต
มูฒโยํ นาภิชานาติ ลโกโ มามชมวฺยยมฺ๒๕
วเทาหํ สมตีตานิ วรฺตมานานิ จารฺชุน
ภวิษฺยาณิ จ ภูตานิ มาํ ตุ วเท น กศฺจน๒๖
อิจฺฉาทฺวเษสมุตฺถเน ทฺวนฺทฺวมโหเน ภารต
สรฺวภูตานิ สํมโหํ สรฺคเ ยานฺติ ปรํตป๒๗
ยเษาํ ตฺวนฺตคตํ ปาปํ ชนานาํ ปุณฺยกรฺมณามฺ
ตเ ทฺวนฺทฺวมโหนิรฺมุกฺตา ภชนฺตเ มาํ ทฤฒวฺรตา๒๘
ชรามรณมโกฺษาย มามาศฺริตฺย ยตนฺติ ยเ
ตเ พฺรหฺม ตทฺวิทุ กฤตฺสฺนมธฺยาตฺมํ กรฺม จาขิลมฺ๒๙
สาธิภูตาธิทายวํ มาํ สาธิยชฺญํ จ ยเ วิทุ
ปฺรยาณกาลเปิ จ มาํ ตเ วิทุรฺยุกฺตจเตส๓๐
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ชฺญานวิชฺญานยโคโ นาม สปฺตมโธฺยาย ๗

อะธฺยาย ๘    อะกฺษรพฺรหฺมยโค
อะษฺฏมโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
กิํ ตทฺพฺรหฺม กิมธฺยาตฺมํ กิํ กรฺม ปุรุษโตฺตม
อะธิภูตํ จ กิํ ปฺรโกฺตมธิทายวํ กิมุจฺยตเ
อะธิยชฺญ กถํ กโตฺร ทเหเสฺมินฺมธุสูทน
ปฺรยาณกาลเ จ กถํ ชฺญเยโสิ นิยตาตฺมภิ
ศฺรีภควานุวาจ
อะกฺษรํ พฺรหฺม ปรมํ สฺวภาวโธฺยาตฺมมุจฺยตเ
ภูตภาวโทฺภวกรโ วิสรฺค กรฺมสํชฺญิต
อะธิภูตํ กฺษรโ ภาว ปุรุษศฺจาธิทายวตมฺ
อะธิยชฺญโหมเวาตฺร ทเหเ ทเหภฤตาํ วร
อะนฺตกาลเ จ มามเว สฺมรนฺมุกฺตฺวา กลเวรมฺ
ย ปฺรยาติ ส มทฺภาวํ ยาติ นาสฺตฺยตฺร สํศย
ยํ ยํ วาปิ สฺมรนฺภาวํ ตฺยชตฺยนฺตเ กลเวรมฺ
ตํ ตมเวายติ กาวนฺตเย สทา ตทฺภาวภาวิต
ตสฺมาตฺสรฺวเษุ กาลเษุ มามนุสฺมร ยุธฺย จ
มยฺยรฺปิตมนโพุทฺธิรฺมามเวายษฺยสฺยสํศยมฺ
อะภฺยาสยโคยุกฺตเน จเตสา นานฺยคามินา
ปรมํ ปุรุษํ ทิวฺยํ ยาติ ปารฺถานุจินฺตยนฺ
กวิํ ปุราณมนุศาสิตารมณโรณียํสมนุสฺมรเทฺย
สรฺวสฺย ธาตารมจินฺตฺยรูปมาทิตฺยวรฺณํ ตมส ปรสฺตาตฺ
ปฺรยาณกาลเ มนสาจลเน ภกฺตฺยา ยุกฺตโ ยโคพลเน จายว
ภฺรุวโรฺมธฺยเ ปฺราณมาวเศฺย สมฺยกฺส ตํ ปรํ ปุรุษมุปายติ ทิวฺยมฺ๑๐
ยทกฺษรํ วเทวิทโ วทนฺติ วิศนฺติ ยทฺยตยโ วีตราคา
ยทิจฺฉนฺตโ พฺรหฺมจรฺยํ จรนฺติ ตตฺตเ ปทํ สํคฺรหเณ ปฺรวกฺษฺยเ๑๑
สรฺวทฺวาราณิ สํยมฺย มนโ หฤทิ นิรุธฺย จ
มูรฺธฺนฺยาธายาตฺมน ปฺราณมาสฺถิตโ ยโคธารณามฺ๑๒
อโมิตฺยเกากฺษรํ พฺรหฺม วฺยาหรนฺมามนุสฺมรนฺ
ย ปฺรยาติ ตฺยชนฺทเหํ ส ยาติ ปรมาํ คติมฺ๑๓
อะนนฺยจเตา สตตํ ยโ มาํ สฺมรติ นิตฺยศ
ตสฺยาหํ สุลภ ปารฺถ นิตฺยยุกฺตสฺย ยโคิน๑๔
มามุปเตฺย ปุนรฺชนฺม ทุขาลยมศาศฺวตมฺ
นาปฺนุวนฺติ มหาตฺมาน สํสิทฺธิํ ปรมาํ คตา๑๕
อาพฺรหฺมภุวนาลฺลโกา ปุนราวรฺตินโรฺชุน
มามุปเตฺย ตุ กาวนฺตเย ปุนรฺชนฺม น วิทฺยตเ๑๖
สหสฺรยุคปรฺยนฺตมหรฺยทฺพฺรหฺมณโ วิทุ
ราตฺริํ ยุคสหสฺรานฺตาํ ตเหโราตฺรวิทโ ชนา๑๗
อะวฺยกฺตาทฺวฺยกฺตย สรฺวา ปฺรภวนฺตฺยหราคมเ
ราตฺรฺยาคมเ ปฺรลียนฺตเ ตตฺรายวาวฺยกฺตสํชฺญกเ๑๘
ภูตคฺราม ส อเวายํ ภูตฺวา ภูตฺวา ปฺรลียตเ
ราตฺรฺยาคมเวศ ปารฺถ ปฺรภวตฺยหราคมเ๑๙
ปรสฺตสฺมาตฺตุ ภาวโนฺยโวฺยกฺตโวฺยกฺตาตฺสนาตน
ย ส สรฺวเษุ ภูตเษุ นศฺยตฺสุ น วินศฺยติ๒๐
อะวฺยกฺตโกฺษร อิตฺยุกฺตสฺตมาหุ ปรมาํ คติมฺ
ยํ ปฺราปฺย น นิวรฺตนฺตเ ตทฺธาม ปรมํ มม๒๑
ปุรุษ ส ปร ปารฺถ ภกฺตฺยา ลภฺยสฺตฺวนนฺยยา
ยสฺยานฺตสฺถานิ ภูตานิ ยเน สรฺวมิทํ ตตมฺ๒๒
ยตฺร กาลเ ตฺวนาวฤตฺติมาวฤตฺติํ จายว ยโคิน
ปฺรยาตา ยานฺติ ตํ กาลํ วกฺษฺยามิ ภรตรฺษภ๒๓
อะคฺนิรฺชโติรห ศุกฺล ษณฺมาสา อุตฺตรายณมฺ
ตตฺร ปฺรยาตา คจฺฉนฺติ พฺรหฺม พฺรหฺมวิทโ ชนา๒๔
ธูมโ ราตฺริสฺตถา กฤษฺณ ษณฺมาสา ทกฺษิณายนมฺ
ตตฺร จานฺทฺรมสํ ชฺยโติรฺยโคี ปฺราปฺย นิวรฺตตเ๒๕
ศุกฺลกฤษฺณเ คตี หฺยเตเ ชคต ศาศฺวตเ มตเ
อเกยา ยาตฺยนาวฤตฺติมนฺยยาวรฺตตเ ปุน๒๖
นายตเ สฤตี ปารฺถ ชานนฺยโคี มุหฺยติ กศฺจน
ตสฺมาตฺสรฺวเษุ กาลเษุ ยโคยุกฺตโ ภวารฺชุน๒๗
วเทเษุ ยชฺญเษุ ตปสุ จายว ทานเษุ ยตฺปุณฺยผลํ ปฺรทิษฺฏมฺ
อะตฺยเติ ตตฺสรฺวมิทํ วิทิตฺวายโคี ปรํ สฺถานมุปายติ จาทฺยมฺ๒๘
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ อะกฺษรพฺรหฺมยโคโ นามาษฺฏมโธฺยาย ๘

อะธฺยาย ๙    ราชวิทฺยาราชคุหฺยยโค
นวมโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
อิทํ ตุ ตเ คุหฺยตมํ ปฺรวกฺษฺยามฺยนสูยวเ
ชฺญานํ วิชฺญานสหิตํ ยชฺชฺญาตฺวา มโกฺษฺยสเศุภาตฺ
ราชวิทฺยา ราชคุหฺยํ ปวิตฺรมิทมุตฺตมมฺ
ปฺรตฺยกฺษาวคมํ ธรฺมฺยํ สุสุขํ กรฺตุมวฺยยมฺ
อะศฺรทฺทธานา ปุรุษา ธรฺมสฺยาสฺย ปรํตป
อะปฺราปฺย มาํ นิวรฺตนฺตเ มฤตฺยุสํสารวรฺตฺมนิ
มยา ตตมิทํ สรฺวํ ชคทวฺยกฺตมูรฺตินา
มตฺสฺถานิ สรฺวภูตานิ น จาหํ ตเษฺววสฺถิต
น จ มตฺสฺถานิ ภูตานิ ปศฺย มเ ยโคมายศฺวรมฺ
ภูตภฤนฺน จ ภูตสฺถโ มมาตฺมา ภูตภาวน
ยถากาศสฺถิตโ นิตฺยํ วายุ สรฺวตฺรคโ มหานฺ
ตถา สรฺวาณิ ภูตานิ มตฺสฺถานีตฺยุปธารย
สรฺวภูตานิ กาวนฺตเย ปฺรกฤติํ ยานฺติ มามิกามฺ
กลฺปกฺษยเ ปุนสฺตานิ กลฺปาทาว วิสฤชามฺยหมฺ
ปฺรกฤติํ สฺวามวษฺฏภฺย วิสฤชามิ ปุน ปุน
ภูตคฺรามมิมํ กฤตฺสฺนมวศํ ปฺรกฤตเรฺวศาตฺ
น จ มาํ ตานิ กรฺมาณิ นิพธฺนนฺติ ธนํชย
อุทาสีนวทาสีนมสกฺตํ ตเษุ กรฺมสุ
มยาธฺยกฺษเณ ปฺรกฤติ สูยตเ สจราจรมฺ
หเตุนานเน กาวนฺตเย ชคทฺวิปริวรฺตตเ๑๐
อะวชานนฺติ มาํ มูฒา มานุษีํ ตนุมาศฺริตมฺ
ปรํ ภาวมชานนฺตโ มม ภูตมหเศฺวรมฺ๑๑
มโฆาศา มโฆกรฺมาณโ มโฆชฺญานา วิจเตส
รากฺษสีมาสุรีํ จายว ปฺรกฤติํ มโหินีํ ศฺริตา๑๒
มหาตฺมานสฺตุ มาํ ปารฺถ ทายวีํ ปฺรกฤติมาศฺริตา
ภชนฺตฺยนนฺยมนสโ ชฺญาตฺวา ภูตาทิมวฺยยมฺ๑๓
สตตํ กีรฺตยนฺตโ มาํ ยตนฺตศฺจ ทฤฒวฺรตา
นมสฺยนฺตศฺจ มาํ ภกฺตฺยา นิตฺยยุกฺตา อุปาสตเ๑๔
ชฺญานยชฺญเน จาปฺยนฺยเ ยชนฺตโ มามุปาสตเ
อเกตฺวเน ปฤถกฺตฺวเน พหุธา วิศฺวตโมุขมฺ๑๕
อะหํ กฺรตุรหํ ยชฺญ สฺวธาหมหมาวษธมฺ
มนฺตฺรโหมหมเวาชฺยมหมคฺนิรหํ หุตมฺ๑๖
ปิตาหมสฺย ชคตโ มาตา ธาตา ปิตามห
