Bhagavad Gita in ITrans romanization
| dhR^itarAShTra uvAcha . | |||
| dharmakShetre kurukShetre samavetA yuyutsavaH | . | mAmakAH pANDavAshchaiva kimakurvata sa.njaya | ..1.. |
| sa.njaya uvAcha . | |||
| dR^iShTvA tu pANDavAnIka.n vyUDha.n duryodhanastadA | . | AchAryamupasa.ngamya rAjA vachanamabravIt | ..2.. |
| pashyaitA.n pANDuputrANAmAchArya mahatI.n chamUm | . | vyUDhA.n drupadaputreNa tava shiShyeNa dhImatA | ..3.. |
| atra shUrA maheShvAsA bhImArjunasamA yudhi | . | yuyudhAno virATashcha drupadashcha mahArathaH | ..4.. |
| dhR^iShTaketushchekitAnaH kAshirAjashcha vIryavAn | . | purujitkuntibhojashcha shaibyashcha narapu.ngavaH | ..5.. |
| yudhAmanyushcha vikrAnta uttamaujAshcha vIryavAn | . | saubhadro draupadeyAshcha sarva eva mahArathAH | ..6.. |
| asmAka.n tu vishiShTA ye tAnnibodha dvijottama | . | nAyakA mama sainyasya sa.nj~nArtha.n tAnbravImi te | ..7.. |
| bhavAnbhIShmashcha karNashcha kR^ipashcha samiti.njayaH | . | ashvatthAmA vikarNashcha saumadattistathaiva cha | ..8.. |
| anye cha bahavaH shUrA madarthe tyaktajIvitAH | . | nAnAshastrapraharaNAH sarve yuddhavishAradAH | ..9.. |
| aparyApta.n tadasmAka.n bala.n bhIShmAbhirakShitam | . | paryApta.n tvidameteShA.n bala.n bhImAbhirakShitam | ..10.. |
| ayaneShu cha sarveShu yathAbhAgamavasthitAH | . | bhIShmamevAbhirakShantu bhavantaH sarva eva hi | ..11.. |
| tasya sa.njanayanharSha.n kuruvR^iddhaH pitAmahaH | . | si.nhanAda.n vinadyochchaiH sha~Nkha.n dadhmau pratApavAn | ..12.. |
| tataH sha~NkhAshcha bheryashcha paNavAnakagomukhAH | . | sahasaivAbhyahanyanta sa shabdastumulo.abhavat | ..13.. |
| tataH shvetairhayairyukte mahati syandane sthitau | . | mAdhavaH pANDavashchaiva divyau sha~Nkhau pradaghmatuH | ..14.. |
| pA~nchajanya.n hR^iShIkesho devadatta.n dhana.njayaH | . | pauNDra.n dadhmau mahAsha~Nkha.n bhImakarmA vR^ikodaraH | ..15.. |
| anantavijaya.n rAjA kuntIputro yudhiShThiraH | . | nakulaH sahadevashcha sughoShamaNipuShpakau | ..16.. |
| kAshyashcha parameShvAsaH shikhaNDI cha mahArathaH | . | dhR^iShTadyumno virATashcha sAtyakishchAparAjitaH | ..17.. |
| drupado draupadeyAshcha sarvashaH pR^ithivIpate | . | saubhadrashcha mahAbAhuH sha~NkhAndadhmuH pR^ithakpR^ithak | ..18.. |
| sa ghoSho dhArtarAShTrANA.n hR^idayAni vyadArayat | . | nabhashcha pR^ithivI.n chaiva tumulo vyanunAdayan | ..19.. |
| atha vyavasthitAndR^iShTvA dhArtarAShTrAnkapidhvajaH | . | pravR^itte shastrasa.npAte dhanurudyamya pANDavaH | ..20.. |
| hR^iShIkesha.n tadA vAkyamidamAha mahIpate | . | ||
| arjuna uvAcha . | |||
| senayorubhayormadhye ratha.n sthApaya me.achyuta | ..21.. | ||
| yAvadetAnnirIkShe.aha.n yoddhukAmAnavasthitAn | . | kairmayA saha yoddhavyamasminraNasamudyame | ..22.. |
| yotsyamAnAnavekShe.aha.n ya ete.atra samAgatAH | . | dhArtarAShTrasya durbuddheryuddhe priyachikIrShavaH | ..23.. |
| sa.njaya uvAcha . | |||
| evamukto hR^iShIkesho guDAkeshena bhArata | . | senayorubhayormadhye sthApayitvA rathottamam | ..24.. |
| bhIShmadroNapramukhataH sarveShA.n cha mahIkShitAm | . | uvAcha pArtha pashyaitAnsamavetAnkurUniti | ..25.. |
| tatrApashyatsthitAnpArthaH pitR^Inatha pitAmahAn | . | AchAryAnmAtulAnbhrAtR^InputrAnpautrAnsakhI.nstathA | ..26.. |
| shvashurAnsuhR^idashchaiva senayorubhayorapi | . | tAnsamIkShya sa kaunteyaH sarvAnbandhUnavasthitAn | ..27.. |
| kR^ipayA parayAviShTo viShIdannidamabravIt | . | ||
| arjuna uvAcha . | |||
| dR^iShTvema.n svajana.n kR^iShNa yuyutsu.n samupasthitam | ..28.. | ||
| sIdanti mama gAtrANi mukha.n cha parishuShyati | . | vepathushcha sharIre me romaharShashcha jAyate | ..29.. |
| gANDIva.n sra.nsate hastAttvakchaiva paridahyate | . | na cha shaknomyavasthAtu.n bhramatIva cha me manaH | ..30.. |
| nimittAni cha pashyAmi viparItAni keshava | . | na cha shreyo.anupashyAmi hatvA svajanamAhave | ..31.. |
| na kA~NkShe vijaya.n kR^iShNa na cha rAjya.n sukhAni cha | . | ki.n no rAjyena govinda ki.n bhogairjIvitena vA | ..32.. |
| yeShAmarthe kA~NkShita.n no rAjya.n bhogAH sukhAni cha | . | ta ime.avasthitA yuddhe prANA.nstyaktvA dhanAni cha | ..33.. |
| AchAryAH pitaraH putrAstathaiva cha pitAmahAH | . | mAtulAH shvashurAH pautrAH shyAlAH sa.nbandhinastathA | ..34.. |
| etAnna hantumichChAmi ghnato.api madhusUdana | . | api trailokyarAjyasya hetoH ki.n nu mahIkR^ite | ..35.. |
| nihatya dhArtarAShTrAnnaH kA prItiH syAjjanArdana | . | pApamevAshrayedasmAnhatvaitAnAtatAyinaH | ..36.. |
| tasmAnnArhA vaya.n hantu.n dhArtarAShTrAnsvabAndhavAn | . | svajana.n hi katha.n hatvA sukhinaH syAma mAdhava | ..37.. |
| yadyapyete na pashyanti lobhopahatachetasaH | . | kulakShayakR^ita.n doSha.n mitradrohe cha pAtakam | ..38.. |
| katha.n na j~neyamasmAbhiH pApAdasmAnnivartitum | . | kulakShayakR^ita.n doSha.n prapashyadbhirjanArdana | ..39.. |
| kulakShaye praNashyanti kuladharmAH sanAtanAH | . | dharme naShTe kula.n kR^itsnamadharmo.abhibhavatyuta | ..40.. |
| adharmAbhibhavAtkR^iShNa praduShyanti kulastriyaH | . | strIShu duShTAsu vArShNeya jAyate varNasa.nkaraH | ..41.. |
| sa.nkaro narakAyaiva kulaghnAnA.n kulasya cha | . | patanti pitaro hyeShA.n luptapiNDodakakriyAH | ..42.. |
| doShairetaiH kulaghnAnA.n varNasa.nkarakArakaiH | . | utsAdyante jAtidharmAH kuladharmAshcha shAshvatAH | ..43.. |
| utsannakuladharmANA.n manuShyANA.n janArdana | . | narake.aniyata.n vAso bhavatItyanushushruma | ..44.. |
| aho bata mahatpApa.n kartu.n vyavasitA vayam | . | yadrAjyasukhalobhena hantu.n svajanamudyatAH | ..45.. |
| yadi mAmapratIkAramashastra.n shastrapANayaH | . | dhArtarAShTrA raNe hanyustanme kShematara.n bhavet | ..46.. |
| sa.njaya uvAcha . | |||
| evamuktvArjunaH sa.nkhye rathopastha upAvishat | . | visR^ijya sashara.n chApa.n shokasa.nvignamAnasaH | ..47.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
arjunaviShAdayogo nAma prathamo.adhyAyaH ..1..