วเทฺยํ ปวิตฺรมโํการ อฤกฺสาม ยชุรเว จ๑๗
คติรฺภรฺตา ปฺรภุ สากฺษี นิวาส ศรณํ สุหฤตฺ
ปฺรภว ปฺรลย สฺถานํ นิธานํ พีชมวฺยยมฺ๑๘
ตปามฺยหมหํ วรฺษํ นิคฤหฺณามฺยุตฺสฤชามิ จ
อะมฤตํ จายว มฤตฺยุศฺจ สทสจฺจาหมรฺชุน๑๙
ตฺรายวิทฺยา มาํ สโมปา ปูตปาปา ยชฺญายริษฺฏฺวา สฺวรฺคติํ ปฺรารฺถยนฺตเ
ตเ ปุณฺยมาสาทฺย สุรเนฺทฺรลโกมศฺนนฺติ ทิวฺยานฺทิวิ ทเวภโคานฺ๒๐
ตเ ตํ ภุกฺตฺวา สฺวรฺคลโกํ วิศาลํ กฺษีณเ ปุณฺยเ มรฺตฺยลโกํ วิศนฺติ
อเวํ ตฺรยีธรฺมมนุปฺรปนฺนา คตาคตํ กามกามา ลภนฺตเ๒๑
อะนนฺยาศฺจินฺตยนฺตโ มาํ ยเ ชนา ปรฺยุปาสตเ
อเษาํ นิตฺยาภิยุกฺตานาํ ยโคกฺษเมํ วหามฺยหมฺ๒๒
ยเปฺยนฺยทเวตา ภกฺตา ยชนฺตเ ศฺรทฺธยานฺวิตา
ตเปิ มามเว กาวนฺตเย ยชนฺตฺยวิธิปูรฺวกมฺ๒๓
อะหํ หิ สรฺวยชฺญานาํ ภโกฺตา จ ปฺรภุรเว จ
น ตุ มามภิชานนฺติ ตตฺตฺวเนาตศฺจฺยวนฺติ ตเ๒๔
ยานฺติ ทเววฺรตา ทเวานฺปิตฤๅนฺยานฺติ ปิตฤวฺรตา
ภูตานิ ยานฺติ ภูตเชฺยา ยานฺติ มทฺยาชินโปิ มามฺ๒๕
ปตฺรํ ปุษฺปํ ผลํ ตโยํ ยโ มเ ภกฺตฺยา ปฺรยจฺฉติ
ตทหํ ภกฺตฺยุปหฤตมศฺนามิ ปฺรยตาตฺมน๒๖
ยตฺกรโษิ ยทศฺนาสิ ยชฺชุหโษิ ททาสิ ยตฺ
ยตฺตปสฺยสิ กาวนฺตเย ตตฺกุรุษฺว มทรฺปณมฺ๒๗
ศุภาศุภผลายรเวํ มโกฺษฺยสเ กรฺมพนฺธนาย
สํนฺยาสยโคยุกฺตาตฺมา วิมุกฺตโ มามุปายษฺยสิ๒๘
สมโหํ สรฺวภูตเษุ น มเ ทฺวเษฺยโสฺติ น ปฺริย
ยเ ภชนฺติ ตุ มาํ ภกฺตฺยา มยิ ตเ ตเษุ จาปฺยหมฺ๒๙
อะปิ จเตฺสุทุราจารโ ภชตเ มามนนฺยภากฺ
สาธุรเว ส มนฺตวฺย สมฺยคฺวฺยวสิตโ หิ ส๓๐
กฺษิปฺรํ ภวติ ธรฺมาตฺมา ศศฺวจฺฉานฺติํ นิคจฺฉติ
กาวนฺตเย ปฺรติชานีหิ น มเ ภกฺต ปฺรณศฺยติ๓๑
มาํ หิ ปารฺถ วฺยปาศฺริตฺย ยเปิ สฺยุ ปาปยโนย
สฺตฺริยโ วายศฺยาสฺตถา ศูทฺราสฺตเปิ ยานฺติ ปราํ คติมฺ๓๒
กิํ ปุนรฺพฺราหฺมณา ปุณฺยา ภกฺตา ราชรฺษยสฺตถา
อะนิตฺยมสุขํ ลโกมิมํ ปฺราปฺย ภชสฺว มามฺ๓๓
มนฺมนา ภว มทฺภกฺตโ มทฺยาชี มาํ นมสฺกุรุ
มามเวายษฺยสิ ยุกฺตฺวายวมาตฺมานํ มตฺปรายณ๓๔
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ราชวิทฺยาราชคุหฺยยโคโ นาม นวมโธฺยาย ๙

อะธฺยาย ๑๐    วิภูติยโค
ทศมโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
ภูย อเว มหาพาหโ ศฤณุ มเ ปรมํ วจ
ยตฺตเหํ ปฺรียมาณาย วกฺษฺยามิ หิตกามฺยยา
น มเ วิทุ สุรคณา ปฺรภวํ น มหรฺษย
อะหมาทิรฺหิ ทเวานาํ มหรฺษีณาํ จ สรฺวศ
ยโ มามชมนาทิํ จ วเตฺติ ลโกมหเศฺวรมฺ
อะสํมูฒ ส มรฺตฺยเษุ สรฺวปาปาย ปฺรมุจฺยตเ
พุทฺธิรฺชฺญานมสํมโห กฺษมา สตฺยํ ทม ศม
สุขํ ทุขํ ภวโภาวโ ภยํ จาภยมเว จ
อะหิํสา สมตา ตุษฺฏิสฺตปโ ทานํ ยศโยศ
ภวนฺติ ภาวา ภูตานาํ มตฺต อเว ปฤถคฺวิธา
มหรฺษย สปฺต ปูรฺวเ จตฺวารโ มนวสฺตถา
มทฺภาวา มานสา ชาตา ยเษาํ ลโก อิมา ปฺรชา
อเตาํ วิภูติํ ยโคํ จ มม ยโ วเตฺติ ตตฺตฺวต
สโวิกมฺปเน ยโคเน ยุชฺยตเ นาตฺร สํศย
อะหํ สรฺวสฺย ปฺรภวโ มตฺต สรฺวํ ปฺรวรฺตตเ
อิติ มตฺวา ภชนฺตเ มาํ พุธา ภาวสมนฺวิตา
มจฺจิตฺตา มทฺคตปฺราณา พโธยนฺต ปรสฺปรมฺ
กถยนฺตศฺจ มาํ นิตฺยํ ตุษฺยนฺติ จ รมนฺติ จ
ตเษาํ สตตยุกฺตานาํ ภชตาํ ปฺรีติปูรฺวกมฺ
ททามิ พุทฺธิยโคํ ตํ ยเน มามุปยานฺติ ตเ๑๐
ตเษามเวานุกมฺปารฺถมหมชฺญานชํ ตม
นาศยามฺยาตฺมภาวสฺถโ ชฺญานทีปเน ภาสฺวตา๑๑
อะรฺชุน อุวาจ
ปรํ พฺรหฺม ปรํ ธาม ปวิตฺรํ ปรมํ ภวานฺ
ปุรุษํ ศาศฺวตํ ทิวฺยมาทิทเวมชํ วิภุมฺ๑๒
อาหุสฺตฺวามฤษย สรฺวเ ทเวรฺษิรฺนารทสฺตถา
อะสิตโ ทเวลโ วฺยาส สฺวยํ จายว พฺรวีษิ มเ๑๓
สรฺวมเตทฤตํ มนฺยเ ยนฺมาํ วทสิ กเศว
น หิ ตเ ภควนฺวฺยกฺติํ วิทุรฺทเวา น ทานวา๑๔
สฺวยมเวาตฺมนาตฺมานํ วเตฺถ ตฺวํ ปุรุษโตฺตม
ภูตภาวน ภูตเศ ทเวทเว ชคตฺปตเ๑๕
วกฺตุมรฺหสฺยศเษเณ ทิวฺยา หฺยาตฺมวิภูตย
ยาภิรฺวิภูติภิรฺลโกานิมาํสฺตฺวํ วฺยาปฺย ติษฺฐสิ๑๖
กถํ วิทฺยามหํ ยโคิํสฺตฺวาํ สทา ปริจินฺตยนฺ
กเษุ กเษุ จ ภาวเษุ จินฺตฺยโสิ ภควนฺมยา๑๗
วิสฺตรเณาตฺมนโ ยโคํ วิภูติํ จ ชนารฺทน
ภูย กถย ตฤปฺติรฺหิ ศฤณฺวตโ นาสฺติ มเมฤตมฺ๑๘
ศฺรีภควานุวาจ
หนฺต ตเ กถยิษฺยามิ ทิวฺยา หฺยาตฺมวิภูตย
ปฺราธานฺยต กุรุศฺรเษฺฐ นาสฺตฺยนฺตโ วิสฺตรสฺย มเ๑๙
อะหมาตฺมา คุฑากเศ สรฺวภูตาศยสฺถิต
อะหมาทิศฺจ มธฺยํ จ ภูตานามนฺต อเว จ๒๐
อาทิตฺยานามหํ วิษฺณุรฺชฺยโติษาํ รวิรํศุมานฺ
มรีจิรฺมรุตามสฺมิ นกฺษตฺราณามหํ ศศี๒๑
วเทานาํ สามวเทโสฺมิ ทเวานามสฺมิ วาสว
อินฺทฺริยาณาํ มนศฺจาสฺมิ ภูตานามสฺมิ จเตนา๒๒
รุทฺราณาํ ศํกรศฺจาสฺมิ วิตฺตเศโ ยกฺษรกฺษสามฺ
วสูนาํ ปาวกศฺจาสฺมิ มเรุ ศิขริณามหมฺ๒๓
ปุรโธสาํ จ มุขฺยํ มาํ วิทฺธิ ปารฺถ พฤหสฺปติมฺ
สเนานีนามหํ สฺกนฺท สรสามสฺมิ สาคร๒๔
มหรฺษีณาํ ภฤคุรหํ คิรามสฺมฺยเกมกฺษรมฺ
ยชฺญานาํ ชปยชฺญโสฺมิ สฺถาวราณาํ หิมาลย๒๕
อะศฺวตฺถ สรฺววฤกฺษาณาํ ทเวรฺษีณาํ จ นารท
คนฺธรฺวาณาํ จิตฺรรถ สิทฺธานาํ กปิลโ มุนิ๒๖
อุจฺจายศฺรวสมศฺวานาํ วิทฺธิ มามมฤตโทฺภวมฺ
อายราวตํ คชเนฺทฺราณาํ นราณาํ จ นราธิปมฺ๒๗
อายุธานามหํ วชฺรํ ธเนูนามสฺมิ กามธุกฺ
ปฺรชนศฺจาสฺมิ กนฺทรฺป สรฺปาณามสฺมิ วาสุกิ๒๘
อะนนฺตศฺจาสฺมิ นาคานาํ วรุณโ ยาทสามหมฺ
ปิตฤๅณามรฺยมา จาสฺมิ ยม สํยมตามหมฺ๒๙
ปฺรหฺลาทศฺจาสฺมิ ทายตฺยานาํ กาล กลยตามหมฺ
มฤคาณาํ จ มฤคเนฺทฺรโหํ วายนตเยศฺจ ปกฺษิณามฺ๓๐
ปวน ปวตามสฺมิ ราม ศสฺตฺรภฤตามหมฺ
ฌษาณาํ มกรศฺจาสฺมิ สฺรโตสามสฺมิ ชาหฺนวี๓๑
สรฺคาณามาทิรนฺตศฺจ มธฺยํ จายวาหมรฺชุน
อะธฺยาตฺมวิทฺยา วิทฺยานาํ วาท ปฺรวทตามหมฺ๓๒
อะกฺษราณามการโสฺมิ ทฺวนฺทฺว สามาสิกสฺย จ
อะหมเวากฺษย กาลโ ธาตาหํ วิศฺวตโมุข๓๓
มฤตฺยุ สรฺวหรศฺจาหมุทฺภวศฺจ ภวิษฺยตามฺ
กีรฺติ ศฺรีรฺวากฺจ นารีณาํ สฺมฤติรฺมเธา ธฤติ กฺษมา๓๔