↖
| sa.njaya uvAcha . | |||
| ta.n tathA kR^ipayAviShTamashrupUrNAkulekShaNam | . | viShIdantamida.n vAkyamuvAcha madhusUdanaH | ..1.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| kutastvA kashmalamida.n viShame samupasthitam | . | anAryajuShTamasvargyamakIrtikaramarjuna | ..2.. |
| klaibya.n mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyate | . | kShudra.n hR^idayadaurbalya.n tyaktvottiShTha para.ntapa | ..3.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| katha.n bhIShmamaha.n sA~Nkhye droNa.n cha madhusUdana | . | iShubhiH pratiyotsyAmi pUjArhAvarisUdana | ..4.. |
| gurUnahatvA hi mahAnubhAvAnshreyo bhoktu.n bhaikShyamapIha loke | . | ||
| hatvArthakAmA.nstu gurunihaiva bhu~njIya bhogAn.arudhirapradigdhAn | ..5.. | ||
| na chaitadvidmaH kataranno garIyo yadvA jayema yadi vA no jayeyuH | . | ||
| yAneva hatvA na jijIviShAmaste.avasthitAH pramukhe dhArtarAShTrAH | ..6.. | ||
| kArpaNyadoShopahatasvabhAvaH pR^ichChAmi tvA.n dharmasa.nmUDhachetAH | . | ||
| yachChreyaH syAnnishchita.n brUhi tanme shiShyaste.aha.n shAdhi mA.n tvA.n prapannam | ..7.. | ||
| na hi prapashyAmi mamApanudyAdyachChokamuchChoShaNamindriyANAm | . | ||
| avApya bhUmAvasapatnamR^iddha.n rAjya.n surANAmapi chAdhipatyam | ..8.. | ||
| sa.njaya uvAcha . | |||
| evamuktvA hR^iShIkesha.n guDAkeshaH para.ntapa | . | na yotsya iti govindamuktvA tUShNI.n babhUva ha | ..9.. |
| tamuvAcha hR^iShIkeshaH prahasanniva bhArata | . | senayorubhayormadhye viShIdantamida.n vachaH | ..10.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| ashochyAnanvashochastva.n praj~nAvAdA.nshcha bhAShase | . | gatAsUnagatAsU.nshcha nAnushochanti paNDitAH | ..11.. |
| na tvevAha.n jAtu nAsa.n na tva.n neme janAdhipAH | . | na chaiva na bhaviShyAmaH sarve vayamataH param | ..12.. |
| dehino.asminyathA dehe kaumAra.n yauvana.n jarA | . | tathA dehAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati | ..13.. |
| mAtrAsparshAstu kaunteya shItoShNasukhaduHkhadAH | . | AgamApAyino.anityAstA.nstitikShasva bhArata | ..14.. |
| ya.n hi na vyathayantyete puruSha.n puruSharShabha | . | samaduHkhasukha.n dhIra.n so.amR^itatvAya kalpate | ..15.. |
| nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH | . | ubhayorapi dR^iShTo.antastvanayostattvadarshibhiH | ..16.. |
| avinAshi tu tadviddhi yena sarvamida.n tatam | . | vinAshamavyayasyAsya na kashchitkartumarhati | ..17.. |
| antavanta ime dehA nityasyoktAH sharIriNaH | . | anAshino.aprameyasya tasmAdyudhyasva bhArata | ..18.. |
| ya ena.n vetti hantAra.n yashchaina.n manyate hatam | . | ubhau tau na vijAnIto nAya.n hanti na hanyate | ..19.. |
| na jAyate mriyate vA kadAchinnAya.n bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH | . | ||
| ajo nityaH shAshvato.aya.n purANo na hanyate hanyamAne sharIre | ..20.. | ||
| vedAvinAshina.n nitya.n ya enamajamavyayam | . | atha.n sa puruShaH pArtha ka.n ghAtayati hanti kam | ..21.. |
| vAsA.nsi jIrNAni yathA vihAya navAni gR^ihNAti naro.aparANi | . | ||
| tathA sharIrANi vihAya jIrNAnyanyAni sa.nyAti navAni dehI | ..22.. | ||
| naina.n Chindanti shastrANi naina.n dahati pAvakaH | . | na chaina.n kledayantyApo na shoShayati mArutaH | ..23.. |
| achChedyo.ayamadAhyo.ayamakledyo.ashoShya eva cha | . | nityaH sarvagataH sthANurachalo.aya.n sanAtanaH | ..24.. |
| avyakto.ayamachintyo.ayamavikAryo.ayamuchyate | . | tasmAdeva.n viditvaina.n nAnushochitumarhasi | ..25.. |
| atha chaina.n nityajAta.n nitya.n vA manyase mR^itam | . | tathApi tva.n mahAbAho naiva.n shochitumarhasi | ..26.. |
| jAtasya hi dhruvo mR^ityurdhruva.n janma mR^itasya cha | . | tasmAdaparihArye.arthe na tva.n shochitumarhasi | ..27.. |
| avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata | . | avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA | ..28.. |
| Ashcharyavatpashyati kashchidenamAshcharyavadvadati tathaiva chAnyaH | . | ||
| AshcharyavachchainamanyaH shR^iNoti shrutvApyena.n veda na chaiva kashchit | ..29.. | ||
| dehI nityamavadhyo.aya.n dehe sarvasya bhArata | . | tasmAtsarvANi bhUtAni na tva.n shochitumarhasi | ..30.. |
| svadharmamapi chAvekShya na vikampitumarhasi | . | dharmyAddhi yuddhAchChreyo.anyatkShatriyasya na vidyate | ..31.. |
| yadR^ichChayA chopapanna.n svargadvAramapAvR^itam | . | sukhinaH kShatriyAH pArtha labhante yuddhamIdR^isham | ..32.. |
| atha chettvamima.n dharmya.n sa.ngrAma.n na kariShyasi | . | tataH svadharma.n kIrti.n cha hitvA pApamavApsyasi | ..33.. |
| akIrti.n chApi bhUtAni kathayiShyanti te.avyayAm | . | sa.nbhAvitasya chAkIrtirmaraNAdatirichyate | ..34.. |
| bhayAdraNAduparata.n ma.nsyante tvA.n mahArathAH | . | yeShA.n cha tva.n bahumato bhUtvA yAsyasi lAghavam | ..35.. |
| avAchyavAdA.nshcha bahUnvadiShyanti tavAhitAH | . | nindantastava sAmarthya.n tato duHkhatara.n nu kim | ..36.. |
| hato vA prApsyasi svarga.n jitvA vA bhokShyase mahIm | . | tasmAduttiShTha kaunteya yuddhAya kR^itanishchayaH | ..37.. |
| sukhaduHkhe same kR^itvA lAbhAlAbhau jayAjayau | . | tato yuddhAya yujyasva naiva.n pApamavApsyasi | ..38.. |
| eShA te.abhihitA sA~Nkhye buddhiryoge tvimA.n shR^iNu | . | buddhyA yukto yayA pArtha karmabandha.n prahAsyasi | ..39.. |
| nehAbhikramanAsho.asti pratyavAyo na vidyate | . | svalpamapyasya dharmasya trAyate mahato bhayAt | ..40.. |
| vyavasAyAtmikA buddhirekeha kurunandana | . | bahushAkhA hyanantAshcha buddhayo.avyavasAyinAm | ..41.. |
| yAmimA.n puShpitA.n vAcha.n pravadantyavipashchitaH | . | vedavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH | ..42.. |
| kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm | . | kriyAvisheShabahulA.n bhogaishvaryagati.n prati | ..43.. |
| bhogaishvaryaprasaktAnA.n tayApahR^itachetasAm | . | vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate | ..44.. |
| traiguNyaviShayA vedA nistraiguNyo bhavArjuna | . | nirdvandvo nityasattvastho niryogakShema AtmavAn | ..45.. |
| yAvAnartha udapAne sarvataH sa.nplutodake | . | tAvAnsarveShu vedeShu brAhmaNasya vijAnataH | ..46.. |
| karmaNyevAdhikAraste mA phaleShu kadAchana | . | mA karmaphalaheturbhUrmA te sa~Ngo.astvakarmaNi | ..47.. |
| yogasthaH kuru karmANi sa~Nga.n tyaktvA dhana.njaya | . | siddhyasiddhyoH samo bhUtvA samatva.n yoga uchyate | ..48.. |
| dUreNa hyavara.n karma buddhiyogAddhana.njaya | . | buddhau sharaNamanvichCha kR^ipaNAH phalahetavaH | ..49.. |
| buddhiyukto jahAtIha ubhe sukR^itaduShkR^ite | . | tasmAdyogAya yujyasva yogaH karmasu kaushalam | ..50.. |
| karmaja.n buddhiyuktA hi phala.n tyaktvA manIShiNaH | . | janmabandhavinirmuktAH pada.n gachChantyanAmayam | ..51.. |
| yadA te mohakalila.n buddhirvyatitariShyati | . | tadA gantAsi nirveda.n shrotavyasya shrutasya cha | ..52.. |
| shrutivipratipannA te yadA sthAsyati nishchalA | . | samAdhAvachalA buddhistadA yogamavApsyasi | ..53.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| sthitapraj~nasya kA bhAShA samAdhisthasya keshava | . | sthitadhIH ki.n prabhASheta kimAsIta vrajeta kim | ..54.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| prajahAti yadA kAmAnsarvAnpArtha manogatAn | . | AtmanyevAtmanA tuShTaH sthitapraj~nastadochyate | ..55.. |
| duHkheShvanudvignamanAH sukheShu vigataspR^ihaH | . | vItarAgabhayakrodhaH sthitadhIrmuniruchyate | ..56.. |
| yaH sarvatrAnabhisnehastattatprApya shubhAshubham | . | nAbhinandati na dveShTi tasya praj~nA pratiShThitA | ..57.. |
| yadA sa.nharate chAya.n kUrmo.a~NgAnIva sarvashaH | . | indriyANIndriyArthebhyastasya praj~nA pratiShThitA | ..58.. |
| viShayA vinivartante nirAhArasya dehinaH | . | rasavarja.n raso.apyasya para.n dR^iShTvA nivartate | ..59.. |
| yatato hyapi kaunteya puruShasya vipashchitaH | . | indriyANi pramAthIni haranti prasabha.n manaH | ..60.. |
| tAni sarvANi sa.nyamya yukta AsIta matparaH | . | vashe hi yasyendriyANi tasya praj~nA pratiShThitA | ..61.. |
| dhyAyato viShayAnpu.nsaH sa~NgasteShUpajAyate | . | sa~NgAtsa.njAyate kAmaH kAmAtkrodho.abhijAyate | ..62.. |
| krodhAdbhavati sa.nmohaH sa.nmohAtsmR^itivibhramaH | . | smR^itibhra.nshAdbuddhinAsho buddhinAshAtpraNashyati | ..63.. |
| rAgadveShavimuktaistu viShayAnindriyaishcharan | . | AtmavashyairvidheyAtmA prasAdamadhigachChati | ..64.. |
| prasAde sarvaduHkhAnA.n hAnirasyopajAyate | . | prasannachetaso hyAshu buddhiH paryavatiShThate | ..65.. |
| nAsti buddhirayuktasya na chAyuktasya bhAvanA | . | na chAbhAvayataH shAntirashAntasya kutaH sukham | ..66.. |
| indriyANA.n hi charatA.n yanmano.anuvidhIyate | . | tadasya harati praj~nA.n vAyurnAvamivAmbhasi | ..67.. |
| tasmAdyasya mahAbAho nigR^ihItAni sarvashaH | . | indriyANIndriyArthebhyastasya praj~nA pratiShThitA | ..68.. |
| yA nishA sarvabhUtAnA.n tasyA.n jAgarti sa.nyamI | . | yasyA.n jAgrati bhUtAni sA nishA pashyato muneH | ..69.. |
| ApUryamANamachalapratiShTha.n samudramApaH pravishanti yadvat | . | ||
| tadvatkAmA ya.n pravishanti sarve sa shAntimApnoti na kAmakAmI | ..70.. | ||
| vihAya kAmAnyaH sarvAnpumA.nshcharati niHspR^ihaH | . | nirmamo niraha.nkAraH sa shAntimadhigachChati | ..71.. |
| eShA brAhmI sthitiH pArtha nainA.n prApya vimuhyati | . | sthitvAsyAmantakAle.api brahmanirvANamR^ichChati | ..72.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
sA.nkhyayogo nAma dvitIyo.adhyAyaH ..2..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| jyAyasI chetkarmaNaste matA buddhirjanArdana | . | tatki.n karmaNi ghore mA.n niyojayasi keshava | ..1.. |
| vyAmishreNeva vAkyena buddhi.n mohayasIva me | . | tadeka.n vada nishchitya yena shreyo.ahamApnuyAm | ..2.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| loke.asmindvividhA niShThA purA proktA mayAnagha | . | j~nAnayogena sA.nkhyAnA.n karmayogena yoginAm | ..3.. |
| na karmaNAmanArambhAnnaiShkarmya.n puruSho.ashnute | . | na cha sa.nnyasanAdeva siddhi.n samadhigachChati | ..4.. |
| na hi kashchitkShaNamapi jAtu tiShThatyakarmakR^it | . | kAryate hyavashaH karma sarvaH prakR^itijairguNaiH | ..5.. |
| karmendriyANi sa.nyamya ya Aste manasA smaran | . | indriyArthAnvimUDhAtmA mithyAchAraH sa uchyate | ..6.. |
| yastvindriyANi manasA niyamyArabhate.arjuna | . | karmendriyaiH karmayogamasaktaH sa vishiShyate | ..7.. |
| niyata.n kuru karma tva.n karma jyAyo hyakarmaNaH | . | sharIrayAtrApi cha te na prasiddhyedakarmaNaH | ..8.. |
| yaj~nArthAtkarmaNo.anyatra loko.aya.n karmabandhanaH | . | tadartha.n karma kaunteya muktasa~NgaH samAchara | ..9.. |
| sahayaj~nAH prajAH sR^iShTvA purovAcha prajApatiH | . | anena prasaviShyadhvameSha vo.astviShTakAmadhuk | ..10.. |
| devAnbhAvayatAnena te devA bhAvayantu vaH | . | paraspara.n bhAvayantaH shreyaH paramavApsyatha | ..11.. |
| iShTAnbhogAnhi vo devA dAsyante yaj~nabhAvitAH | . | tairdattAnapradAyaibhyo yo bhu~Nkte stena eva saH | ..12.. |
| yaj~nashiShTAshinaH santo muchyante sarvakilbiShaiH | . | bhu~njate te tvagha.n pApA ye pachantyAtmakAraNAt | ..13.. |
| annAdbhavanti bhUtAni parjanyAdannasa.nbhavaH | . | yaj~nAdbhavati parjanyo yaj~naH karmasamudbhavaH | ..14.. |
| karma brahmodbhava.n viddhi brahmAkSharasamudbhavam | . | tasmAtsarvagata.n brahma nitya.n yaj~ne pratiShThitam | ..15.. |
| eva.n pravartita.n chakra.n nAnuvartayatIha yaH | . | aghAyurindriyArAmo mogha.n pArtha sa jIvati | ..16.. |
| yastvAtmaratireva syAdAtmatR^iptashcha mAnavaH | . | Atmanyeva cha sa.ntuShTastasya kArya.n na vidyate | ..17.. |
| naiva tasya kR^itenArtho nAkR^iteneha kashchana | . | na chAsya sarvabhUteShu kashchidarthavyapAshrayaH | ..18.. |
| tasmAdasaktaH satata.n kArya.n karma samAchara | . | asakto hyAcharankarma paramApnoti pUruShaH | ..19.. |
| karmaNaiva hi sa.nsiddhimAsthitA janakAdayaH | . | lokasa.ngrahamevApi sa.npashyankartumarhasi | ..20.. |
| yadyadAcharati shreShThastattadevetaro janaH | . | sa yatpramANa.n kurute lokastadanuvartate | ..21.. |
| na me pArthAsti kartavya.n triShu lokeShu ki.nchana | . | nAnavAptamavAptavya.n varta eva cha karmaNi | ..22.. |
| yadi hyaha.n na varteya.n jAtu karmaNyatandritaH | . | mama vartmAnuvartante manuShyAH pArtha sarvashaH | ..23.. |
| utsIdeyurime lokA na kuryA.n karma chedaham | . | sa.nkarasya cha kartA syAmupahanyAmimAH prajAH | ..24.. |
| saktAH karmaNyavidvA.nso yathA kurvanti bhArata | . | kuryAdvidvA.nstathAsaktashchikIrShurlokasa.ngraham | ..25.. |
| na buddhibheda.n janayedaj~nAnA.n karmasa~NginAm | . | joShayetsarvakarmANi vidvAnyuktaH samAcharan | ..26.. |
| prakR^iteH kriyamANAni guNaiH karmANi sarvashaH | . | aha.nkAravimUDhAtmA kartAhamiti manyate | ..27.. |
| tattvavittu mahAbAho guNakarmavibhAgayoH | . | guNA guNeShu vartanta iti matvA na sajjate | ..28.. |
| prakR^iterguNasa.nmUDhAH sajjante guNakarmasu | . | tAnakR^itsnavido mandAnkR^itsnavinna vichAlayet | ..29.. |
| mayi sarvANi karmANi sa.nnyasyAdhyAtmachetasA | . | nirAshIrnirmamo bhUtvA yudhyasva vigatajvaraH | ..30.. |
| ye me matamida.n nityamanutiShThanti mAnavAH | . | shraddhAvanto.anasUyanto muchyante te.api karmabhiH | ..31.. |
| ye tvetadabhyasUyanto nAnutiShThanti me matam | . | sarvaj~nAnavimUDhA.nstAnviddhi naShTAnachetasaH | ..32.. |
| sadR^isha.n cheShTate svasyAH prakR^iterj~nAnavAnapi | . | prakR^iti.n yAnti bhUtAni nigrahaH ki.n kariShyati | ..33.. |
| indriyasyendriyasyArthe rAgadveShau vyavasthitau | . | tayorna vashamAgachChettau hyasya paripanthinau | ..34.. |
| shreyAnsvadharmo viguNaH paradharmAtsvanuShThitAt | . | svadharme nidhana.n shreyaH paradharmo bhayAvahaH | ..35.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| atha kena prayukto.aya.n pApa.n charati pUruShaH | . | anichChannapi vArShNeya balAdiva niyojitaH | ..36.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| kAma eSha krodha eSha rajoguNasamudbhavaH | . | mahAshano mahApApmA viddhyenamiha vairiNam | ..37.. |
| dhUmenAvriyate vahniryathAdarsho malena cha | . | yatholbenAvR^ito garbhastathA tenedamAvR^itam | ..38.. |
| AvR^ita.n j~nAnametena j~nAnino nityavairiNA | . | kAmarUpeNa kaunteya duShpUreNAnalena cha | ..39.. |
| indriyANi mano buddhirasyAdhiShThAnamuchyate | . | etairvimohayatyeSha j~nAnamAvR^itya dehinam | ..40.. |
| tasmAttvamindriyANyAdau niyamya bharatarShabha | . | pApmAna.n prajahi hyena.n j~nAnavij~nAnanAshanam | ..41.. |
| indriyANi parANyAhurindriyebhyaH para.n manaH | . | manasastu parA buddhiryo buddheH paratastu saH | ..42.. |
| eva.n buddheH para.n buddhvA sa.nstabhyAtmAnamAtmanA | . | jahi shatru.n mahAbAho kAmarUpa.n durAsadam | ..43.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
karmayogo nAma tR^itIyo.adhyAyaH ..3..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| ima.n vivasvate yoga.n proktavAnahamavyayam | . | vivasvAnmanave prAha manurikShvAkave.abravIt | ..1.. |
| eva.n para.nparAprAptamima.n rAjarShayo viduH | . | sa kAleneha mahatA yogo naShTaH para.ntapa | ..2.. |
| sa evAya.n mayA te.adya yogaH proktaH purAtanaH | . | bhakto.asi me sakhA cheti rahasya.n hyetaduttamam | ..3.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| apara.n bhavato janma para.n janma vivasvataH | . | kathametadvijAnIyA.n tvamAdau proktavAniti | ..4.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| bahUni me vyatItAni janmAni tava chArjuna | . | tAnyaha.n veda sarvANi na tva.n vettha para.ntapa | ..5.. |
| ajo.api sannavyayAtmA bhUtAnAmIshvaro.api san | . | prakR^iti.n svAmadhiShThAya sa.nbhavAmyAtmamAyayA | ..6.. |
| yadA yadA hi dharmasya glAnirbhavati bhArata | . | abhyutthAnamadharmasya tadAtmAna.n sR^ijAmyaham | ..7.. |
| paritrANAya sAdhUnA.n vinAshAya cha duShkR^itAm | . | dharmasa.nsthApanArthAya sa.nbhavAmi yuge yuge | ..8.. |
| janma karma cha me divyameva.n yo vetti tattvataH | . | tyaktvA deha.n punarjanma naiti mAmeti so.arjuna | ..9.. |
| vItarAgabhayakrodhA manmayA mAmupAshritAH | . | bahavo j~nAnatapasA pUtA madbhAvamAgatAH | ..10.. |
| ye yathA mA.n prapadyante tA.nstathaiva bhajAmyaham | . | mama vartmAnuvartante manuShyAH pArtha sarvashaH | ..11.. |
| kA~NkShantaH karmaNA.n siddhi.n yajanta iha devatAH | . | kShipra.n hi mAnuShe loke siddhirbhavati karmajA | ..12.. |
| chAturvarNya.n mayA sR^iShTa.n guNakarmavibhAgashaH | . | tasya kartAramapi mA.n viddhyakartAramavyayam | ..13.. |
| na mA.n karmANi limpanti na me karmaphale spR^ihA | . | iti mA.n yo.abhijAnAti karmabhirna sa badhyate | ..14.. |
| eva.n j~nAtvA kR^ita.n karma pUrvairapi mumukShubhiH | . | kuru karmaiva tasmAttva.n pUrvaiH pUrvatara.n kR^itam | ..15.. |
| ki.n karma kimakarmeti kavayo.apyatra mohitAH | . | tatte karma pravakShyAmi yajj~nAtvA mokShyase.ashubhAt | ..16.. |
| karmaNo hyapi boddhavya.n boddhavya.n cha vikarmaNaH | . | akarmaNashcha boddhavya.n gahanA karmaNo gatiH | ..17.. |
| karmaNyakarma yaH pashyedakarmaNi cha karma yaH | . | sa buddhimAnmanuShyeShu sa yuktaH kR^itsnakarmakR^it | ..18.. |
| yasya sarve samArambhAH kAmasa.nkalpavarjitAH | . | j~nAnAgnidagdhakarmANa.n tamAhuH paNDita.n budhAH | ..19.. |
| tyaktvA karmaphalAsa~Nga.n nityatR^ipto nirAshrayaH | . | karmaNyabhipravR^itto.api naiva ki.nchitkaroti saH | ..20.. |
| nirAshIryatachittAtmA tyaktasarvaparigrahaH | . | shArIra.n kevala.n karma kurvannApnoti kilbiSham | ..21.. |
| yadR^ichChAlAbhasa.ntuShTo dvandvAtIto vimatsaraH | . | samaH siddhAvasiddhau cha kR^itvApi na nibadhyate | ..22.. |
| gatasa~Ngasya muktasya j~nAnAvasthitachetasaH | . | yaj~nAyAcharataH karma samagra.n pravilIyate | ..23.. |
| brahmArpaNa.n brahma havirbrahmAgnau brahmaNA hutam | . | brahmaiva tena gantavya.n brahmakarmasamAdhinA | ..24.. |
| daivamevApare yaj~na.n yoginaH paryupAsate | . | brahmAgnAvapare yaj~na.n yaj~nenaivopajuhvati | ..25.. |