พฤหตฺสาม ตถา สามฺนาํ คายตฺรี ฉนฺทสามหมฺ
มาสานาํ มารฺคศีรฺษโหมฤตูนาํ กุสุมากร๓๕
ทฺยูตํ ฉลยตามสฺมิ ตเชสฺตเชสฺวินามหมฺ
ชยโสฺมิ วฺยวสายโสฺมิ สตฺตฺวํ สตฺตฺววตามหมฺ๓๖
วฤษฺณีนาํ วาสุทเวโสฺมิ ปาณฺฑวานาํ ธนํชย
มุนีนามปฺยหํ วฺยาส กวีนามุศนา กวิ๓๗
ทณฺฑโ ทมยตามสฺมิ นีติรสฺมิ ชิคีษตามฺ
มาวนํ จายวาสฺมิ คุหฺยานาํ ชฺญานํ ชฺญานวตามหมฺ๓๘
ยจฺจาปิ สรฺวภูตานาํ พีชํ ตทหมรฺชุน
น ตทสฺติ วินา ยตฺสฺยานฺมยา ภูตํ จราจรมฺ๓๙
นานฺตโสฺติ มม ทิวฺยานาํ วิภูตีนาํ ปรํตป
อเษ ตูทฺทเศต ปฺรโกฺตโ วิภูตเรฺวิสฺตรโ มยา๔๐
ยทฺยทฺวิภูติมตฺสตฺตฺวํ ศฺรีมทูรฺชิตมเว วา
ตตฺตทเวาวคจฺฉ ตฺวํ มม ตเชโํศสํภวมฺ๔๑
อะถวา พหุนายตเน กิํ ชฺญาตเน ตวารฺชุน
วิษฺฏภฺยาหมิทํ กฤตฺสฺนมเกาํศเน สฺถิตโ ชคตฺ๔๒
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ วิภูติยโคโ นาม ทศมโธฺยาย ๑๐

อะธฺยาย ๑๑    วิศฺวรูปทรฺศนยโค
อเกาทศโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
มทนุคฺรหาย ปรมํ คุหฺยมธฺยาตฺมสํชฺญิตมฺ
ยตฺตฺวยโกฺตํ วจสฺตเน มโหโยํ วิคตโ มม
ภวาปฺยยาว หิ ภูตานาํ ศฺรุตาว วิสฺตรศโ มยา
ตฺวตฺต กมลปตฺรากฺษ มาหาตฺมฺยมปิ จาวฺยยมฺ
อเวมเตทฺยถาตฺถ ตฺวมาตฺมานํ ปรมเศฺวร
ทฺรษฺฏุมิจฺฉามิ ตเ รูปมายศฺวรํ ปุรุษโตฺตม
มนฺยสเ ยทิ ตจฺฉกฺยํ มยา ทฺรษฺฏุมิติ ปฺรภโ
ยโคเศฺวร ตตโ มเ ตฺวํ ทรฺศยาตฺมานมวฺยยมฺ
ศฺรีภควานุวาจ
ปศฺย มเ ปารฺถ รูปาณิ ศตศโถ สหสฺรศ
นานาวิธานิ ทิวฺยานิ นานาวรฺณากฤตีนิ จ
ปศฺยาทิตฺยานฺวสูนฺรุทฺรานศฺวินาว มรุตสฺตถา
พหูนฺยทฤษฺฏปูรฺวาณิ ปศฺยาศฺจรฺยาณิ ภารต
อิหายกสฺถํ ชคตฺกฤตฺสฺนํ ปศฺยาทฺย สจราจรมฺ
มม ทเหเ คุฑากเศ ยจฺจานฺยทฺทฺรษฺฏุมิจฺฉสิ
น ตุ มาํ ศกฺยสเ ทฺรษฺฏุมนเนายว สฺวจกฺษุษา
ทิวฺยํ ททามิ ตเ จกฺษุ ปศฺย มเ ยโคมายศฺวรมฺ
สํชย อุวาจ
อเวมุกฺตฺวา ตตโ ราชนฺมหายโคเศฺวรโ หริ
ทรฺศยามาส ปารฺถาย ปรมํ รูปมายศฺวรมฺ
อะนเกวกฺตฺรนยนมนเกาทฺภุตทรฺศนมฺ
อะนเกทิวฺยาภรณํ ทิวฺยานเกโทฺยตายุธมฺ๑๐
ทิวฺยมาลฺยามฺพรธรํ ทิวฺยคนฺธานุลเปนมฺ
สรฺวาศฺจรฺยมยํ ทเวมนนฺตํ วิศฺวตโมุขมฺ๑๑
ทิวิ สูรฺยสหสฺรสฺย ภวเทฺยุคปทุตฺถิตา
ยทิ ภา สทฤศี สา สฺยาทฺภาสสฺตสฺย มหาตฺมน๑๒
ตตฺรายกสฺถํ ชคตฺกฤตฺสฺนํ ปฺรวิภกฺตมนเกธา
อะปศฺยทฺทเวทเวสฺย ศรีรเ ปาณฺฑวสฺตทา๑๓
ตต ส วิสฺมยาวิษฺฏโ หฤษฺฏรโมา ธนํชย
ปฺรณมฺย ศิรสา ทเวํ กฤตาญฺชลิรภาษต๑๔
อะรฺชุน อุวาจ
ปศฺยามิ ทเวาํสฺตว ทเว ทเหเ สรฺวาํสฺตถา ภูตวิศเษสํฆานฺ
พฺรหฺมาณมีศํ กมลาสนสฺถมฤษีํศฺจ สรฺวานุรคาํศฺจ ทิวฺยานฺ๑๕
อะนเกพาหูทรวกฺตฺรนเตฺรํ ปศฺยามิ ตฺวาํ สรฺวตโนนฺตรูปมฺ
นานฺตํ น มธฺยํ น ปุนสฺตวาทิํ ปศฺยามิ วิศฺวเศฺวร วิศฺวรูป๑๖
กิรีฏินํ คทินํ จกฺริณํ จ ตเชโราศิํ สรฺวตโ ทีปฺติมนฺตมฺ
ปศฺยามิ ตฺวาํ ทุรฺนิรีกฺษฺยํ สมนฺตาทฺทีปฺตานลารฺกทฺยุติมปฺรมเยมฺ๑๗
ตฺวมกฺษรํ ปรมํ วเทิตวฺยํ ตฺวมสฺย วิศฺวสฺย ปรํ นิธานมฺ
ตฺวมวฺยย ศาศฺวตธรฺมคโปฺตา สนาตนสฺตฺวํ ปุรุษโ มตโ มเ๑๘
อะนาทิมธฺยานฺตมนนฺตวีรฺยมนนฺตพาหุํ ศศิสูรฺยนเตฺรมฺ
ปศฺยามิ ตฺวาํ ทีปฺตหุตาศวกฺตฺรํ สฺวตเชสา วิศฺวมิทํ ตปนฺตมฺ๑๙
ทฺยาวาปฤถิวฺยโริทมนฺตรํ หิ วฺยาปฺตํ ตฺวยายกเน ทิศศฺจ สรฺวา
ทฤษฺฏฺวาทฺภุตํ รูปมุคฺรํ ตวเทํ ลโกตฺรยํ ปฺรวฺยถิตํ มหาตฺมนฺ๒๐
อะมี หิ ตฺวาํ สุรสงฺฆา วิศนฺติ กเจิทฺภีตา ปฺราญฺชลยโ คฤณนฺติ
สฺวสฺตีตฺยุกฺตฺวา มหรฺษิสิทฺธสํฆา สฺตุวนฺติ ตฺวาํ สฺตุติภิ ปุษฺกลาภิ๒๑
รุทฺราทิตฺยา วสวโ ยเ จ สาธฺยา วิศฺวเศฺวินาว มรุตศฺจโษฺมปาศฺจ
คนฺธรฺวยกฺษาสุรสิทฺธสํฆา วีกฺษนฺตเ ตฺวาํ วิสฺมิตาศฺจายว สรฺวเ๒๒
รูปํ มหตฺตเ พหุวกฺตฺรนเตฺรํ มหาพาหโ พหุพาหูรุปาทมฺ
พหูทรํ พหุทํษฺฏฺรากราลํ ทฤษฺฏฺวา ลโกา ปฺรวฺยถิตาสฺตถาหมฺ๒๓
นภสฺปฤศํ ทีปฺตมนเกวรฺณํ วฺยาตฺตานนํ ทีปฺตวิศาลนเตฺรมฺ
ทฤษฺฏฺวา หิ ตฺวาํ ปฺรวฺยถิตานฺตราตฺมา ธฤติํ น วินฺทามิ ศมํ จ วิษฺณโ๒๔
ทํษฺฏฺรากราลานิ จ ตเ มุขานิ ทฤษฺฏฺวายว กาลานลสํนิภานิ
ทิศโ น ชานเ น ลภเ จ ศรฺม ปฺรสีท ทเวเศ ชคนฺนิวาส๒๕
อะมี จ ตฺวาํ ธฤตราษฺฏฺรสฺย ปุตฺรา สรฺวเ สหายวาวนิปาลสํฆาย
ภีษฺมโ ทฺรโณ สูตปุตฺรสฺตถาสาว สหาสฺมทียายรปิ ยโธมุขฺยาย๒๖
วกฺตฺราณิ ตเ ตฺวรมาณา วิศนฺติ ทํษฺฏฺรากราลานิ ภยานกานิ
กเจิทฺวิลคฺนา ทศนานฺตรเษุ สํทฤศฺยนฺตเ จูรฺณิตายรุตฺตมางฺคาย๒๗
ยถา นทีนาํ พหวโมฺพุวเคา สมุทฺรมเวาภิมุขา ทฺรวนฺติ
ตถา ตวามี นรลโกวีรา วิศนฺติ วกฺตฺราณฺยภิวิชฺวลนฺติ๒๘
ยถา ปฺรทีปฺตํ ชฺวลนํ ปตํคา วิศนฺติ นาศาย สมฤทฺธวเคา
ตถายว นาศาย วิศนฺติ ลโกาสฺตวาปิ วกฺตฺราณิ สมฤทฺธวเคา๒๙
ลเลิหฺยสเ คฺรสมาน สมนฺตาลฺลโกานฺสมคฺรานฺวทนายรฺชฺวลทฺภิ
ตเชโภิราปูรฺย ชคตฺสมคฺรํ ภาสสฺตวโคฺรา ปฺรตปนฺติ วิษฺณโ๓๐
อาขฺยาหิ มเ กโ ภวานุคฺรรูปโ นมโสฺตุ ตเ ทเววร ปฺรสีท
วิชฺญาตุมิจฺฉามิ ภวนฺตมาทฺยํ น หิ ปฺรชานามิ ตว ปฺรวฤตฺติมฺ๓๑
ศฺรีภควานุวาจ
กาลโสฺมิ ลโกกฺษยกฤตฺปฺรวฤทฺธโ ลโกานฺสมาหรฺตุมิห ปฺรวฤตฺต
อฤตเปิ ตฺวาํ น ภวิษฺยนฺติ สรฺวเ ยเวสฺถิตา ปฺรตฺยนีกเษุ ยโธา๓๒
ตสฺมาตฺตฺวมุตฺติษฺฐ ยศโ ลภสฺว ชิตฺวา ศตฺรูนฺภุงฺกฺษฺว ราชฺยํ สมฤทฺธมฺ
มยายวายตเ นิหตา ปูรฺวมเว นิมิตฺตมาตฺรํ ภว สวฺยสาจินฺ๓๓
ทฺรโณํ จ ภีษฺมํ จ ชยทฺรถํ จ กรฺณํ ตถานฺยานปิ ยโธวีรานฺ
มยา หตาํสฺตฺวํ ชหิ มา วฺยถิษฺฐา ยุธฺยสฺว ชเตาสิ รณเ สปตฺนานฺ๓๔
สํชย อุวาจ
อเตจฺฉฺรุตฺวา วจนํ กเศวสฺย กฤตาญฺชลิรฺวเปมาน กิรีฏี
นมสฺกฤตฺวา ภูย อเวาห กฤษฺณํ สคทฺคทํ ภีตภีต ปฺรณมฺย๓๕
อะรฺชุน อุวาจ
สฺถานเ หฤษีกเศ ตว ปฺรกีรฺตฺยา ชคตฺปฺรหฤษฺยตฺยนุรชฺยตเ จ
รกฺษาํสิ ภีตานิ ทิศโ ทฺรวนฺติ สรฺวเ นมสฺยนฺติ จ สิทฺธสํฆา๓๖