| shrotrAdInIndriyANyanye sa.nyamAgniShu juhvati | . | shabdAdInviShayAnanya indriyAgniShu juhvati | ..26.. |
| sarvANIndriyakarmANi prANakarmANi chApare | . | Atmasa.nyamayogAgnau juhvati j~nAnadIpite | ..27.. |
| dravyayaj~nAstapoyaj~nA yogayaj~nAstathApare | . | svAdhyAyaj~nAnayaj~nAshcha yatayaH sa.nshitavratAH | ..28.. |
| apAne juhvati prANa.n prANe.apAna.n tathApare | . | prANApAnagatI ruddhvA prANAyAmaparAyaNAH | ..29.. |
| apare niyatAhArAH prANAnprANeShu juhvati | . | sarve.apyete yaj~navido yaj~nakShapitakalmaShAH | ..30.. |
| yaj~nashiShTAmR^itabhujo yAnti brahma sanAtanam | . | nAya.n loko.astyayaj~nasya kuto.anyaH kurusattama | ..31.. |
| eva.n bahuvidhA yaj~nA vitatA brahmaNo mukhe | . | karmajAnviddhi tAnsarvAneva.n j~nAtvA vimokShyase | ..32.. |
| shreyAndravyamayAdyaj~nAjj~nAnayaj~naH para.ntapa | . | sarva.n karmAkhila.n pArtha j~nAne parisamApyate | ..33.. |
| tadviddhi praNipAtena pariprashnena sevayA | . | upadekShyanti te j~nAna.n j~nAninastattvadarshinaH | ..34.. |
| yajj~nAtvA na punarmohameva.n yAsyasi pANDava | . | yena bhUtAnyasheSheNa drakShyasyAtmanyatho mayi | ..35.. |
| api chedasi pApebhyaH sarvebhyaH pApakR^ittamaH | . | sarva.n j~nAnaplavenaiva vR^ijina.n sa.ntariShyasi | ..36.. |
| yathaidhA.nsi samiddho.agnirbhasmasAtkurute.arjuna | . | j~nAnAgniH sarvakarmANi bhasmasAtkurute tathA | ..37.. |
| na hi j~nAnena sadR^isha.n pavitramiha vidyate | . | tatsvaya.n yogasa.nsiddhaH kAlenAtmani vindati | ..38.. |
| shraddhAvA.Nllabhate j~nAna.n tatparaH sa.nyatendriyaH | . | j~nAna.n labdhvA parA.n shAntimachireNAdhigachChati | ..39.. |
| aj~nashchAshraddadhAnashcha sa.nshayAtmA vinashyati | . | nAya.n loko.asti na paro na sukha.n sa.nshayAtmanaH | ..40.. |
| yogasa.nnyastakarmANa.n j~nAnasa.nChinnasa.nshayam | . | Atmavanta.n na karmANi nibadhnanti dhana.njaya | ..41.. |
| tasmAdaj~nAnasa.nbhUta.n hR^itstha.n j~nAnAsinAtmanaH | . | Chittvaina.n sa.nshaya.n yogamAtiShThottiShTha bhArata | ..42.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
j~nAnakarmasa.nnyAsayogo nAma chaturtho.adhyAyaH ..4..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| sa.nnyAsa.n karmaNA.n kR^iShNa punaryoga.n cha sha.nsasi | . | yachChreya etayoreka.n tanme brUhi sunishchitam | ..1.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| sa.nnyAsaH karmayogashcha niHshreyasakarAvubhau | . | tayostu karmasa.nnyAsAtkarmayogo vishiShyate | ..2.. |
| j~neyaH sa nityasa.nnyAsI yo na dveShTi na kA~NkShati | . | nirdvandvo hi mahAbAho sukha.n bandhAtpramuchyate | ..3.. |
| sA.nkhyayogau pR^ithagbAlAH pravadanti na paNDitAH | . | ekamapyAsthitaH samyagubhayorvindate phalam | ..4.. |
| yatsA.nkhyaiH prApyate sthAna.n tadyogairapi gamyate | . | eka.n sA.nkhya.n cha yoga.n cha yaH pashyati sa pashyati | ..5.. |
| sa.nnyAsastu mahAbAho duHkhamAptumayogataH | . | yogayukto munirbrahma nachireNAdhigachChati | ..6.. |
| yogayukto vishuddhAtmA vijitAtmA jitendriyaH | . | sarvabhUtAtmabhUtAtmA kurvannapi na lipyate | ..7.. |
| naiva ki.nchitkaromIti yukto manyeta tattvavit | . | pashya~nshR^iNvanspR^isha~njighrannashnangachChansvapa~nshvasan | ..8.. |
| pralapanvisR^ijangR^ihNannunmiShannimiShannapi | . | indriyANIndriyArtheShu vartanta iti dhArayan | ..9.. |
| brahmaNyAdhAya karmANi sa~Nga.n tyaktvA karoti yaH | . | lipyate na sa pApena padmapatramivAmbhasA | ..10.. |
| kAyena manasA buddhyA kevalairindriyairapi | . | yoginaH karma kurvanti sa~Nga.n tyaktvAtmashuddhaye | ..11.. |
| yuktaH karmaphala.n tyaktvA shAntimApnoti naiShThikIm | . | ayuktaH kAmakAreNa phale sakto nibadhyate | ..12.. |
| sarvakarmANi manasA sa.nnyasyAste sukha.n vashI | . | navadvAre pure dehI naiva kurvanna kArayan | ..13.. |
| na kartR^itva.n na karmANi lokasya sR^ijati prabhuH | . | na karmaphalasa.nyoga.n svabhAvastu pravartate | ..14.. |
| nAdatte kasyachitpApa.n na chaiva sukR^ita.n vibhuH | . | aj~nAnenAvR^ita.n j~nAna.n tena muhyanti jantavaH | ..15.. |
| j~nAnena tu tadaj~nAna.n yeShA.n nAshitamAtmanaH | . | teShAmAdityavajj~nAna.n prakAshayati tatparam | ..16.. |
| tadbuddhayastadAtmAnastanniShThAstatparAyaNAH | . | gachChantyapunarAvR^itti.n j~nAnanirdhUtakalmaShAH | ..17.. |
| vidyAvinayasa.npanne brAhmaNe gavi hastini | . | shuni chaiva shvapAke cha paNDitAH samadarshinaH | ..18.. |
| ihaiva tairjitaH sargo yeShA.n sAmye sthita.n manaH | . | nirdoSha.n hi sama.n brahma tasmAdbrahmaNi te sthitAH | ..19.. |
| na prahR^iShyetpriya.n prApya nodvijetprApya chApriyam | . | sthirabuddhirasa.nmUDho brahmavidbrahmaNi sthitaH | ..20.. |
| bAhyasparsheShvasaktAtmA vindatyAtmani yatsukham | . | sa brahmayogayuktAtmA sukhamakShayamashnute | ..21.. |
| ye hi sa.nsparshajA bhogA duHkhayonaya eva te | . | AdyantavantaH kaunteya na teShu ramate budhaH | ..22.. |
| shaknotIhaiva yaH soDhu.n prAksharIravimokShaNAt | . | kAmakrodhodbhava.n vega.n sa yuktaH sa sukhI naraH | ..23.. |
| yo.antaHsukho.antarArAmastathAntarjyotireva yaH | . | sa yogI brahmanirvANa.n brahmabhUto.adhigachChati | ..24.. |
| labhante brahmanirvANamR^iShayaH kShINakalmaShAH | . | ChinnadvaidhA yatAtmAnaH sarvabhUtahite ratAH | ..25.. |
| kAmakrodhaviyuktAnA.n yatInA.n yatachetasAm | . | abhito brahmanirvANa.n vartate viditAtmanAm | ..26.. |
| sparshAnkR^itvA bahirbAhyA.nshchakShushchaivAntare bhruvoH | . | prANApAnau samau kR^itvA nAsAbhyantarachAriNau | ..27.. |
| yatendriyamanobuddhirmunirmokShaparAyaNaH | . | vigatechChAbhayakrodho yaH sadA mukta eva saH | ..28.. |
| bhoktAra.n yaj~natapasA.n sarvalokamaheshvaram | . | suhR^ida.n sarvabhUtAnA.n j~nAtvA mA.n shAntimR^ichChati | ..29.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
karmasa.nnyAsayogo nAma pa~nchamo.adhyAyaH ..5..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| anAshritaH karmaphala.n kArya.n karma karoti yaH | . | sa sa.nnyAsI cha yogI cha na niragnirna chAkriyaH | ..1.. |
| ya.n sa.nnyAsamiti prAhuryoga.n ta.n viddhi pANDava | . | na hyasa.nnyastasa.nkalpo yogI bhavati kashchana | ..2.. |
| ArurukShormuneryoga.n karma kAraNamuchyate | . | yogArUDhasya tasyaiva shamaH kAraNamuchyate | ..3.. |
| yadA hi nendriyArtheShu na karmasvanuShajjate | . | sarvasa.nkalpasa.nnyAsI yogArUDhastadochyate | ..4.. |
| uddharedAtmanAtmAna.n nAtmAnamavasAdayet | . | Atmaiva hyAtmano bandhurAtmaiva ripurAtmanaH | ..5.. |
| bandhurAtmAtmanastasya yenAtmaivAtmanA jitaH | . | anAtmanastu shatrutve vartetAtmaiva shatruvat | ..6.. |
| jitAtmanaH prashAntasya paramAtmA samAhitaH | . | shItoShNasukhaduHkheShu tathA mAnApamAnayoH | ..7.. |
| j~nAnavij~nAnatR^iptAtmA kUTastho vijitendriyaH | . | yukta ityuchyate yogI samaloShTAshmakA~nchanaH | ..8.. |
| suhR^inmitrAryudAsInamadhyasthadveShyabandhuShu | . | sAdhuShvapi cha pApeShu samabuddhirvishiShyate | ..9.. |
| yogI yu~njIta satatamAtmAna.n rahasi sthitaH | . | ekAkI yatachittAtmA nirAshIraparigrahaH | ..10.. |
| shuchau deshe pratiShThApya sthiramAsanamAtmanaH | . | nAtyuchChrita.n nAtinIcha.n chailAjinakushottaram | ..11.. |
| tatraikAgra.n manaH kR^itvA yatachittendriyakriyAH | . | upavishyAsane yu~njyAdyogamAtmavishuddhaye | ..12.. |
| sama.n kAyashirogrIva.n dhArayannachala.n sthiraH | . | sa.nprekShya nAsikAgra.n sva.n dishashchAnavalokayan | ..13.. |
| prashAntAtmA vigatabhIrbrahmachArivrate sthitaH | . | manaH sa.nyamya machchitto yukta AsIta matparaH | ..14.. |
| yu~njanneva.n sadAtmAna.n yogI niyatamAnasaH | . | shAnti.n nirvANaparamA.n matsa.nsthAmadhigachChati | ..15.. |
| nAtyashnatastu yogo.asti na chaikAntamanashnataH | . | na chAtisvapnashIlasya jAgrato naiva chArjuna | ..16.. |
| yuktAhAravihArasya yuktacheShTasya karmasu | . | yuktasvapnAvabodhasya yogo bhavati duHkhahA | ..17.. |
| yadA viniyata.n chittamAtmanyevAvatiShThate | . | niHspR^ihaH sarvakAmebhyo yukta ityuchyate tadA | ..18.. |
| yathA dIpo nivAtastho ne~Ngate sopamA smR^itA | . | yogino yatachittasya yu~njato yogamAtmanaH | ..19.. |
| yatroparamate chitta.n niruddha.n yogasevayA | . | yatra chaivAtmanAtmAna.n pashyannAtmani tuShyati | ..20.. |
| sukhamAtyantika.n yattadbuddhigrAhyamatIndriyam | . | vetti yatra na chaivAya.n sthitashchalati tattvataH | ..21.. |
| ya.n labdhvA chApara.n lAbha.n manyate nAdhika.n tataH | . | yasminsthito na duHkhena guruNApi vichAlyate | ..22.. |
| ta.n vidyAdduHkhasa.nyogaviyoga.n yogasa.nj~nitam | . | sa nishchayena yoktavyo yogo.anirviNNachetasA | ..23.. |
| sa.nkalpaprabhavAnkAmA.nstyaktvA sarvAnasheShataH | . | manasaivendriyagrAma.n viniyamya samantataH | ..24.. |
| shanaiH shanairuparamedbuddhyA dhR^itigR^ihItayA | . | Atmasa.nstha.n manaH kR^itvA na ki.nchidapi chintayet | ..25.. |
| yato yato nishcharati manashcha~nchalamasthiram | . | tatastato niyamyaitadAtmanyeva vasha.n nayet | ..26.. |