กสฺมาจฺจ ตเ น นมเรนฺมหาตฺมนฺครียสเ พฺรหฺมณโปฺยาทิกรฺตฺรเ
อะนนฺต ทเวเศ ชคนฺนิวาส ตฺวมกฺษรํ สทสตฺตตฺปรํ ยตฺ๓๗
ตฺวมาทิทเว ปุรุษ ปุราณสฺตฺวมสฺย วิศฺวสฺย ปรํ นิธานมฺ
วเตฺตาสิ วเทฺยํ จ ปรํ จ ธาม ตฺวยา ตตํ วิศฺวมนนฺตรูป๓๘
วายุรฺยมโคฺนิรฺวรุณ ศศางฺก ปฺรชาปติสฺตฺวํ ปฺรปิตามหศฺจ
นมโ นมสฺตเสฺตุ สหสฺรกฤตฺว ปุนศฺจ ภูยโปิ นมโ นมสฺตเ๓๙
นม ปุรสฺตาทถ ปฤษฺฐตสฺตเ นมโสฺตุ ตเ สรฺวต อเว สรฺว
อะนนฺตวีรฺยามิตวิกฺรมสฺตฺวํ สรฺวํ สมาปฺนโษิ ตตโสิ สรฺว๔๐
สขเติ มตฺวา ปฺรสภํ ยทุกฺตํ หเ กฤษฺณ หเ ยาทว หเ สขเติ
อะชานตา มหิมานํ ตวเทํ มยา ปฺรมาทาตฺปฺรณยเน วาปิ๔๑
ยจฺจาวหาสารฺถมสตฺกฤตโสิ วิหารศยฺยาสนภโชนเษุ
อเกโถวาปฺยจฺยุต ตตฺสมกฺษํ ตตฺกฺษามยเ ตฺวามหมปฺรมเยมฺ๔๒
ปิตาสิ ลโกสฺย จราจรสฺย ตฺวมสฺย ปูชฺยศฺจ คุรุรฺครียานฺ
น ตฺวตฺสมโสฺตฺยภฺยธิก กุตโนฺยโ ลโกตฺรยเปฺยปฺรติมปฺรภาว๔๓
ตสฺมาตฺปฺรณมฺย ปฺรณิธาย กายํ ปฺรสาทยเ ตฺวามหมีศมีฑฺยมฺ
ปิตเว ปุตฺรสฺย สขเว สขฺยุ ปฺริย ปฺริยายารฺหสิ ทเว สโฒุมฺ๔๔
อะทฤษฺฏปูรฺวํ หฤษิตโสฺมิ ทฤษฺฏฺวา ภยเน จ ปฺรวฺยถิตํ มนโ มเ
ตทเว มเ ทรฺศย ทเวรูปํ ปฺรสีท ทเวเศ ชคนฺนิวาส๔๕
กิรีฏินํ คทินํ จกฺรหสฺตมิจฺฉามิ ตฺวาํ ทฺรษฺฏุมหํ ตถายว
ตเนายว รูปเณ จตุรฺภุชเน สหสฺรพาหโ ภว วิศฺวมูรฺตเ๔๖
ศฺรีภควานุวาจ
มยา ปฺรสนฺนเน ตวารฺชุนเทํ รูปํ ปรํ ทรฺศิตมาตฺมยโคาตฺ
ตเชโมยํ วิศฺวมนนฺตมาทฺยํ ยนฺมเ ตฺวทนฺยเน น ทฤษฺฏปูรฺวมฺ๔๗
น วเทยชฺญาธฺยยนายรฺน ทานายรฺน จ กฺริยาภิรฺน ตปโภิรุคฺราย
อเวํรูป ศกฺย อะหํ นฤลโกเ ทฺรษฺฏุํ ตฺวทนฺยเน กุรุปฺรวีร๔๘
มา ตเ วฺยถา มา จ วิมูฒภาวโ ทฤษฺฏฺวา รูปํ ฆโรมีทฤงฺมมเทมฺ
วฺยปเตภี ปฺรีตมนา ปุนสฺตฺวํ ตทเว มเ รูปมิทํ ปฺรปศฺย๔๙
สํชย อุวาจ
อิตฺยรฺชุนํ วาสุทเวสฺตถโกฺตฺวา สฺวกํ รูปํ ทรฺศยามาส ภูย
อาศฺวาสยามาส จ ภีตมเนํ ภูตฺวา ปุน สาวมฺยวปุรฺมหาตฺมา๕๐
อะรฺชุน อุวาจ
ทฤษฺฏฺวเทํ มานุษํ รูปํ ตว สาวมฺยํ ชนารฺทน
อิทานีมสฺมิ สํวฤตฺต สจเตา ปฺรกฤติํ คต๕๑
ศฺรีภควานุวาจ
สุทุรฺทรฺศมิทํ รูปํ ทฤษฺฏวานสิ ยนฺมม
ทเวา อะปฺยสฺย รูปสฺย นิตฺยํ ทรฺศนกางฺกฺษิณ๕๒
นาหํ วเทายรฺน ตปสา น ทานเน น จเชฺยยา
ศกฺย อเวํวิธโ ทฺรษฺฏุํ ทฤษฺฏวานสิ มาํ ยถา๕๓
ภกฺตฺยา ตฺวนนฺยยา ศกฺย อะหมเวํวิธโรฺชุน
ชฺญาตุํ ทฺรษฺฏุํ จ ตตฺตฺวเน ปฺรวเษฺฏุํ จ ปรํตป๕๔
มตฺกรฺมกฤนฺมตฺปรมโ มทฺภกฺต สงฺควรฺชิต
นิรฺวายร สรฺวภูตเษุ ย ส มามเติ ปาณฺฑว๕๕
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ วิศฺวรูปทรฺศนยโคโ นามายกาทศโธฺยาย ๑๑

อะธฺยาย ๑๒    ภกฺติยโค
ทฺวาทศโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
อเวํ สตตยุกฺตา ยเ ภกฺตาสฺตฺวาํ ปรฺยุปาสตเ
ยเ จาปฺยกฺษรมวฺยกฺตํ ตเษาํ กเ ยโควิตฺตมา
ศฺรีภควานุวาจ
มยฺยาวเศฺย มนโ ยเ มาํ นิตฺยยุกฺตา อุปาสตเ
ศฺรทฺธยา ปรยโปเตาสฺตเ มเ ยุกฺตตมา มตา
ยเ ตฺวกฺษรมนิรฺทเศฺยมวฺยกฺตํ ปรฺยุปาสตเ
สรฺวตฺรคมจินฺตฺยํ จ กูฏสฺถมจลํ ธฺรุวมฺ
สํนิยมฺยเนฺทฺริยคฺรามํ สรฺวตฺร สมพุทฺธย
ตเ ปฺราปฺนุวนฺติ มามเว สรฺวภูตหิตเ รตา
กฺลเศโธิกตรสฺตเษามวฺยกฺตาสกฺตจเตสามฺ
อะวฺยกฺตา หิ คติรฺทุขํ ทเหวทฺภิรวาปฺยตเ
ยเ ตุ สรฺวาณิ กรฺมาณิ มยิ สํนฺยสฺย มตฺปรา
อะนนฺยเนายว ยโคเน มาํ ธฺยายนฺต อุปาสตเ
ตเษามหํ สมุทฺธรฺตา มฤตฺยุสํสารสาคราตฺ
ภวามิน จิราตฺปารฺถ มยฺยาวเศิตจเตสามฺ
มยฺยเว มน อาธตฺสฺว มยิ พุทฺธิํ นิวเศย
นิวสิษฺยสิ มยฺยเว อะต อูรฺธฺวํ น สํศย
อะถ จิตฺตํ สมาธาตุํ น ศกฺนโษิ มยิ สฺถิรมฺ
อะภฺยาสยโคเน ตตโ มามิจฺฉาปฺตุํ ธนํชย
อะภฺยาสเปฺยสมรฺถโสิ มตฺกรฺมปรมโ ภว
มทรฺถมปิ กรฺมาณิ กุรฺวนฺสิทฺธิมวาปฺสฺยสิ๑๐
อะถายตทปฺยศกฺตโสิ กรฺตุํ มทฺยโคมาศฺริต
สรฺวกรฺมผลตฺยาคํ ตต กุรุ ยตาตฺมวานฺ๑๑
ศฺรเยโ หิ ชฺญานมภฺยาสาชฺชฺญานาทฺธฺยานํ วิศิษฺยตเ
ธฺยานาตฺกรฺมผลตฺยาคสฺตฺยาคาจฺฉานฺติรนนฺตรมฺ๑๒
อะทฺวเษฺฏา สรฺวภูตานาํ มายตฺร กรุณ อเว จ
นิรฺมมโ นิรหํการ สมทุขสุข กฺษมี๑๓
สํตุษฺฏ สตตํ ยโคี ยตาตฺมา ทฤฒนิศฺจย
มยฺยรฺปิตมนโพุทฺธิรฺยโ มทฺภกฺต ส มเ ปฺริย๑๔
ยสฺมานฺนโทฺวิชตเ ลโกโ ลโกานฺนโทฺวิชตเ จ ย
หรฺษามรฺษภยโทฺวเคายรฺมุกฺตโ ย ส จ มเ ปฺริย๑๕
อะนปเกฺษ ศุจิรฺทกฺษ อุทาสีนโ คตวฺยถ
สรฺวารมฺภปริตฺยาคี ยโ มทฺภกฺต ส มเ ปฺริย๑๖
ยโ น หฤษฺยติ น ทฺวเษฺฏิ น ศโจติ น กางฺกฺษติ
ศุภาศุภปริตฺยาคี ภกฺติมานฺย ส มเ ปฺริย๑๗
สม ศตฺราว จ มิตฺรเ จ ตถา มานาปมานยโ
ศีตโษฺณสุขทุขเษุ สม สงฺควิวรฺชิต๑๘
ตุลฺยนินฺทาสฺตุติรฺมาวนี สํตุษฺฏโ ยเน กเนจิตฺ
อะนิกเต สฺถิรมติรฺภกฺติมานฺมเ ปฺริยโ นร๑๙
ยเ ตุ ธรฺมฺยามฤตมิทํ ยถโกฺตํ ปรฺยุปาสตเ
ศฺรทฺทธานา มตฺปรมา ภกฺตาสฺตเตีว มเ ปฺริยา๒๐
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ภกฺติยโคโ นาม ทฺวาทศโธฺยาย ๑๒

อะธฺยาย ๑๓    กฺษเตฺรกฺษเตฺรชฺญวิภาคยโค
ตฺรยโทศโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
อิทํ ศรีรํ กาวนฺตเย กฺษเตฺรมิตฺยภิธียตเ
อเตทฺยโ วเตฺติ ตํ ปฺราหุ กฺษเตฺรชฺญ อิติ ตทฺวิท
กฺษเตฺรชฺญํ จาปิ มาํ วิทฺธิ สรฺวกฺษเตฺรเษุ ภารต
กฺษเตฺรกฺษเตฺรชฺญยโรฺชฺญานํ ยตฺตชฺชฺญานํ มตํ มม
ตตฺกฺษเตฺรํ ยจฺจ ยาทฤกฺจ ยทฺวิการิ ยตศฺจ ยตฺ
ส จ ยโ ยตฺปฺรภาวศฺจ ตตฺสมาสเน มเ ศฤณุ
อฤษิภิรฺพหุธา คีตํ ฉนฺทโภิรฺวิวิธาย ปฤถกฺ
พฺรหฺมสูตฺรปทายศฺจายว หเตุมทฺภิรฺวินิศฺจิตาย
มหาภูตานฺยหํการโ พุทฺธิรวฺยกฺตมเว จ
อินฺทฺริยาณิ ทศายกํ จ ปญฺจ จเนฺทฺริยคโจรา
อิจฺฉา ทฺวเษ สุขํ ทุขํ สํฆาตศฺจเตนา ธฤติ
อเตตฺกฺษเตฺรํ สมาสเน สวิการมุทาหฤตมฺ
อะมานิตฺวมทมฺภิตฺวมหิํสา กฺษานฺติรารฺชวมฺ
อาจารฺยโปาสนํ ศาวจํ สฺถายรฺยมาตฺมวินิคฺรห
อินฺทฺริยารฺถเษุ วายราคฺยมนหํการ อเว จ
ชนฺมมฤตฺยุชราวฺยาธิทุขทโษานุทรฺศนมฺ
อะสกฺติรนภิษฺวงฺค ปุตฺรทารคฤหาทิษุ
นิตฺยํ จ สมจิตฺตตฺวมิษฺฏานิษฺฏโปปตฺติษุ
มยิ จานนฺยยโคเน ภกฺติรวฺยภิจาริณี
วิวิกฺตทเศสเวิตฺวมรติรฺชนสํสทิ๑๐
อะธฺยาตฺมชฺญานนิตฺยตฺวํ ตตฺตฺวชฺญานารฺถทรฺศนมฺ
อเตชฺชฺญานมิติ ปฺรโกฺตมชฺญานํ ยทตโนฺยถา๑๑
ชฺญเยํ ยตฺตตฺปฺรวกฺษฺยามิ ยชฺชฺญาตฺวามฤตมศฺนุตเ
อะนาทิมตฺปรํ พฺรหฺม น สตฺตนฺนาสทุจฺยตเ๑๒
สรฺวตปาณิปาทํ ตตฺสรฺวตโกฺษิศิรโมุขมฺ
สรฺวตศฺรุติมลฺลโกเ สรฺวมาวฤตฺย ติษฺฐติ๑๓
สรฺวเนฺทฺริยคุณาภาสํ สรฺวเนฺทฺริยวิวรฺชิตมฺ
อะสกฺตํ สรฺวภฤจฺจายว นิรฺคุณํ คุณภโกฺตฤ จ๑๔
พหิรนฺตศฺจ ภูตานามจรํ จรมเว จ
สูกฺษฺมตฺวาตฺตทวิชฺญเยํ ทูรสฺถํ จานฺติกเ จ ตตฺ๑๕
อะวิภกฺตํ จ ภูตเษุ วิภกฺตมิว จ สฺถิตมฺ
ภูตภรฺตฤ จ ตชฺชฺญเยํ คฺรสิษฺณุ ปฺรภวิษฺณุ จ๑๖
ชฺยโติษามปิ ตชฺชฺยโติสฺตมส ปรมุจฺยตเ
ชฺญานํ ชฺญเยํ ชฺญานคมฺยํ หฤทิ สรฺวสฺย วิษฺฐิตมฺ๑๗
อิติ กฺษเตฺรํ ตถา ชฺญานํ ชฺญเยํ จโกฺตํ สมาสต
มทฺภกฺต อเตทฺวิชฺญาย มทฺภาวายโปปทฺยตเ๑๘
ปฺรกฤติํ ปุรุษํ จายว วิทฺธฺยนาทิ อุภาวปิ
วิการาํศฺจ คุณาํศฺจายว วิทฺธิ ปฺรกฤติสํภวานฺ๑๙
การฺยการณกรฺตฤตฺวเ หเตุ ปฺรกฤติรุจฺยตเ
ปุรุษ สุขทุขานาํ ภโกฺตฤตฺวเ หเตุรุจฺยตเ๒๐
ปุรุษ ปฺรกฤติสฺถโ หิ ภุงฺกฺตเ ปฺรกฤติชานฺคุณานฺ
การณํ คุณสงฺคโสฺย สทสทฺยโนิชนฺมสุ๒๑
อุปทฺรษฺฏานุมนฺตา จ ภรฺตา ภโกฺตา มหเศฺวร
ปรมาตฺมเติ จาปฺยุกฺตโ ทเหเสฺมินฺปุรุษ ปร๒๒
ย อเวํ วเตฺติ ปุรุษํ ปฺรกฤติํ จ คุณาย สห
สรฺวถา วรฺตมานโปิ น ส ภูยโภิชายตเ๒๓
ธฺยานเนาตฺมนิ ปศฺยนฺติ กเจิทาตฺมานมาตฺมนา
อะนฺยเ สาํขฺยเน ยโคเน กรฺมยโคเน จาปรเ๒๔
อะนฺยเ ตฺวเวมชานนฺต ศฺรุตฺวานฺยเภฺย อุปาสตเ
ตเปิ จาติตรนฺตฺยเว มฤตฺยุํ ศฺรุติปรายณา๒๕
ยาวตฺสํชายตเ กิํจิตฺสตฺตฺวํ สฺถาวรชงฺคมมฺ
กฺษเตฺรกฺษเตฺรชฺญสํยโคาตฺตทฺวิทฺธิ ภรตรฺษภ๒๖
สมํ สรฺวเษุ ภูตเษุ ติษฺฐนฺตํ ปรมเศฺวรมฺ
วินศฺยตฺสฺววินศฺยนฺตํ ย ปศฺยติ ส ปศฺยติ๒๗
สมํ ปศฺยนฺหิ สรฺวตฺร สมวสฺถิตมีศฺวรมฺ
น หินสฺตฺยาตฺมนาตฺมานํ ตตโ ยาติ ปราํ คติมฺ๒๘
ปฺรกฤตฺยายว จ กรฺมาณิ กฺริยมาณานิ สรฺวศ
ย ปศฺยติ ตถาตฺมานมกรฺตารํ ส ปศฺยติ๒๙
ยทา ภูตปฤถคฺภาวมเกสฺถมนุปศฺยติ
ตต อเว จ วิสฺตารํ พฺรหฺม สํปทฺยตเ ตทา๓๐
อะนาทิตฺวานฺนิรฺคุณตฺวาตฺปรมาตฺมายมวฺยย
ศรีรสฺถโปิ กาวนฺตเย น กรโติ น ลิปฺยตเ๓๑
ยถา สรฺวคตํ สาวกฺษฺมฺยาทากาศํ นโปลิปฺยตเ
สรฺวตฺราวสฺถิตโ ทเหเ ตถาตฺมา นโปลิปฺยตเ๓๒
ยถา ปฺรกาศยตฺยเก กฤตฺสฺนํ ลโกมิมํ รวิ
กฺษเตฺรํ กฺษเตฺรี ตถา กฤตฺสฺนํ ปฺรกาศยติ ภารต๓๓
กฺษเตฺรกฺษเตฺรชฺญยโรเวมนฺตรํ ชฺญานจกฺษุษา
ภูตปฺรกฤติมโกฺษํ จ ยเ วิทุรฺยานฺติ ตเ ปรมฺ๓๔
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ กฺษเตฺรกฺษเตฺรชฺญวิภาคยโคโ นาม ตฺรยโทศโธฺยาย ๑๓

อะธฺยาย ๑๔    คุณตฺรยวิภาคยโค
จตุรฺทศโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
ปรํ ภูย ปฺรวกฺษฺยามิ ชฺญานานาํ ชฺญานมุตฺตมมฺ
ยชฺชฺญาตฺวา มุนย สรฺวเ ปราํ สิทฺธิมิตโ คตา
อิทํ ชฺญานมุปาศฺริตฺย มม สาธรฺมฺยมาคตา
สรฺคเปิ นโปชายนฺตเ ปฺรลยเ น วฺยถนฺติ จ
มม ยโนิรฺมหทฺพฺรหฺม ตสฺมินฺครฺภํ ทธามฺยหมฺ
สํภว สรฺวภูตานาํ ตตโ ภวติ ภารต
สรฺวยโนิษุ กาวนฺตเย มูรฺตย สํภวนฺติ ยา
ตาสาํ พฺรหฺม มหทฺยโนิรหํ พีชปฺรท ปิตา
สตฺตฺวํ รชสฺตม อิติ คุณา ปฺรกฤติสํภวา
นิพธฺนนฺติ มหาพาหโ ทเหเ ทเหินมวฺยยมฺ
ตตฺร สตฺตฺวํ นิรฺมลตฺวาตฺปฺรกาศกมนามยมฺ
สุขสงฺคเน พธฺนาติ ชฺญานสงฺคเน จานฆ
รชโ ราคาตฺมกํ วิทฺธิ ตฤษฺณาสงฺคสมุทฺภวมฺ
ตนฺนิพธฺนาติ กาวนฺตเย กรฺมสงฺคเน ทเหินมฺ
ตมสฺตฺวชฺญานชํ วิทฺธิ มโหนํ สรฺวทเหินามฺ
ปฺรมาทาลสฺยนิทฺราภิสฺตนฺนิพธฺนาติ ภารต
สตฺตฺวํ สุขเ สํชยติ รช กรฺมณิ ภารต
ชฺญานมาวฤตฺย ตุ ตม ปฺรมาทเ สํชยตฺยุต
รชสฺตมศฺจาภิภูย สตฺตฺวํ ภวติ ภารต
รช สตฺตฺวํ ตมศฺจายว ตม สตฺตฺวํ รชสฺตถา๑๐
สรฺวทฺวารเษุ ทเหเสฺมินฺปฺรกาศ อุปชายตเ
ชฺญานํ ยทา ตทา วิทฺยาทฺวิวฤทฺธํ สตฺตฺวมิตฺยุต๑๑
ลโภ ปฺรวฤตฺติรารมฺภ กรฺมณามศม สฺปฤหา
รชสฺยเตานิ ชายนฺตเ วิวฤทฺธเ ภรตรฺษภ๑๒
อะปฺรกาศโปฺรวฤตฺติศฺจ ปฺรมาทโ มโห อเว จ
ตมสฺยเตานิ ชายนฺตเ วิวฤทฺธเ กุรุนนฺทน๑๓
ยทา สตฺตฺวเ ปฺรวฤทฺธเ ตุ ปฺรลยํ ยาติ ทเหภฤตฺ
ตทโตฺตมวิทาํ ลโกานมลานฺปฺรติปทฺยตเ๑๔
รชสิ ปฺรลยํ คตฺวา กรฺมสงฺคิษุ ชายตเ
ตถา ปฺรลีนสฺตมสิ มูฒยโนิษุ ชายตเ๑๕
กรฺมณ สุกฤตสฺยาหุ สาตฺตฺวิกํ นิรฺมลํ ผลมฺ
รชสสฺตุ ผลํ ทุขมชฺญานํ ตมส ผลมฺ๑๖
สตฺตฺวาตฺสํชายตเ ชฺญานํ รชสโ ลโภ อเว จ
ปฺรมาทมโหาว ตมสโ ภวตโชฺญานมเว จ๑๗
อูรฺธฺวํ คจฺฉนฺติ สตฺตฺวสฺถา มธฺยเ ติษฺฐนฺติ ราชสา
ชฆนฺยคุณวฤตฺติสฺถา อะธโ คจฺฉนฺติ ตามสา๑๘
นานฺยํ คุณเภฺย กรฺตารํ ยทา ทฺรษฺฏานุปศฺยติ
คุณเภฺยศฺจ ปรํ วเตฺติ มทฺภาวํ สโธิคจฺฉติ๑๙
คุณานเตานตีตฺย ตฺรีนฺทเหี ทเหสมุทฺภวานฺ
ชนฺมมฤตฺยุชราทุขายรฺวิมุกฺตโมฤตมศฺนุตเ๒๐
อะรฺชุน อุวาจ
กายรฺลิงฺคายสฺตฺรีนฺคุณานเตานตีตโ ภวติ ปฺรภโ
กิมาจาร กถํ จายตาํสฺตฺรีนฺคุณานติวรฺตตเ๒๑
ศฺรีภควานุวาจ
ปฺรกาศํ จ ปฺรวฤตฺติํ จ มโหมเว จ ปาณฺฑว
ต ทฺวเษฺฏิ สํปฺรวฤตฺตานิ น นิวฤตฺตานิ กางฺกฺษติ๒๒
อุทาสีนวทาสีนโ คุณายรฺยโ น วิจาลฺยตเ
คุณา วรฺตนฺต อิตฺยเว ยโวติษฺฐติ นเงฺคตเ๒๓
สมทุขสุข สฺวสฺถ สมลโษฺฏาศฺมกาญฺจน
ตุลฺยปฺริยาปฺริยโ ธีรสฺตุลฺยนินฺทาตฺมสํสฺตุติ๒๔
มานาปมานยโสฺตุลฺยสฺตุลฺยโ มิตฺราริปกฺษยโ
สรฺวารมฺภปริตฺยาคี คุณาตีต ส อุจฺยตเ๒๕