| prashAntamanasa.n hyena.n yogina.n sukhamuttamam | . | upaiti shAntarajasa.n brahmabhUtamakalmaSham | ..27.. |
| yu~njanneva.n sadAtmAna.n yogI vigatakalmaShaH | . | sukhena brahmasa.nsparshamatyanta.n sukhamashnute | ..28.. |
| sarvabhUtasthamAtmAna.n sarvabhUtAni chAtmani | . | IkShate yogayuktAtmA sarvatra samadarshanaH | ..29.. |
| yo mA.n pashyati sarvatra sarva.n cha mayi pashyati | . | tasyAha.n na praNashyAmi sa cha me na praNashyati | ..30.. |
| sarvabhUtasthita.n yo mA.n bhajatyekatvamAsthitaH | . | sarvathA vartamAno.api sa yogI mayi vartate | ..31.. |
| Atmaupamyena sarvatra sama.n pashyati yo.arjuna | . | sukha.n vA yadi vA duHkha.n sa yogI paramo mataH | ..32.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| yo.aya.n yogastvayA proktaH sAmyena madhusUdana | . | etasyAha.n na pashyAmi cha~nchalatvAtsthiti.n sthirAm | ..33.. |
| cha~nchala.n hi manaH kR^iShNa pramAthi balavaddR^iDham | . | tasyAha.n nigraha.n manye vAyoriva suduShkaram | ..34.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| asa.nshaya.n mahAbAho mano durnigraha.n chalam | . | abhyAsena tu kaunteya vairAgyeNa cha gR^ihyate | ..35.. |
| asa.nyatAtmanA yogo duShprApa iti me matiH | . | vashyAtmanA tu yatatA shakyo.avAptumupAyataH | ..36.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| ayatiH shraddhayopeto yogAchchalitamAnasaH | . | aprApya yogasa.nsiddhi.n kA.n gati.n kR^iShNa gachChati | ..37.. |
| kachchinnobhayavibhraShTashChinnAbhramiva nashyati | . | apratiShTho mahAbAho vimUDho brahmaNaH pathi | ..38.. |
| etanme sa.nshaya.n kR^iShNa ChettumarhasyasheShataH | . | tvadanyaH sa.nshayasyAsya ChettA na hyupapadyate | ..39.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| pArtha naiveha nAmutra vinAshastasya vidyate | . | na hi kalyANakR^itkashchiddurgati.n tAta gachChati | ..40.. |
| prApya puNyakR^itA.n lokAnuShitvA shAshvatIH samAH | . | shuchInA.n shrImatA.n gehe yogabhraShTo.abhijAyate | ..41.. |
| athavA yoginAmeva kule bhavati dhImatAm | . | etaddhi durlabhatara.n loke janma yadIdR^isham | ..42.. |
| tatra ta.n buddhisa.nyoga.n labhate paurvadehikam | . | yatate cha tato bhUyaH sa.nsiddhau kurunandana | ..43.. |
| pUrvAbhyAsena tenaiva hriyate hyavasho.api saH | . | jij~nAsurapi yogasya shabdabrahmAtivartate | ..44.. |
| prayatnAdyatamAnastu yogI sa.nshuddhakilbiShaH | . | anekajanmasa.nsiddhastato yAti parA.n gatim | ..45.. |
| tapasvibhyo.adhiko yogI j~nAnibhyo.api mato.adhikaH | . | karmibhyashchAdhiko yogI tasmAdyogI bhavArjuna | ..46.. |
| yoginAmapi sarveShA.n madgatenAntarAtmanA | . | shraddhAvAnbhajate yo mA.n sa me yuktatamo mataH | ..47.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
Atmasa.nyamayogo nAma ShaShTho.adhyAyaH ..6..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| mayyAsaktamanAH pArtha yoga.n yu~njanmadAshrayaH | . | asa.nshaya.n samagra.n mA.n yathA j~nAsyasi tachChR^iNu | ..1.. |
| j~nAna.n te.aha.n savij~nAnamida.n vakShyAmyasheShataH | . | yajj~nAtvA neha bhUyo.anyajj~nAtavyamavashiShyate | ..2.. |
| manuShyANA.n sahasreShu kashchidyatati siddhaye | . | yatatAmapi siddhAnA.n kashchinmA.n vetti tattvataH | ..3.. |
| bhUmirApo.analo vAyuH kha.n mano buddhireva cha | . | aha.nkAra itIya.n me bhinnA prakR^itiraShTadhA | ..4.. |
| apareyamitastvanyA.n prakR^iti.n viddhi me parAm | . | jIvabhUtA.n mahAbAho yayeda.n dhAryate jagat | ..5.. |
| etadyonIni bhUtAni sarvANItyupadhAraya | . | aha.n kR^itsnasya jagataH prabhavaH pralayastathA | ..6.. |
| mattaH paratara.n nAnyatki.nchidasti dhana.njaya | . | mayi sarvamida.n prota.n sUtre maNigaNA iva | ..7.. |
| raso.ahamapsu kaunteya prabhAsmi shashisUryayoH | . | praNavaH sarvavedeShu shabdaH khe pauruSha.n nR^iShu | ..8.. |
| puNyo gandhaH pR^ithivyA.n cha tejashchAsmi vibhAvasau | . | jIvana.n sarvabhUteShu tapashchAsmi tapasviShu | ..9.. |
| bIja.n mA.n sarvabhUtAnA.n viddhi pArtha sanAtanam | . | buddhirbuddhimatAmasmi tejastejasvinAmaham | ..10.. |
| bala.n balavatA.n chAha.n kAmarAgavivarjitam | . | dharmAviruddho bhUteShu kAmo.asmi bharatarShabha | ..11.. |
| ye chaiva sAttvikA bhAvA rAjasAstAmasAshcha ye | . | matta eveti tAnviddhi na tvaha.n teShu te mayi | ..12.. |
| tribhirguNamayairbhAvairebhiH sarvamida.n jagat | . | mohita.n nAbhijAnAti mAmebhyaH paramavyayam | ..13.. |
| daivI hyeShA guNamayI mama mAyA duratyayA | . | mAmeva ye prapadyante mAyAmetA.n taranti te | ..14.. |
| na mA.n duShkR^itino mUDhAH prapadyante narAdhamAH | . | mAyayApahR^itaj~nAnA Asura.n bhAvamAshritAH | ..15.. |
| chaturvidhA bhajante mA.n janAH sukR^itino.arjuna | . | Arto jij~nAsurarthArthI j~nAnI cha bharatarShabha | ..16.. |
| teShA.n j~nAnI nityayukta ekabhaktirvishiShyate | . | priyo hi j~nAnino.atyarthamaha.n sa cha mama priyaH | ..17.. |
| udArAH sarva evaite j~nAnI tvAtmaiva me matam | . | AsthitaH sa hi yuktAtmA mAmevAnuttamA.n gatim | ..18.. |
| bahUnA.n janmanAmante j~nAnavAnmA.n prapadyate | . | vAsudevaH sarvamiti sa mahAtmA sudurlabhaH | ..19.. |
| kAmaistaistairhR^itaj~nAnAH prapadyante.anyadevatAH | . | ta.n ta.n niyamamAsthAya prakR^ityA niyatAH svayA | ..20.. |
| yo yo yA.n yA.n tanu.n bhaktaH shraddhayArchitumichChati | . | tasya tasyAchalA.n shraddhA.n tAmeva vidadhAmyaham | ..21.. |
| sa tayA shraddhayA yuktastasyArAdhanamIhate | . | labhate cha tataH kAmAnmayaiva vihitAnhi tAn | ..22.. |
| antavattu phala.n teShA.n tadbhavatyalpamedhasAm | . | devAndevayajo yAnti madbhaktA yAnti mAmapi | ..23.. |
| avyakta.n vyaktimApanna.n manyante mAmabuddhayaH | . | para.n bhAvamajAnanto mamAvyayamanuttamam | ..24.. |
| nAha.n prakAshaH sarvasya yogamAyAsamAvR^itaH | . | mUDho.aya.n nAbhijAnAti loko mAmajamavyayam | ..25.. |
| vedAha.n samatItAni vartamAnAni chArjuna | . | bhaviShyANi cha bhUtAni mA.n tu veda na kashchana | ..26.. |
| ichChAdveShasamutthena dvandvamohena bhArata | . | sarvabhUtAni sa.nmoha.n sarge yAnti para.ntapa | ..27.. |
| yeShA.n tvantagata.n pApa.n janAnA.n puNyakarmaNAm | . | te dvandvamohanirmuktA bhajante mA.n dR^iDhavratAH | ..28.. |
| jarAmaraNamokShAya mAmAshritya yatanti ye | . | te brahma tadviduH kR^itsnamadhyAtma.n karma chAkhilam | ..29.. |
| sAdhibhUtAdhidaiva.n mA.n sAdhiyaj~na.n cha ye viduH | . | prayANakAle.api cha mA.n te viduryuktachetasaH | ..30.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
j~nAnavij~nAnayogo nAma saptamo.adhyAyaH ..7..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| ki.n tadbrahma kimadhyAtma.n ki.n karma puruShottama | . | adhibhUta.n cha ki.n proktamadhidaiva.n kimuchyate | ..1.. |
| adhiyaj~naH katha.n ko.atra dehe.asminmadhusUdana | . | prayANakAle cha katha.n j~neyo.asi niyatAtmabhiH | ..2.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| akShara.n brahma parama.n svabhAvo.adhyAtmamuchyate | . | bhUtabhAvodbhavakaro visargaH karmasa.nj~nitaH | ..3.. |
| adhibhUta.n kSharo bhAvaH puruShashchAdhidaivatam | . | adhiyaj~no.ahamevAtra dehe dehabhR^itA.n vara | ..4.. |
| antakAle cha mAmeva smaranmuktvA kalevaram | . | yaH prayAti sa madbhAva.n yAti nAstyatra sa.nshayaH | ..5.. |
| ya.n ya.n vApi smaranbhAva.n tyajatyante kalevaram | . | ta.n tamevaiti kaunteya sadA tadbhAvabhAvitaH | ..6.. |
| tasmAtsarveShu kAleShu mAmanusmara yudhya cha | . | mayyarpitamanobuddhirmAmevaiShyasyasa.nshayam | ..7.. |
| abhyAsayogayuktena chetasA nAnyagAminA | . | parama.n puruSha.n divya.n yAti pArthAnuchintayan | ..8.. |
| kavi.n purANamanushAsitAramaNoraNIya.nsamanusmaredyaH | . | ||
| sarvasya dhAtAramachintyarUpamAdityavarNa.n tamasaH parastAt | ..9.. | ||
| prayANakAle manasAchalena bhaktyA yukto yogabalena chaiva | . | ||
| bhruvormadhye prANamAveshya samyaksa ta.n para.n puruShamupaiti divyam | ..10.. | ||
| yadakShara.n vedavido vadanti vishanti yadyatayo vItarAgAH | . | ||
| yadichChanto brahmacharya.n charanti tatte pada.n sa.ngraheNa pravakShye | ..11.. | ||
| sarvadvArANi sa.nyamya mano hR^idi nirudhya cha | . | mUrdhnyAdhAyAtmanaH prANamAsthito yogadhAraNAm | ..12.. |
| omityekAkShara.n brahma vyAharanmAmanusmaran | . | yaH prayAti tyajandeha.n sa yAti paramA.n gatim | ..13.. |
| ananyachetAH satata.n yo mA.n smarati nityashaH | . | tasyAha.n sulabhaH pArtha nityayuktasya yoginaH | ..14.. |
| mAmupetya punarjanma duHkhAlayamashAshvatam | . | nApnuvanti mahAtmAnaH sa.nsiddhi.n paramA.n gatAH | ..15.. |
| AbrahmabhuvanAllokAH punarAvartino.arjuna | . | mAmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate | ..16.. |
| sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaNo viduH | . | rAtri.n yugasahasrAntA.n te.ahorAtravido janAH | ..17.. |
| avyaktAdvyaktayaH sarvAH prabhavantyaharAgame | . | rAtryAgame pralIyante tatraivAvyaktasa.nj~nake | ..18.. |