มาํ จ ยโวฺยภิจารเณ ภกฺติยโคเน สเวตเ
ส คุณานฺสมตีตฺยายตานฺพฺรหฺมภูยาย กลฺปตเ๒๖
พฺรหฺมณโ หิ ปฺรติษฺฐาหมมฤตสฺยาวฺยยสฺย จ
ศาศฺวตสฺย จ ธรฺมสฺย สุขสฺยายกานฺติกสฺย จ๒๗
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ คุณตฺรยวิภาคยโคโ นาม จตุรฺทศโธฺยาย ๑๔

อะธฺยาย ๑๕    ปุรุษโตฺตมยโค
ปญฺจทศโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
อูรฺธฺวมูลมธศาขมศฺวตฺถํ ปฺราหุรวฺยยมฺ
ฉนฺทาํสิ ยสฺย ปรฺณานิ ยสฺตํ วเท ส วเทวิตฺ
อะธศฺจโรฺธฺวํ ปฺรสฤตาสฺตสฺย ศาขา คุณปฺรวฤทฺธา วิษยปฺรวาลา
อะธศฺจ มูลานฺยนุสํตตานิ กรฺมานุพนฺธีนิ มนุษฺยลโกเ
น รูปมสฺยเห ตถโปลภฺยตเ นานฺตโ น จาทิรฺน จ สํปฺรติษฺฐา
อะศฺวตฺถมเนํ สุวิรูฒมูลมสงฺคศสฺตฺรเณ ทฤฒเน ฉิตฺตฺวา
ตต ปทํ ตตฺปริมารฺคิตวฺยํ ยสฺมินฺคตา น นิวรฺตนฺติ ภูย
ตมเว จาทฺยํ ปุรุษํ ปฺรปทฺยเ ยต ปฺรวฤตฺติ ปฺรสฤตา ปุราณี
นิรฺมานมโหา ชิตสงฺคทโษา อะธฺยาตฺมนิตฺยา วินิวฤตฺตกามา
ทฺวนฺทฺวายรฺวิมุกฺตา สุขทุขสํชฺญายรฺคจฺฉนฺตฺยมูฒา ปทมวฺยยํ ตตฺ
น ตทฺภาสยตเ สูรฺยโ น ศศางฺกโ น ปาวก
ยทฺคตฺวา น นิวรฺตนฺตเ ตทฺธาม ปรมํ มม
มมายวาํศโ ชีวลโกเ ชีวภูต สนาตน
มนษษฺฐานีนฺทฺริยาณิ ปฺรกฤติสฺถานิ กรฺษติ
ศรีรํ ยทวาปฺนโติ ยจฺจาปฺยุตฺกฺรามตีศฺวร
คฤหีตฺวายตานิ สํยาติ วายุรฺคนฺธานิวาศยาตฺ
ศฺรโตฺรํ จกฺษุ สฺปรฺศนํ จ รสนํ ฆฺราณมเว จ
อะธิษฺฐาย มนศฺจายํ วิษยานุปสเวตเ
อุตฺกฺรามนฺตํ สฺถิตํ วาปิ ภุญฺชานํ วา คุณานฺวิตมฺ
วิมูฒา นานุปศฺยนฺติ ปศฺยนฺติ ชฺญานจกฺษุษ๑๐
ยตนฺตโ ยโคินศฺจายนํ ปศฺยนฺตฺยาตฺมนฺยวสฺถิตมฺ
ยตนฺตโปฺยกฤตาตฺมานโ นายนํ ปศฺยนฺตฺยจเตส๑๑
ยทาทิตฺยคตํ ตเชโ ชคทฺภาสยตเขิลมฺ
ยจฺจนฺทฺรมสิ ยจฺจาคฺนาว ตตฺตเชโ วิทฺธิ มามกมฺ๑๒
คามาวิศฺย จ ภูตานิ ธารยามฺยหมโชสา
ปุษฺณามิ จาวษธี สรฺวา สโมโ ภูตฺวา รสาตฺมก๑๓
อะหํ วายศฺวานรโ ภูตฺวา ปฺราณินาํ ทเหมาศฺริต
ปฺราณาปานสมายุกฺต ปจามฺยนฺนํ จตุรฺวิธมฺ๑๔
สรฺวสฺย จาหํ หฤทิ สนฺนิวิษฺฏโ มตฺต สฺมฤติรฺชฺญานมปโหนํ จ
วเทายศฺจ สรฺวายรหมเว วเทฺยโ วเทานฺตกฤทฺวเทวิทเว จาหมฺ๑๕
ทฺวาวิมาว ปุรุษาว ลโกเ กฺษรศฺจากฺษร อเว จ
กฺษร สรฺวาณิ ภูตานิ กูฏสฺถโกฺษร อุจฺยตเ๑๖
อุตฺตม ปุรุษสฺตฺวนฺย ปรมาตฺมเตฺยุธาหฤต
ยโ ลโกตฺรยมาวิศฺย พิภรฺตฺยวฺยย อีศฺวร๑๗
ยสฺมาตฺกฺษรมตีตโหมกฺษราทปิ จโตฺตม
อะตโสฺมิ ลโกเ วเทเ จ ปฺรถิต ปุรุษโตฺตม๑๘
ยโ มามเวมสํมูฒโ ชานาติ ปุรุษโตฺตมมฺ
ส สรฺววิทฺภชติ มาํ สรฺวภาวเน ภารต๑๙
อิติ คุหฺยตมํ ศาสฺตฺรมิทมุกฺตํ มยานฆ
อเตทฺพุทฺธฺวา พุทฺธิมานฺสฺยาตฺกฤตกฤตฺยศฺจ ภารต๒๐
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ปุรุษโตฺตมยโคโ นาม ปญฺจทศโธฺยาย ๑๕

อะธฺยาย ๑๖    ทายวาสุรสํปทฺวิภาคยโค
ษโฑศโธฺยาย
 
ศฺรีภควานุวาจ
อะภยํ สตฺตฺวสํศุทฺธิรฺชฺญานยโควฺยวสฺถิติ
ทานํ ทมศฺจ ยชฺญศฺจ สฺวาธฺยายสฺตป อารฺชวมฺ
อะหิํสา สตฺยมกฺรโธสฺตฺยาค ศานฺติรปายศุนมฺ
ทยา ภูตเษฺวลโลุปฺตฺวํ มารฺทวํ หฺรีรจาปลมฺ
ตเช กฺษมา ธฤติ ศาวจมทฺรโหโ นาติมานิตา
ภวนฺติ สํปทํ ทายวีมภิชาตสฺย ภารต
ทมฺภโ ทรฺปโภิมานศฺจ กฺรโธ ปารุษฺยมเว จ
อะชฺญานํ จาภิชาตสฺย ปารฺถ สํปทมาสุรีมฺ
ทายวี สํปทฺวิมโกฺษาย นิพนฺธายาสุรี มตา
มา ศุจ สํปทํ ทายวีมภิชาตโสิ ปาณฺฑว
ทฺวาว ภูตสรฺคาว ลโกเสฺมินฺทายว อาสุร อเว จ
ทายวโ วิสฺตรศ ปฺรโกฺต อาสุรํ ปารฺถ มเ ศฤณุ
ปฺรวฤตฺติํ จ นิวฤตฺติํ จ ชนา น วิทุราสุรา
น ศาวจํ นาปิ จาจารโ น สตฺยํ ตเษุ วิทฺยตเ
อะสตฺยมปฺรติษฺฐํ ตเ ชคทาหุรนีศฺวรมฺ
อะปรสฺปรสํภูตํ กิมนฺยตฺกามหายตุกมฺ
อเตาํ ทฤษฺฏิมวษฺฏภฺย นษฺฏาตฺมานโลฺปพุทฺธย
ปฺรภวนฺตฺยุคฺรกรฺมาณ กฺษยาย ชคตโหิตา
กามมาศฺริตฺย ทุษฺปูรํ ทมฺภมานมทานฺวิตา
มโหาทฺคฤหีตฺวาสทฺคฺราหานฺปฺรวรฺตนฺตเศุจิวฺรตา๑๐
จินฺตามปริมเยาํ จ ปฺรลยานฺตามุปาศฺริตา
กามโปภโคปรมา อเตาวทิติ นิศฺจิตา๑๑
อาศาปาศศตายรฺพทฺธา กามกฺรโธปรายณา
อีหนฺตเ กามภโคารฺถมนฺยายเนารฺถสํจยานฺ๑๒
อิทมทฺย มยา ลพฺธมิมํ ปฺราปฺสฺยเ มนโรถมฺ
อิทมสฺตีทมปิ มเ ภวิษฺยติ ปุนรฺธนมฺ๑๓
อะสาว มยา หต ศตฺรุรฺหนิษฺยเ จาปรานปิ
อีศฺวรโหมหํ ภโคี สิทฺธโหํ พลวานฺสุขี๑๔
อาฒฺยโภิชนวานสฺมิ กโนฺยโสฺติ สทฤศโ มยา
ยกฺษฺยเ ทาสฺยามิ มโทิษฺย อิตฺยชฺญานวิมโหิตา๑๕
อะนเกจิตฺตวิภฺรานฺตา มโหชาลสมาวฤตา
ปฺรสกฺตา กามภโคเษุ ปตนฺติ นรกเศุจาว๑๖
อาตฺมสํภาวิตา สฺตพฺธา ธนมานมทานฺวิตา
ยชนฺตเ นามยชฺญายสฺตเ ทมฺภเนาวิธิปูรฺวกมฺ๑๗
อะหํการํ พลํ ทรฺปํ กามํ กฺรโธํ จ สํศฺริตา
มามาตฺมปรทเหเษุ ปฺรทฺวิษนฺตโภฺยสูยกา๑๘
ตานหํ ทฺวิษต กฺรูรานฺสํสารเษุ นราธมานฺ
กฺษิปามฺยชสฺรมศุภานาสุรีษฺวเว ยโนิษุ๑๙
อาสุรีํ ยโนิมาปนฺนา มูฒา ชนฺมนิ ชนฺมนิ
มามปฺราปฺยายว กาวนฺตเย ตตโ ยานฺตฺยธมาํ คติมฺ๒๐
ตฺริวิธํ นรกสฺยเทํ ทฺวารํ นาศนมาตฺมน
กาม กฺรโธสฺตถา ลโภสฺตสฺมาทเตตฺตฺรยํ ตฺยชเตฺ๒๑
อเตายรฺวิมุกฺต กาวนฺตเย ตมโทฺวารายสฺตฺริภิรฺนร
อาจรตฺยาตฺมน ศฺรเยสฺตตโ ยาติ ปราํ คติมฺ๒๒
ย ศาสฺตฺรวิธิมุตฺสฤชฺย วรฺตตเ กามการต
น ส สิทฺธิมวาปฺนโติ น สุขํ น ปราํ คติมฺ๒๓
ตสฺมาจฺฉาสฺตฺรํ ปฺรมาณํ ตเ การฺยาการฺยวฺยวสฺถิตาว
ชฺญาตฺวา ศาสฺตฺรวิธานโกฺตํ กรฺม กรฺตุมิหารฺหสิ๒๔
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ทายวาสุรสํปทฺวิภาคยโคโ นาม ษโฑศโธฺยาย ๑๖

อะธฺยาย ๑๗    ศฺรทฺธาตฺรยวิภาคยโค
สปฺตทศโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
ยเ ศาสฺตฺรวิธิมุตฺสฤชฺย ยชนฺตเ ศฺรทฺธยานฺวิตา
ตเษาํ นิษฺฐา ตุ กา กฤษฺณ สตฺตฺวมาหโ รชสฺตม
ศฺรีภควานุวาจ
ตฺริวิธา ภวติ ศฺรทฺธา ทเหินาํ สา สฺวภาวชา
สาตฺตฺวิกี ราชสี จายว ตามสี จเติ ตาํ ศฤณุ
สตฺตฺวานุรูปา สรฺวสฺย ศฺรทฺธา ภวติ ภารต
ศฺรทฺธามยโยํ ปุรุษโ ยโ ยจฺฉฺรทฺธ ส อเว ส
ยชนฺตเ สาตฺตฺวิกา ทเวานฺยกฺษรกฺษาํสิ ราชสา
ปฺรเตานฺภูตคณาํศฺจานฺยเ ยชนฺตเ ตามสา ชนา
อะศาสฺตฺรวิหิตํ ฆโรํ ตปฺยนฺตเ ยเ ตปโ ชนา
ทมฺภาหํการสํยุกฺตา กามราคพลานฺวิตา
กรฺษยนฺต ศรีรสฺถํ ภูตคฺรามมจเตส
มาํ จายวานฺตศรีรสฺถํ ตานฺวิทฺธฺยาสุรนิศฺจยานฺ
อาหารสฺตฺวปิ สรฺวสฺย ตฺริวิธโ ภวติ ปฺริย
ยชฺญสฺตปสฺตถา ทานํ ตเษาํ ภเทมิมํ ศฤณุ
อายุสตฺตฺวพลารโคฺยสุขปฺรีติวิวรฺธนา
รสฺยา สฺนิคฺธา สฺถิรา หฤทฺยา อาหารา สาตฺตฺวิกปฺริยา
กฏฺวมฺลลวณาตฺยุษฺณตีกฺษฺณรูกฺษวิทาหิน
อาหารา ราชสสฺยเษฺฏา ทุขศโกามยปฺรทา
ยาตยามํ คตรสํ ปูติ ปรฺยุษิตํ จ ยตฺ
อุจฺฉิษฺฏมปิ จามเธฺยํ ภโชนํ ตามสปฺริยมฺ๑๐
อะผลากางฺกฺษิภิรฺยชฺญโ วิธิทฤษฺฏโ ย อิชฺยตเ
ยษฺฏวฺยมเวเติ มน สมาธาย ส สาตฺตฺวิก๑๑
อะภิสํธาย ตุ ผลํ ทมฺภารฺถมปิ จายว ยตฺ
อิชฺยตเ ภรตศฺรเษฺฐ ตํ ยชฺญํ วิทฺธิ ราชสมฺ๑๒
วิธิหีนมสฤษฺฏานฺนํ มนฺตฺรหีนมทกฺษิณมฺ
ศฺรทฺธาวิรหิตํ ยชฺญํ ตามสํ ปริจกฺษตเ๑๓
ทเวทฺวิชคุรุปฺราชฺญปูชนํ ศาวจมารฺชวมฺ
พฺรหฺมจรฺยมหิํสา จ ศารีรํ ตป อุจฺยตเ๑๔
อะนุทฺวเคกรํ วากฺยํ สตฺยํ ปฺริยหิตํ จ ยตฺ
สฺวาธฺยายาภฺยสนํ จายว วางฺมยํ ตป อุจฺยตเ๑๕
มน ปฺรสาท สาวมฺยตฺวํ มาวนมาตฺมวินิคฺรห
ภาวสํศุทฺธิริตฺยเตตฺตปโ มานสมุจฺยตเ๑๖
ศฺรทฺธยา ปรยา ตปฺตํ ตปสฺตตฺตฺริวิธํ นราย
อะผลากางฺกฺษิภิรฺยุกฺตาย สาตฺตฺวิกํ ปริจกฺษตเ๑๗
สตฺการมานปูชารฺถํ ตปโ ทมฺภเน จายว ยตฺ
กฺริยตเ ตทิห ปฺรโกฺตํ ราชสํ จลมธฺรุวมฺ๑๘
มูฒคฺราหเณาตฺมนโ ยตฺปีฑยา กฺริยตเ ตป
ปรสฺยโตฺสาทนารฺถํ วา ตตฺตามสมุทาหฤตมฺ๑๙
ทาตวฺยมิติ ยทฺทานํ ทียตเนุปการิณเ
ทเศเ กาลเ จ ปาตฺรเ จ ตทฺทานํ สาตฺตฺวิกํ สฺมฤตมฺ๒๐
ยตฺตุ ปฺรตฺตฺยุปการารฺถํ ผลมุทฺทิศฺย วา ปุน
ทียตเ จ ปริกฺลิษฺฏํ ตทฺทานํ ราชสํ สฺมฤตมฺ๒๑
อะทเศกาลเ ยทฺทานมปาตฺรเภฺยศฺจ ทียตเ
อะสตฺกฤตมวชฺญาตํ ตตฺตามสมุทาหฤตมฺ๒๒
อโํ ตตฺสทิติ นิรฺทเศโ พฺรหฺมณสฺตฺริวิธ สฺมฤต
พฺราหฺมณาสฺตเน วเทาศฺจ ยชฺญาศฺจ วิหิตา ปุรา๒๓
ตสฺมาทโมิตฺยุทาหฤตฺย ยชฺญทานตปกฺริยา
ปฺรวรฺตนฺตเ วิธานโกฺตา สตตํ พฺรหฺมวาทินามฺ๒๔
ตทิตฺยนภิสํธาย ผลํ ยชฺญตปกฺริยา
ทานกฺริยาศฺจ วิวิธา กฺริยนฺตเ มโกฺษกางฺกฺษิภิ๒๕
สทฺภาวเ สาธุภาวเ จ สทิตฺยเตตฺปฺรยุชฺยตเ
ปฺรศสฺตเ กรฺมณิ ตถา สจฺฉพฺท ปารฺถ ยุชฺยตเ๒๖
ยชฺญเ ตปสิ ทานเ จ สฺถิติ สทิติ จโจฺยตเ
กรฺม จายว ตทรฺถียํ สทิตฺยเวาภิธียตเ๒๗
อะศฺรทฺธยา หุตํ ทตฺตํ ตปสฺตปฺตํ กฤตํ จ ยตฺ
อะสทิตฺยุจฺยตเ ปารฺถ น จ ตตฺปฺรเปฺย นโ อิห๒๘
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ ศฺรทฺธาตฺรยวิภาคยโคโ นาม สปฺตทศโธฺยาย ๑๗

อะธฺยาย ๑๘    มโกฺษสํนฺยาสยโค
อะษฺฏาทศโธฺยาย
 
อะรฺชุน อุวาจ
สํนฺยาสสฺย มหาพาหโ ตตฺตฺวมิจฺฉามิ วเทิตุมฺ
ตฺยาคสฺย จ หฤษีกเศ ปฤถกฺกเศินิษูทน
ศฺรีภควานุวาจ
กามฺยานาํ กรฺมณาํ นฺยาสํ สํนฺยาสํ กวยโ วิทุ
สรฺวกรฺมผลตฺยาคํ ปฺราหุสฺตฺยาคํ วิจกฺษณา
ตฺยาชฺยํ ทโษวทิตฺยเกเ กรฺม ปฺราหุรฺมนีษิณ
ยชฺญทานตปกรฺม น ตฺยาชฺยมิติ จาปรเ
นิศฺจยํ ศฤณุ มเ ตตฺร ตฺยาคเ ภรตสตฺตม
ตฺยาคโ หิ ปุรุษวฺยาฆฺร ตฺริวิธ สํปฺรกีรฺติต
ยชฺญทานตปกรฺม น ตฺยาชฺยํ การฺยมเว ตตฺ
ยชฺญโ ทานํ ตปศฺจายว ปาวนานิ มนีษิณามฺ
อเตานฺยปิ ตุ กรฺมาณิ สงฺคํ ตฺยกฺตฺวา ผลานิ จ
กรฺตวฺยานีติ มเ ปารฺถ นิศฺจิตํ มตมุตฺตมมฺ
นิยตสฺย ตุ สํนฺยาส กรฺมณโ นโปปทฺยตเ
มโหาตฺตสฺย ปริตฺยาคสฺตามส ปริกีรฺติต
ทุขมิตฺยเว ยตฺกรฺม กายกฺลเศภยาตฺตฺยชเตฺ
ส กฤตฺวา ราชสํ ตฺยาคํ นายว ตฺยาคผลํ ลภเตฺ
การฺยมิตฺยเว ยตฺกรฺม นิยตํ กฺริยตเรฺชุน
สงฺคํ ตฺยกฺตฺวา ผลํ จายว ส ตฺยาค สาตฺตฺวิกโ มต
น ทฺวเษฺฏฺยกุศลํ กรฺม กุศลเ นานุษชฺชตเ
ตฺยาคี สตฺตฺวสมาวิษฺฏโ มเธาวี ฉินฺนสํศย๑๐
น หิ ทเหภฤตา ศกฺยํ ตฺยกฺตุํ กรฺมาณฺยศเษต
ยสฺตุ กรฺมผลตฺยาคี ส ตฺยาคีตฺยภิธียตเ๑๑
อะนิษฺฏมิษฺฏํ มิศฺรํ จ ตฺริวิธํ กรฺมณ ผลมฺ
ภวตฺยตฺยาคินาํ ปฺรเตฺย น ตุ สํนฺยาสินาํ กฺวจิตฺ๑๒
ปญฺจายตานิ มหาพาหโ การณานิ นิพโธ มเ
สาํขฺยเ กฤตานฺตเ ปฺรโกฺตานิ สิทฺธยเ สรฺวกรฺมณามฺ๑๓
อะธิษฺฐานํ ตถา กรฺตา กรณํ จ ปฤถคฺวิธมฺ
วิวิธาศฺจ ปฤถกฺจเษฺฏา ทายวํ จายวาตฺร ปญฺจมมฺ๑๔
ศรีรวางฺมนโภิรฺยตฺกรฺม ปฺรารภตเ นร
นฺยายฺยํ วา วิปรีตํ วา ปญฺจายตเ ตสฺย หเตว๑๕
ตตฺรายวํ สติ กรฺตารมาตฺมานํ กเวลํ ตุ ย
ปศฺยตฺยกฤตพุทฺธิตฺวานฺน ส ปศฺยติ ทุรฺมติ๑๖
ยสฺย นาหํกฤตโ ภาวโ พุทฺธิรฺยสฺย น ลิปฺยตเ
หตฺวาปิ ส อิมาํลฺลโกานฺน หนฺติ น นิพธฺยตเ๑๗
ชฺญานํ ชฺญเยํ ปริชฺญาตา ตฺริวิธา กรฺมจโทนา
กรณํ กรฺม กรฺตเติ ตฺริวิธ กรฺมสํคฺรห๑๘
ชฺญานํ กรฺม จ กรฺตา จ ตฺริธายว คุณภเทต
ปฺรโจฺยตเ คุณสํขฺยานเ ยถาวจฺฉฤณุ ตานฺยปิ๑๙
สรฺวภูตเษุ ยเนายกํ ภาวมวฺยยมีกฺษตเ
อะวิภกฺตํ วิภกฺตเษุ ตชฺชฺญานํ วิทฺธิ สาตฺตฺวิกมฺ๒๐
ปฤถกฺตฺวเน ตุ ยชฺชฺญานํ นานาภาวานฺปฤถคฺวิธานฺ
วเตฺติ สรฺวเษุ ภูตเษุ ตชฺชฺญานํ วิทฺธิ ราชสมฺ๒๑
ยตฺตุ กฤตฺสฺนวทเกสฺมินฺการฺยเ สกฺตมหายตุกมฺ
อะตตฺตฺวารฺถวทลฺปํ จ ตตฺตามสมุทาหฤตมฺ๒๒
นิยตํ สงฺครหิตมราคทฺวเษต กฤตมฺ
อะผลปฺรเปฺสุนา กรฺม ยตฺตตฺสาตฺตฺวิกมุจฺยตเ๒๓
ยตฺตุ กามเปฺสุนา กรฺม สาหํการเณ วา ปุน
กฺริยตเ พหุลายาสํ ตทฺราชสมุทาหฤตมฺ๒๔
อะนุพนฺธํ กฺษยํ หิํสามนปเกฺษฺย จ ปาวรุษมฺ
มโหาทารภฺยตเ กรฺม ยตฺตตฺตามสมุจฺยตเ๒๕
มุกฺตสงฺคโนหํวาที ธฤตฺยุตฺสาหสมนฺวิต
สิทฺธฺยสิทฺธฺยโรฺนิรฺวิการ กรฺตา สาตฺตฺวิก อุจฺยตเ๒๖