| bhUtagrAmaH sa evAya.n bhUtvA bhUtvA pralIyate | . | rAtryAgame.avashaH pArtha prabhavatyaharAgame | ..19.. |
| parastasmAttu bhAvo.anyo.avyakto.avyaktAtsanAtanaH | . | yaH sa sarveShu bhUteShu nashyatsu na vinashyati | ..20.. |
| avyakto.akShara ityuktastamAhuH paramA.n gatim | . | ya.n prApya na nivartante taddhAma parama.n mama | ..21.. |
| puruShaH sa paraH pArtha bhaktyA labhyastvananyayA | . | yasyAntaHsthAni bhUtAni yena sarvamida.n tatam | ..22.. |
| yatra kAle tvanAvR^ittimAvR^itti.n chaiva yoginaH | . | prayAtA yAnti ta.n kAla.n vakShyAmi bharatarShabha | ..23.. |
| agnirjotirahaH shuklaH ShaNmAsA uttarAyaNam | . | tatra prayAtA gachChanti brahma brahmavido janAH | ..24.. |
| dhUmo rAtristathA kR^iShNaH ShaNmAsA dakShiNAyanam | . | tatra chAndramasa.n jyotiryogI prApya nivartate | ..25.. |
| shuklakR^iShNe gatI hyete jagataH shAshvate mate | . | ekayA yAtyanAvR^ittimanyayAvartate punaH | ..26.. |
| naite sR^itI pArtha jAnanyogI muhyati kashchana | . | tasmAtsarveShu kAleShu yogayukto bhavArjuna | ..27.. |
| vedeShu yaj~neShu tapaHsu chaiva dAneShu yatpuNyaphala.n pradiShTam | . | ||
| atyeti tatsarvamida.n viditvAyogI para.n sthAnamupaiti chAdyam | ..28.. | ||
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
akSharabrahmayogo nAmAShTamo.adhyAyaH ..8..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| ida.n tu te guhyatama.n pravakShyAmyanasUyave | . | j~nAna.n vij~nAnasahita.n yajj~nAtvA mokShyase.ashubhAt | ..1.. |
| rAjavidyA rAjaguhya.n pavitramidamuttamam | . | pratyakShAvagama.n dharmya.n susukha.n kartumavyayam | ..2.. |
| ashraddadhAnAH puruShA dharmasyAsya para.ntapa | . | aprApya mA.n nivartante mR^ityusa.nsAravartmani | ..3.. |
| mayA tatamida.n sarva.n jagadavyaktamUrtinA | . | matsthAni sarvabhUtAni na chAha.n teShvavasthitaH | ..4.. |
| na cha matsthAni bhUtAni pashya me yogamaishvaram | . | bhUtabhR^inna cha bhUtastho mamAtmA bhUtabhAvanaH | ..5.. |
| yathAkAshasthito nitya.n vAyuH sarvatrago mahAn | . | tathA sarvANi bhUtAni matsthAnItyupadhAraya | ..6.. |
| sarvabhUtAni kaunteya prakR^iti.n yAnti mAmikAm | . | kalpakShaye punastAni kalpAdau visR^ijAmyaham | ..7.. |
| prakR^iti.n svAmavaShTabhya visR^ijAmi punaH punaH | . | bhUtagrAmamima.n kR^itsnamavasha.n prakR^itervashAt | ..8.. |
| na cha mA.n tAni karmANi nibadhnanti dhana.njaya | . | udAsInavadAsInamasakta.n teShu karmasu | ..9.. |
| mayAdhyakSheNa prakR^itiH sUyate sacharAcharam | . | hetunAnena kaunteya jagadviparivartate | ..10.. |
| avajAnanti mA.n mUDhA mAnuShI.n tanumAshritam | . | para.n bhAvamajAnanto mama bhUtamaheshvaram | ..11.. |
| moghAshA moghakarmANo moghaj~nAnA vichetasaH | . | rAkShasImAsurI.n chaiva prakR^iti.n mohinI.n shritAH | ..12.. |
| mahAtmAnastu mA.n pArtha daivI.n prakR^itimAshritAH | . | bhajantyananyamanaso j~nAtvA bhUtAdimavyayam | ..13.. |
| satata.n kIrtayanto mA.n yatantashcha dR^iDhavratAH | . | namasyantashcha mA.n bhaktyA nityayuktA upAsate | ..14.. |
| j~nAnayaj~nena chApyanye yajanto mAmupAsate | . | ekatvena pR^ithaktvena bahudhA vishvatomukham | ..15.. |
| aha.n kraturaha.n yaj~naH svadhAhamahamauShadham | . | mantro.ahamahamevAjyamahamagniraha.n hutam | ..16.. |
| pitAhamasya jagato mAtA dhAtA pitAmahaH | . | vedya.n pavitramo.nkAra R^iksAma yajureva cha | ..17.. |
| gatirbhartA prabhuH sAkShI nivAsaH sharaNa.n suhR^it | . | prabhavaH pralayaH sthAna.n nidhAna.n bIjamavyayam | ..18.. |
| tapAmyahamaha.n varSha.n nigR^ihNAmyutsR^ijAmi cha | . | amR^ita.n chaiva mR^ityushcha sadasachchAhamarjuna | ..19.. |
| traividyA mA.n somapAH pUtapApA yaj~nairiShTvA svargati.n prArthayante | . | ||
| te puNyamAsAdya surendralokamashnanti divyAndivi devabhogAn | ..20.. | ||
| te ta.n bhuktvA svargaloka.n vishAla.n kShINe puNye martyaloka.n vishanti | . | ||
| eva.n trayIdharmamanuprapannA gatAgata.n kAmakAmA labhante | ..21.. | ||
| ananyAshchintayanto mA.n ye janAH paryupAsate | . | eShA.n nityAbhiyuktAnA.n yogakShema.n vahAmyaham | ..22.. |
| ye.apyanyadevatA bhaktA yajante shraddhayAnvitAH | . | te.api mAmeva kaunteya yajantyavidhipUrvakam | ..23.. |
| aha.n hi sarvayaj~nAnA.n bhoktA cha prabhureva cha | . | na tu mAmabhijAnanti tattvenAtashchyavanti te | ..24.. |
| yAnti devavratA devAnpitR^InyAnti pitR^ivratAH | . | bhUtAni yAnti bhUtejyA yAnti madyAjino.api mAm | ..25.. |
| patra.n puShpa.n phala.n toya.n yo me bhaktyA prayachChati | . | tadaha.n bhaktyupahR^itamashnAmi prayatAtmanaH | ..26.. |
| yatkaroShi yadashnAsi yajjuhoShi dadAsi yat | . | yattapasyasi kaunteya tatkuruShva madarpaNam | ..27.. |
| shubhAshubhaphalaireva.n mokShyase karmabandhanaiH | . | sa.nnyAsayogayuktAtmA vimukto mAmupaiShyasi | ..28.. |
| samo.aha.n sarvabhUteShu na me dveShyo.asti na priyaH | . | ye bhajanti tu mA.n bhaktyA mayi te teShu chApyaham | ..29.. |
| api chetsudurAchAro bhajate mAmananyabhAk | . | sAdhureva sa mantavyaH samyagvyavasito hi saH | ..30.. |
| kShipra.n bhavati dharmAtmA shashvachChAnti.n nigachChati | . | kaunteya pratijAnIhi na me bhaktaH praNashyati | ..31.. |
| mA.n hi pArtha vyapAshritya ye.api syuH pApayonayaH | . | striyo vaishyAstathA shUdrAste.api yAnti parA.n gatim | ..32.. |
| ki.n punarbrAhmaNAH puNyA bhaktA rAjarShayastathA | . | anityamasukha.n lokamima.n prApya bhajasva mAm | ..33.. |
| manmanA bhava madbhakto madyAjI mA.n namaskuru | . | mAmevaiShyasi yuktvaivamAtmAna.n matparAyaNaH | ..34.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
rAjavidyArAjaguhyayogo nAma navamo.adhyAyaH ..9..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| bhUya eva mahAbAho shR^iNu me parama.n vachaH | . | yatte.aha.n prIyamANAya vakShyAmi hitakAmyayA | ..1.. |
| na me viduH suragaNAH prabhava.n na maharShayaH | . | ahamAdirhi devAnA.n maharShINA.n cha sarvashaH | ..2.. |
| yo mAmajamanAdi.n cha vetti lokamaheshvaram | . | asa.nmUDhaH sa martyeShu sarvapApaiH pramuchyate | ..3.. |
| buddhirj~nAnamasa.nmohaH kShamA satya.n damaH shamaH | . | sukha.n duHkha.n bhavo.abhAvo bhaya.n chAbhayameva cha | ..4.. |
| ahi.nsA samatA tuShTistapo dAna.n yasho.ayashaH | . | bhavanti bhAvA bhUtAnA.n matta eva pR^ithagvidhAH | ..5.. |
| maharShayaH sapta pUrve chatvAro manavastathA | . | madbhAvA mAnasA jAtA yeShA.n loka imAH prajAH | ..6.. |
| etA.n vibhUti.n yoga.n cha mama yo vetti tattvataH | . | so.avikampena yogena yujyate nAtra sa.nshayaH | ..7.. |
| aha.n sarvasya prabhavo mattaH sarva.n pravartate | . | iti matvA bhajante mA.n budhA bhAvasamanvitAH | ..8.. |
| machchittA madgataprANA bodhayantaH parasparam | . | kathayantashcha mA.n nitya.n tuShyanti cha ramanti cha | ..9.. |
| teShA.n satatayuktAnA.n bhajatA.n prItipUrvakam | . | dadAmi buddhiyoga.n ta.n yena mAmupayAnti te | ..10.. |
| teShAmevAnukampArthamahamaj~nAnaja.n tamaH | . | nAshayAmyAtmabhAvastho j~nAnadIpena bhAsvatA | ..11.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| para.n brahma para.n dhAma pavitra.n parama.n bhavAn | . | puruSha.n shAshvata.n divyamAdidevamaja.n vibhum | ..12.. |
| AhustvAmR^iShayaH sarve devarShirnAradastathA | . | asito devalo vyAsaH svaya.n chaiva bravIShi me | ..13.. |
| sarvametadR^ita.n manye yanmA.n vadasi keshava | . | na hi te bhagavanvyakti.n vidurdevA na dAnavAH | ..14.. |
| svayamevAtmanAtmAna.n vettha tva.n puruShottama | . | bhUtabhAvana bhUtesha devadeva jagatpate | ..15.. |
| vaktumarhasyasheSheNa divyA hyAtmavibhUtayaH | . | yAbhirvibhUtibhirlokAnimA.nstva.n vyApya tiShThasi | ..16.. |
| katha.n vidyAmaha.n yogi.nstvA.n sadA parichintayan | . | keShu keShu cha bhAveShu chintyo.asi bhagavanmayA | ..17.. |
| vistareNAtmano yoga.n vibhUti.n cha janArdana | . | bhUyaH kathaya tR^iptirhi shR^iNvato nAsti me.amR^itam | ..18.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| hanta te kathayiShyAmi divyA hyAtmavibhUtayaH | . | prAdhAnyataH kurushreShTha nAstyanto vistarasya me | ..19.. |
| ahamAtmA guDAkesha sarvabhUtAshayasthitaH | . | ahamAdishcha madhya.n cha bhUtAnAmanta eva cha | ..20.. |
| AdityAnAmaha.n viShNurjyotiShA.n ravira.nshumAn | . | marIchirmarutAmasmi nakShatrANAmaha.n shashI | ..21.. |
| vedAnA.n sAmavedo.asmi devAnAmasmi vAsavaH | . | indriyANA.n manashchAsmi bhUtAnAmasmi chetanA | ..22.. |
| rudrANA.n sha.nkarashchAsmi vittesho yakSharakShasAm | . | vasUnA.n pAvakashchAsmi meruH shikhariNAmaham | ..23.. |
| purodhasA.n cha mukhya.n mA.n viddhi pArtha bR^ihaspatim | . | senAnInAmaha.n skandaH sarasAmasmi sAgaraH | ..24.. |
| maharShINA.n bhR^iguraha.n girAmasmyekamakSharam | . | yaj~nAnA.n japayaj~no.asmi sthAvarANA.n himAlayaH | ..25.. |
| ashvatthaH sarvavR^ikShANA.n devarShINA.n cha nAradaH | . | gandharvANA.n chitrarathaH siddhAnA.n kapilo muniH | ..26.. |
| uchchaiHshravasamashvAnA.n viddhi mAmamR^itodbhavam | . | airAvata.n gajendrANA.n narANA.n cha narAdhipam | ..27.. |
| AyudhAnAmaha.n vajra.n dhenUnAmasmi kAmadhuk | . | prajanashchAsmi kandarpaH sarpANAmasmi vAsukiH | ..28.. |
| anantashchAsmi nAgAnA.n varuNo yAdasAmaham | . | pitR^INAmaryamA chAsmi yamaH sa.nyamatAmaham | ..29.. |
| prahlAdashchAsmi daityAnA.n kAlaH kalayatAmaham | . | mR^igANA.n cha mR^igendro.aha.n vainateyashcha pakShiNAm | ..30.. |
| pavanaH pavatAmasmi rAmaH shastrabhR^itAmaham | . | jhaShANA.n makarashchAsmi srotasAmasmi jAhnavI | ..31.. |
| sargANAmAdirantashcha madhya.n chaivAhamarjuna | . | adhyAtmavidyA vidyAnA.n vAdaH pravadatAmaham | ..32.. |
| akSharANAmakAro.asmi dvandvaH sAmAsikasya cha | . | ahamevAkShayaH kAlo dhAtAha.n vishvatomukhaH | ..33.. |
| mR^ityuH sarvaharashchAhamudbhavashcha bhaviShyatAm | . | kIrtiH shrIrvAkcha nArINA.n smR^itirmedhA dhR^itiH kShamA | ..34.. |
| bR^ihatsAma tathA sAmnA.n gAyatrI ChandasAmaham | . | mAsAnA.n mArgashIrSho.ahamR^itUnA.n kusumAkaraH | ..35.. |
| dyUta.n ChalayatAmasmi tejastejasvinAmaham | . | jayo.asmi vyavasAyo.asmi sattva.n sattvavatAmaham | ..36.. |
| vR^iShNInA.n vAsudevo.asmi pANDavAnA.n dhana.njayaH | . | munInAmapyaha.n vyAsaH kavInAmushanA kaviH | ..37.. |
| daNDo damayatAmasmi nItirasmi jigIShatAm | . | mauna.n chaivAsmi guhyAnA.n j~nAna.n j~nAnavatAmaham | ..38.. |
| yachchApi sarvabhUtAnA.n bIja.n tadahamarjuna | . | na tadasti vinA yatsyAnmayA bhUta.n charAcharam | ..39.. |
| nAnto.asti mama divyAnA.n vibhUtInA.n para.ntapa | . | eSha tUddeshataH prokto vibhUtervistaro mayA | ..40.. |
| yadyadvibhUtimatsattva.n shrImadUrjitameva vA | . | tattadevAvagachCha tva.n mama tejo.n.ashasa.nbhavam | ..41.. |
| athavA bahunaitena ki.n j~nAtena tavArjuna | . | viShTabhyAhamida.n kR^itsnamekA.nshena sthito jagat | ..42.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
vibhUtiyogo nAma dashamo.adhyAyaH ..10..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| madanugrahAya parama.n guhyamadhyAtmasa.nj~nitam | . | yattvayokta.n vachastena moho.aya.n vigato mama | ..1.. |
| bhavApyayau hi bhUtAnA.n shrutau vistarasho mayA | . | tvattaH kamalapatrAkSha mAhAtmyamapi chAvyayam | ..2.. |
| evametadyathAttha tvamAtmAna.n parameshvara | . | draShTumichChAmi te rUpamaishvara.n puruShottama | ..3.. |
| manyase yadi tachChakya.n mayA draShTumiti prabho | . | yogeshvara tato me tva.n darshayAtmAnamavyayam | ..4.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| pashya me pArtha rUpANi shatasho.atha sahasrashaH | . | nAnAvidhAni divyAni nAnAvarNAkR^itIni cha | ..5.. |
| pashyAdityAnvasUnrudrAnashvinau marutastathA | . | bahUnyadR^iShTapUrvANi pashyAshcharyANi bhArata | ..6.. |
| ihaikastha.n jagatkR^itsna.n pashyAdya sacharAcharam | . | mama dehe guDAkesha yachchAnyaddraShTumichChasi | ..7.. |
| na tu mA.n shakyase draShTumanenaiva svachakShuShA | . | divya.n dadAmi te chakShuH pashya me yogamaishvaram | ..8.. |
| sa.njaya uvAcha . | |||
| evamuktvA tato rAjanmahAyogeshvaro hariH | . | darshayAmAsa pArthAya parama.n rUpamaishvaram | ..9.. |
| anekavaktranayanamanekAdbhutadarshanam | . | anekadivyAbharaNa.n divyAnekodyatAyudham | ..10.. |
| divyamAlyAmbaradhara.n divyagandhAnulepanam | . | sarvAshcharyamaya.n devamananta.n vishvatomukham | ..11.. |
| divi sUryasahasrasya bhavedyugapadutthitA | . | yadi bhAH sadR^ishI sA syAdbhAsastasya mahAtmanaH | ..12.. |
| tatraikastha.n jagatkR^itsna.n pravibhaktamanekadhA | . | apashyaddevadevasya sharIre pANDavastadA | ..13.. |
| tataH sa vismayAviShTo hR^iShTaromA dhana.njayaH | . | praNamya shirasA deva.n kR^itA~njalirabhAShata | ..14.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| pashyAmi devA.nstava deva dehe sarvA.nstathA bhUtavisheShasa.nghAn | . | ||
| brahmANamIsha.n kamalAsanasthamR^iShI.nshcha sarvAnuragA.nshcha divyAn | ..15.. | ||
| anekabAhUdaravaktranetra.n pashyAmi tvA.n sarvato.anantarUpam | . | ||
| nAnta.n na madhya.n na punastavAdi.n pashyAmi vishveshvara vishvarUpa | ..16.. | ||
| kirITina.n gadina.n chakriNa.n cha tejorAshi.n sarvato dIptimantam | . | ||
| pashyAmi tvA.n durnirIkShya.n samantAddIptAnalArkadyutimaprameyam | ..17.. | ||
| tvamakShara.n parama.n veditavya.n tvamasya vishvasya para.n nidhAnam | . | ||
| tvamavyayaH shAshvatadharmagoptA sanAtanastva.n puruSho mato me | ..18.. | ||
| anAdimadhyAntamanantavIryamanantabAhu.n shashisUryanetram | . | ||
| pashyAmi tvA.n dIptahutAshavaktra.n svatejasA vishvamida.n tapantam | ..19.. | ||
| dyAvApR^ithivyoridamantara.n hi vyApta.n tvayaikena dishashcha sarvAH | . | ||
| dR^iShTvAdbhuta.n rUpamugra.n taveda.n lokatraya.n pravyathita.n mahAtman | ..20.. | ||
| amI hi tvA.n surasa~NghA vishanti kechidbhItAH prA~njalayo gR^iNanti | . | ||
| svastItyuktvA maharShisiddhasa.nghAH stuvanti tvA.n stutibhiH puShkalAbhiH | ..21.. | ||
| rudrAdityA vasavo ye cha sAdhyA vishve.ashvinau marutashchoShmapAshcha | . | ||
| gandharvayakShAsurasiddhasa.nghA vIkShante tvA.n vismitAshchaiva sarve | ..22.. | ||
| rUpa.n mahatte bahuvaktranetra.n mahAbAho bahubAhUrupAdam | . | ||
| bahUdara.n bahuda.nShTrAkarAla.n dR^iShTvA lokAH pravyathitAstathAham | ..23.. | ||
| nabhaHspR^isha.n dIptamanekavarNa.n vyAttAnana.n dIptavishAlanetram | . | ||
| dR^iShTvA hi tvA.n pravyathitAntarAtmA dhR^iti.n na vindAmi shama.n cha viShNo | ..24.. | ||
| da.nShTrAkarAlAni cha te mukhAni dR^iShTvaiva kAlAnalasa.nnibhAni | . | ||
| disho na jAne na labhe cha sharma prasIda devesha jagannivAsa | ..25.. | ||
| amI cha tvA.n dhR^itarAShTrasya putrAH sarve sahaivAvanipAlasa.nghaiH | . | ||
| bhIShmo droNaH sUtaputrastathAsau sahAsmadIyairapi yodhamukhyaiH | ..26.. | ||
| vaktrANi te tvaramANA vishanti da.nShTrAkarAlAni bhayAnakAni | . | ||
| kechidvilagnA dashanAntareShu sa.ndR^ishyante chUrNitairuttamA~NgaiH | ..27.. | ||
| yathA nadInA.n bahavo.ambuvegAH samudramevAbhimukhA dravanti | . | ||
| tathA tavAmI naralokavIrA vishanti vaktrANyabhivijvalanti | ..28.. | ||
| yathA pradIpta.n jvalana.n pata.ngA vishanti nAshAya samR^iddhavegAH | . | ||
| tathaiva nAshAya vishanti lokAstavApi vaktrANi samR^iddhavegAH | ..29.. | ||
| lelihyase grasamAnaH samantAllokAnsamagrAnvadanairjvaladbhiH | . | ||
| tejobhirApUrya jagatsamagra.n bhAsastavogrAH pratapanti viShNo | ..30.. | ||
| AkhyAhi me ko bhavAnugrarUpo namo.astu te devavara prasIda | . | ||
| vij~nAtumichChAmi bhavantamAdya.n na hi prajAnAmi tava pravR^ittim | ..31.. | ||
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| kAlo.asmi lokakShayakR^itpravR^iddho lokAnsamAhartumiha pravR^ittaH | . | ||
| R^ite.api tvA.n na bhaviShyanti sarve ye.avasthitAH pratyanIkeShu yodhAH | ..32.. | ||
| tasmAttvamuttiShTha yasho labhasva jitvA shatrUnbhu~NkShva rAjya.n samR^iddham | . | ||
| mayaivaite nihatAH pUrvameva nimittamAtra.n bhava savyasAchin | ..33.. | ||
| droNa.n cha bhIShma.n cha jayadratha.n cha karNa.n tathAnyAnapi yodhavIrAn | . | ||
| mayA hatA.nstva.n jahi mA vyathiShThA yudhyasva jetAsi raNe sapatnAn | ..34.. | ||
| sa.njaya uvAcha . | |||
| etachChrutvA vachana.n keshavasya kR^itA~njalirvepamAnaH kirITI | . | ||
| namaskR^itvA bhUya evAha kR^iShNa.n sagadgada.n bhItabhItaH praNamya | ..35.. | ||
| arjuna uvAcha . | |||
| sthAne hR^iShIkesha tava prakIrtyA jagatprahR^iShyatyanurajyate cha | . | ||
| rakShA.nsi bhItAni disho dravanti sarve namasyanti cha siddhasa.nghAH | ..36.. | ||
| kasmAchcha te na nameranmahAtmangarIyase brahmaNo.apyAdikartre | . | ||
| ananta devesha jagannivAsa tvamakShara.n sadasattatpara.n yat | ..37.. | ||
| tvamAdidevaH puruShaH purANastvamasya vishvasya para.n nidhAnam | . | ||
| vettAsi vedya.n cha para.n cha dhAma tvayA tata.n vishvamanantarUpa | ..38.. | ||
| vAyuryamo.agnirvaruNaH shashA~NkaH prajApatistva.n prapitAmahashcha | . | ||
| namo namaste.astu sahasrakR^itvaH punashcha bhUyo.api namo namaste | ..39.. | ||
| namaH purastAdatha pR^iShThataste namo.astu te sarvata eva sarva | . | ||
| anantavIryAmitavikramastva.n sarva.n samApnoShi tato.asi sarvaH | ..40.. | ||
| sakheti matvA prasabha.n yadukta.n he kR^iShNa he yAdava he sakheti | . | ||
| ajAnatA mahimAna.n taveda.n mayA pramAdAtpraNayena vApi | ..41.. | ||
| yachchAvahAsArthamasatkR^ito.asi vihArashayyAsanabhojaneShu | . | ||
| eko.athavApyachyuta tatsamakSha.n tatkShAmaye tvAmahamaprameyam | ..42.. | ||
| pitAsi lokasya charAcharasya tvamasya pUjyashcha gururgarIyAn | . | ||
| na tvatsamo.astyabhyadhikaH kuto.anyo lokatraye.apyapratimaprabhAva | ..43.. | ||
| tasmAtpraNamya praNidhAya kAya.n prasAdaye tvAmahamIshamIDyam | . | ||
| piteva putrasya sakheva sakhyuH priyaH priyAyArhasi deva soDhum | ..44.. | ||
| adR^iShTapUrva.n hR^iShito.asmi dR^iShTvA bhayena cha pravyathita.n mano me | . | ||
| tadeva me darshaya devarUpa.n prasIda devesha jagannivAsa | ..45.. | ||