ราคี กรฺมผลปฺรเปฺสุรฺลุพฺธโ หิํสาตฺมกโศุจิ
หรฺษศโกานฺวิต กรฺตา ราชส ปริกีรฺติต๒๗
อะยุกฺต ปฺรากฤต สฺตพฺธ ศฐโ นายษฺกฤติกโลส
วิษาที ทีรฺฆสูตฺรี จ กรฺตา ตามส อุจฺยตเ๒๘
พุทฺธเรฺภเทํ ธฤตเศฺจายว คุณตสฺตฺริวิธํ ศฤณุ
ปฺรโจฺยมานมศเษเณ ปฤถกฺตฺวเน ธนํชย๒๙
ปฺรวฤตฺติํ จ นิวฤตฺติํ จ การฺยาการฺยเ ภยาภยเ
พนฺธํ มโกฺษํ จ ยา วเตฺติ พุทฺธิ สา ปารฺถ สาตฺตฺวิกี๓๐
ยยา ธรฺมมธรฺมํ จ การฺยํ จาการฺยมเว จ
อะยถาวตฺปฺรชานาติ พุทฺธิ สา ปารฺถ ราชสี๓๑
อะธรฺมํ ธรฺมมิติ ยา มนฺยตเ ตมสาวฤตา
สรฺวารฺถานฺวิปรีตาํศฺจ พุทฺธิ สา ปารฺถ ตามสี๓๒
ธฤตฺยา ยยา ธารยตเ มนปฺราณเนฺทฺริยกฺริยา
ยโคเนาวฺยภิจาริณฺยา ธฤติ สา ปารฺถ สาตฺตฺวิกี๓๓
ยยา ตุ ธรฺมกามารฺถานฺธฤตฺยา ธารยตเรฺชุน
ปฺรสงฺคเน ผลากางฺกฺษี ธฤติ สา ปารฺถ ราชสี๓๔
ยยา สฺวปฺนํ ภยํ ศโกํ วิษาทํ มทมเว จ
น วิมุญฺจติ ทุรฺมเธา ธฤติ สา ปารฺถ ตามสี๓๕
สุขํ ตฺวิทานีํ ตฺริวิธํ ศฤณุ มเ ภรตรฺษภ
อะภฺยาสาทฺรมตเ ยตฺร ทุขานฺตํ จ นิคจฺฉติ๓๖
ยตฺตทคฺรเ วิษมิว ปริณามเมฤตโปมมฺ
ตตฺสุขํ สาตฺตฺวิกํ ปฺรโกฺตมาตฺมพุทฺธิปฺรสาทชมฺ๓๗
วิษยเนฺทฺริยสํยโคาทฺยตฺตทคฺรเมฤตโปมมฺ
ปริณามเ วิษมิว ตตฺสุขํ ราชสํ สฺมฤตมฺ๓๘
ยทคฺรเ จานุพนฺธเ จ สุขํ มโหนมาตฺมน
นิทฺราลสฺยปฺรมาทโตฺถํ ตตฺตามสมุทาหฤตมฺ๓๙
น ตทสฺติ ปฤถิวฺยาํ วา ทิวิ ทเวเษุ วา ปุน
สตฺตฺวํ ปฺรกฤติชายรฺมุกฺตํ ยทเภิ สฺยาตฺตฺริภิรฺคุณาย๔๐
พฺราหฺมณกฺษตฺริยวิศาํ ศูทฺราณาํ จ ปรํตป
กรฺมาณิ ปฺรวิภกฺตานิ สฺวภาวปฺรภวายรฺคุณาย๔๑
ศมโ ทมสฺตป ศาวจํ กฺษานฺติรารฺชวมเว จ
ชฺญานํ วิชฺญานมาสฺติกฺยํ พฺรหฺมกรฺม สฺวภาวชมฺ๔๒
ศาวรฺยํ ตเชโ ธฤติรฺทากฺษฺยํ ยุทฺธเ จาปฺยปลายนมฺ
ทานมีศฺวรภาวศฺจ กฺษาตฺรํ กรฺม สฺวภาวชมฺ๔๓
กฤษิคาวรกฺษฺยวาณิชฺยํ วายศฺยกรฺม สฺวภาวชมฺ
ปริจรฺยาตฺมกํ กรฺม ศูทฺรสฺยาปิ สฺวภาวชมฺ๔๔
สฺวเ สฺวเ กรฺมณฺยภิรต สํสิทฺธิํ ลภตเ นร
สฺวกรฺมนิรต สิทฺธิํ ยถา วินฺทติ ตจฺฉฤณุ๔๕
ยต ปฺรวฤตฺติรฺภูตานาํ ยเน สรฺวมิทํ ตตมฺ
สฺวกรฺมณา ตมภฺยรฺจฺย สิทฺธิํ วินฺทติ มานว๔๖
ศฺรเยานฺสฺวธรฺมโ วิคุณ ปรธรฺมโตฺสฺวนุษฺฐิตาตฺ
สฺวภาวนิยตํ กรฺม กุรฺวนฺนาปฺนโติ กิลฺพิษมฺ๔๗
สหชํ กรฺม กาวนฺตเย สทโษมปิ น ตฺยชเตฺ
สรฺวารมฺภา หิ ทโษเณ ธูมเนาคฺนิริวาวฤตา๔๘
อะสกฺตพุทฺธิ สรฺวตฺร ชิตาตฺมา วิคตสฺปฤห
นายษฺกรฺมฺยสิทฺธิํ ปรมาํ สํนฺยาสเนาธิคจฺฉติ๔๙
สิทฺธิํ ปฺราปฺตโ ยถา พฺรหฺม ตถาปฺนโติ นิพโธ มเ
สมาสเนายว กาวนฺตเย นิษฺฐา ชฺญานสฺย ยา ปรา๕๐
พุทฺธฺยา วิศุทฺธยา ยุกฺตโ ธฤตฺยาตฺมานํ นิยมฺย จ
ศพฺทาทีนฺวิษยาํสฺตฺยกฺตฺวา ราคทฺวเษาว วฺยุทสฺย จ๕๑
วิวิกฺตสเวี ลฆฺวาศี ยตวากฺกายมานส
ธฺยานยโคปรโ นิตฺยํ วายราคฺยํ สมุปาศฺริต๕๒
อะหํการํ พลํ ทรฺปํ กามํ กฺรโธํ ปริคฺรหมฺ
วิมุจฺย นิรฺมม ศานฺตโ พฺรหฺมภูยาย กลฺปตเ๕๓
พฺรหฺมภูต ปฺรสนฺนาตฺมา น ศโจติ น กางฺกฺษติ
สม สรฺวเษุ ภูตเษุ มทฺภกฺติํ ลภตเ ปรามฺ๕๔
ภกฺตฺยา มามภิชานาติ ยาวานฺยศฺจาสฺมิ ตตฺตฺวต
ตตโ มาํ ตตฺตฺวตโ ชฺญาตฺวา วิศตเ ตทนนฺตรมฺ๕๕
สรฺวกรฺมาณฺยปิ สทา กุรฺวาณโ มทฺวฺยปาศฺรย
มตฺปฺรสาทาทวาปฺนโติ ศาศฺวตํ ปทมวฺยยมฺ๕๖
จเตสา สรฺวกรฺมาณิ มยิ สํนฺยสฺย มตฺปร
พุทฺธิยโคมุปาศฺริตฺย มจฺจิตฺต สตตํ ภว๕๗
มจฺจิตฺต สรฺวทุรฺคาณิ มตฺปฺรสาทาตฺตริษฺยสิ
อะถ จเตฺตฺวมหํการานฺน ศฺรโษฺยสิ วินงฺกฺษฺยสิ๕๘
ยทหํการมาศฺริตฺย น ยโตฺสฺย อิติ มนฺยสเ
มิถฺยายษ วฺยวสายสฺตเ ปฺรกฤติสฺตฺวาํ นิยโกฺษฺยติ๕๙
สฺวภาวชเน กาวนฺตเย นิพทฺธ สฺวเน กรฺมณา
กรฺตุํ นเจฺฉสิ ยนฺมโหาตฺกริษฺยสฺยวศโปิ ตตฺ๖๐
อีศฺวร สรฺวภูตานาํ หฤทฺทเศเรฺชุน ติษฺฐติ
ภฺรามยนฺสรฺวภูตานิ ยนฺตฺรารูฒานิ มายยา๖๑
ตมเว ศรณํ คจฺฉ สรฺวภาวเน ภารต
ตตฺปฺรสาทาตฺปราํ ศานฺติํ สฺถานํ ปฺราปฺสฺยสิ ศาศฺวตมฺ๖๒
อิติ ตเ ชฺญานมาขฺยาตํ คุหฺยาทฺคุหฺยตรํ มยา
วิมฤศฺยายตทศเษเณ ยถเจฺฉสิ ตถา กุรุ๖๓
สรฺวคุหฺยตมํ ภูย ศฤณุ มเ ปรมํ วจ
อิษฺฏโสิ มเ ทฤฒมิติ ตตโ วกฺษฺยามิ ตเ หิตมฺ๖๔
มนฺมนา ภว มทฺภกฺตโ มทฺยาชี มาํ นมสฺกุรุ
มามเวายษฺยสิ สตฺยํ ตเ ปฺรติชานเ ปฺริยโสิ มเ๖๕
สรฺวธรฺมานฺปริตฺยชฺย มามเกํ ศรณํ วฺรช
อะหํ ตฺวา สรฺวปาปเภฺยโ มโกฺษยิษฺยามิ มา ศุจ๖๖
อิทํ ตเ นาตปสฺกาย นาภกฺตาย กทาจน
น จาศุศฺรูษวเ วาจฺยํ น จ มาํ ยโภฺยสูยติ๖๗
ย อิมํ ปรมํ คุหฺยํ มทฺภกฺตเษฺวภิธาสฺยติ
ภกฺติํ มยิ ปราํ กฤตฺวา มามเวายษฺยตฺยสํศย๖๘
น จ ตสฺมานฺมนุษฺยเษุ กศฺจินฺมเ ปฺริยกฤตฺตม
ภวิตา น จ มเ ตสฺมาทนฺย ปฺริยตรโ ภุวิ๖๙
อะธฺยเษฺยตเ จ ย อิมํ ธรฺมฺยํ สํวาทมาวยโ
ชฺญานยชฺญเน ตเนาหมิษฺฏ สฺยามิติ มเ มติ๗๐
ศฺรทฺธาวานนสูยศฺจ ศฤณุยาทปิ ยโ นร
สโปิ มุกฺต ศุภาํลฺลโกานฺปฺราปฺนุยาตฺปุณฺยกรฺมณามฺ๗๑
กจฺจิทเตจฺฉฺรุตํ ปารฺถ ตฺวยายกาคฺรเณ จเตสา
กจฺจิทชฺญานสํมโห ปฺรนษฺฏสฺตเ ธนํชย๗๒
อะรฺชุน อุวาจ
นษฺฏโ มโห สฺมฤติรฺลพฺธา ตฺวตฺปฺรสาทานฺมยาจฺยุต
สฺถิตโสฺมิ คตสํทเห กริษฺยเ วจนํ ตว๗๓
สํชย อุวาจ
อิตฺยหํ วาสุทเวสฺย ปารฺถสฺย จ มหาตฺมน
สํวาทมิมมศฺราวษมทฺภุตํ รโมหรฺษณมฺ๗๔
วฺยาสปฺรสาทาจฺฉฺรุตวานเตทฺคุหฺยมหํ ปรมฺ
ยโคํ ยโคเศฺวราตฺกฤษฺณาตฺสากฺษาตฺกถยต สฺวยมฺ๗๕
ราชนฺสํสฺมฤตฺย สํสฺมฤตฺย สํวาทมิมมทฺภุตมฺ
กเศวารฺชุนยโ ปุณฺยํ หฤษฺยามิ จ มุหุรฺมุหุ๗๖
ตจฺจ สํสฺมฤตฺย สํสฺมฤตฺย รูปมตฺยทฺภุตํ หรเ
วิสฺมยโ มเ มหานฺราชนฺหฤษฺยามิ จ ปุน ปุน๗๗
ยตฺร ยโคเศฺวร กฤษฺณโ ยตฺร ปารฺถโ ธนุรฺธร
ตตฺร ศฺรีรฺวิชยโ ภูติรฺธฺรุวา นีติรฺมติรฺมม๗๘
 

อโํ ตตฺสทิติ ศฺรีมทฺภควทฺคีตาสูปนิษตฺสุ พฺรหฺมวิทฺยายาํ ยโคศาสฺตฺรเ ศฺรีกฤษฺณารฺชุนสํวาทเ มโกฺษสํนฺยาสยโคโ นามาษฺฏาทศโธฺยาย ๑๘