| kirITina.n gadina.n chakrahastamichChAmi tvA.n draShTumaha.n tathaiva | . | ||
| tenaiva rUpeNa chaturbhujena sahasrabAho bhava vishvamUrte | ..46.. | ||
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| mayA prasannena tavArjuneda.n rUpa.n para.n darshitamAtmayogAt | . | ||
| tejomaya.n vishvamanantamAdya.n yanme tvadanyena na dR^iShTapUrvam | ..47.. | ||
| na vedayaj~nAdhyayanairna dAnairna cha kriyAbhirna tapobhirugraiH | . | ||
| eva.nrUpaH shakya aha.n nR^iloke draShTu.n tvadanyena kurupravIra | ..48.. | ||
| mA te vyathA mA cha vimUDhabhAvo dR^iShTvA rUpa.n ghoramIdR^i~Nmamedam | . | ||
| vyapetabhIH prItamanAH punastva.n tadeva me rUpamida.n prapashya | ..49.. | ||
| sa.njaya uvAcha . | |||
| ityarjuna.n vAsudevastathoktvA svaka.n rUpa.n darshayAmAsa bhUyaH | . | ||
| AshvAsayAmAsa cha bhItamena.n bhUtvA punaH saumyavapurmahAtmA | ..50.. | ||
| arjuna uvAcha . | |||
| dR^iShTveda.n mAnuSha.n rUpa.n tava saumya.n janArdana | . | idAnImasmi sa.nvR^ittaH sachetAH prakR^iti.n gataH | ..51.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| sudurdarshamida.n rUpa.n dR^iShTavAnasi yanmama | . | devA apyasya rUpasya nitya.n darshanakA~NkShiNaH | ..52.. |
| nAha.n vedairna tapasA na dAnena na chejyayA | . | shakya eva.nvidho draShTu.n dR^iShTavAnasi mA.n yathA | ..53.. |
| bhaktyA tvananyayA shakya ahameva.nvidho.arjuna | . | j~nAtu.n draShTu.n cha tattvena praveShTu.n cha para.ntapa | ..54.. |
| matkarmakR^inmatparamo madbhaktaH sa~NgavarjitaH | . | nirvairaH sarvabhUteShu yaH sa mAmeti pANDava | ..55.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
vishvarUpadarshanayogo nAmaikAdasho.adhyAyaH ..11..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| eva.n satatayuktA ye bhaktAstvA.n paryupAsate | . | ye chApyakSharamavyakta.n teShA.n ke yogavittamAH | ..1.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| mayyAveshya mano ye mA.n nityayuktA upAsate | . | shraddhayA parayopetAste me yuktatamA matAH | ..2.. |
| ye tvakSharamanirdeshyamavyakta.n paryupAsate | . | sarvatragamachintya.n cha kUTasthamachala.n dhruvam | ..3.. |
| sa.nniyamyendriyagrAma.n sarvatra samabuddhayaH | . | te prApnuvanti mAmeva sarvabhUtahite ratAH | ..4.. |
| klesho.adhikatarasteShAmavyaktAsaktachetasAm | . | avyaktA hi gatirduHkha.n dehavadbhiravApyate | ..5.. |
| ye tu sarvANi karmANi mayi sa.nnyasya matparAH | . | ananyenaiva yogena mA.n dhyAyanta upAsate | ..6.. |
| teShAmaha.n samuddhartA mR^ityusa.nsArasAgarAt | . | bhavAmina chirAtpArtha mayyAveshitachetasAm | ..7.. |
| mayyeva mana Adhatsva mayi buddhi.n niveshaya | . | nivasiShyasi mayyeva ata Urdhva.n na sa.nshayaH | ..8.. |
| atha chitta.n samAdhAtu.n na shaknoShi mayi sthiram | . | abhyAsayogena tato mAmichChAptu.n dhana.njaya | ..9.. |
| abhyAse.apyasamartho.asi matkarmaparamo bhava | . | madarthamapi karmANi kurvansiddhimavApsyasi | ..10.. |
| athaitadapyashakto.asi kartu.n madyogamAshritaH | . | sarvakarmaphalatyAga.n tataH kuru yatAtmavAn | ..11.. |
| shreyo hi j~nAnamabhyAsAjj~nAnAddhyAna.n vishiShyate | . | dhyAnAtkarmaphalatyAgastyAgAchChAntiranantaram | ..12.. |
| adveShTA sarvabhUtAnA.n maitraH karuNa eva cha | . | nirmamo niraha.nkAraH samaduHkhasukhaH kShamI | ..13.. |
| sa.ntuShTaH satata.n yogI yatAtmA dR^iDhanishchayaH | . | mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaH sa me priyaH | ..14.. |
| yasmAnnodvijate loko lokAnnodvijate cha yaH | . | harShAmarShabhayodvegairmukto yaH sa cha me priyaH | ..15.. |
| anapekShaH shuchirdakSha udAsIno gatavyathaH | . | sarvArambhaparityAgI yo madbhaktaH sa me priyaH | ..16.. |
| yo na hR^iShyati na dveShTi na shochati na kA~NkShati | . | shubhAshubhaparityAgI bhaktimAnyaH sa me priyaH | ..17.. |
| samaH shatrau cha mitre cha tathA mAnApamAnayoH | . | shItoShNasukhaduHkheShu samaH sa~NgavivarjitaH | ..18.. |
| tulyanindAstutirmaunI sa.ntuShTo yena kenachit | . | aniketaH sthiramatirbhaktimAnme priyo naraH | ..19.. |
| ye tu dharmyAmR^itamida.n yathokta.n paryupAsate | . | shraddadhAnA matparamA bhaktAste.atIva me priyAH | ..20.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
bhaktiyogo nAma dvAdasho.adhyAyaH ..12..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| ida.n sharIra.n kaunteya kShetramityabhidhIyate | . | etadyo vetti ta.n prAhuH kShetraj~na iti tadvidaH | ..1.. |
| kShetraj~na.n chApi mA.n viddhi sarvakShetreShu bhArata | . | kShetrakShetraj~nayorj~nAna.n yattajj~nAna.n mata.n mama | ..2.. |
| tatkShetra.n yachcha yAdR^ikcha yadvikAri yatashcha yat | . | sa cha yo yatprabhAvashcha tatsamAsena me shR^iNu | ..3.. |
| R^iShibhirbahudhA gIta.n ChandobhirvividhaiH pR^ithak | . | brahmasUtrapadaishchaiva hetumadbhirvinishchitaiH | ..4.. |
| mahAbhUtAnyaha.nkAro buddhiravyaktameva cha | . | indriyANi dashaika.n cha pa~ncha chendriyagocharAH | ..5.. |
| ichChA dveShaH sukha.n duHkha.n sa.nghAtashchetanA dhR^itiH | . | etatkShetra.n samAsena savikAramudAhR^itam | ..6.. |
| amAnitvamadambhitvamahi.nsA kShAntirArjavam | . | AchAryopAsana.n shaucha.n sthairyamAtmavinigrahaH | ..7.. |
| indriyArtheShu vairAgyamanaha.nkAra eva cha | . | janmamR^ityujarAvyAdhiduHkhadoShAnudarshanam | ..8.. |
| asaktiranabhiShva~NgaH putradAragR^ihAdiShu | . | nitya.n cha samachittatvamiShTAniShTopapattiShu | ..9.. |
| mayi chAnanyayogena bhaktiravyabhichAriNI | . | viviktadeshasevitvamaratirjanasa.nsadi | ..10.. |
| adhyAtmaj~nAnanityatva.n tattvaj~nAnArthadarshanam | . | etajj~nAnamiti proktamaj~nAna.n yadato.anyathA | ..11.. |
| j~neya.n yattatpravakShyAmi yajj~nAtvAmR^itamashnute | . | anAdimatpara.n brahma na sattannAsaduchyate | ..12.. |
| sarvataHpANipAda.n tatsarvato.akShishiromukham | . | sarvataHshrutimalloke sarvamAvR^itya tiShThati | ..13.. |
| sarvendriyaguNAbhAsa.n sarvendriyavivarjitam | . | asakta.n sarvabhR^ichchaiva nirguNa.n guNabhoktR^i cha | ..14.. |
| bahirantashcha bhUtAnAmachara.n charameva cha | . | sUkShmatvAttadavij~neya.n dUrastha.n chAntike cha tat | ..15.. |
| avibhakta.n cha bhUteShu vibhaktamiva cha sthitam | . | bhUtabhartR^i cha tajj~neya.n grasiShNu prabhaviShNu cha | ..16.. |
| jyotiShAmapi tajjyotistamasaH paramuchyate | . | j~nAna.n j~neya.n j~nAnagamya.n hR^idi sarvasya viShThitam | ..17.. |
| iti kShetra.n tathA j~nAna.n j~neya.n chokta.n samAsataH | . | madbhakta etadvij~nAya madbhAvAyopapadyate | ..18.. |
| prakR^iti.n puruSha.n chaiva viddhyanAdi ubhAvapi | . | vikArA.nshcha guNA.nshchaiva viddhi prakR^itisa.nbhavAn | ..19.. |
| kAryakAraNakartR^itve hetuH prakR^itiruchyate | . | puruShaH sukhaduHkhAnA.n bhoktR^itve heturuchyate | ..20.. |
| puruShaH prakR^itistho hi bhu~Nkte prakR^itijAnguNAn | . | kAraNa.n guNasa~Ngo.asya sadasadyonijanmasu | ..21.. |
| upadraShTAnumantA cha bhartA bhoktA maheshvaraH | . | paramAtmeti chApyukto dehe.asminpuruShaH paraH | ..22.. |
| ya eva.n vetti puruSha.n prakR^iti.n cha guNaiH saha | . | sarvathA vartamAno.api na sa bhUyo.abhijAyate | ..23.. |
| dhyAnenAtmani pashyanti kechidAtmAnamAtmanA | . | anye sA.nkhyena yogena karmayogena chApare | ..24.. |
| anye tvevamajAnantaH shrutvAnyebhya upAsate | . | te.api chAtitarantyeva mR^ityu.n shrutiparAyaNAH | ..25.. |
| yAvatsa.njAyate ki.nchitsattva.n sthAvaraja~Ngamam | . | kShetrakShetraj~nasa.nyogAttadviddhi bharatarShabha | ..26.. |
| sama.n sarveShu bhUteShu tiShThanta.n parameshvaram | . | vinashyatsvavinashyanta.n yaH pashyati sa pashyati | ..27.. |
| sama.n pashyanhi sarvatra samavasthitamIshvaram | . | na hinastyAtmanAtmAna.n tato yAti parA.n gatim | ..28.. |
| prakR^ityaiva cha karmANi kriyamANAni sarvashaH | . | yaH pashyati tathAtmAnamakartAra.n sa pashyati | ..29.. |
| yadA bhUtapR^ithagbhAvamekasthamanupashyati | . | tata eva cha vistAra.n brahma sa.npadyate tadA | ..30.. |
| anAditvAnnirguNatvAtparamAtmAyamavyayaH | . | sharIrastho.api kaunteya na karoti na lipyate | ..31.. |
| yathA sarvagata.n saukShmyAdAkAsha.n nopalipyate | . | sarvatrAvasthito dehe tathAtmA nopalipyate | ..32.. |
| yathA prakAshayatyekaH kR^itsna.n lokamima.n raviH | . | kShetra.n kShetrI tathA kR^itsna.n prakAshayati bhArata | ..33.. |
| kShetrakShetraj~nayorevamantara.n j~nAnachakShuShA | . | bhUtaprakR^itimokSha.n cha ye viduryAnti te param | ..34.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
kShetrakShetraj~navibhAgayogo nAma trayodasho.adhyAyaH ..13..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| para.n bhUyaH pravakShyAmi j~nAnAnA.n j~nAnamuttamam | . | yajj~nAtvA munayaH sarve parA.n siddhimito gatAH | ..1.. |
| ida.n j~nAnamupAshritya mama sAdharmyamAgatAH | . | sarge.api nopajAyante pralaye na vyathanti cha | ..2.. |
| mama yonirmahadbrahma tasmingarbha.n dadhAmyaham | . | sa.nbhavaH sarvabhUtAnA.n tato bhavati bhArata | ..3.. |
| sarvayoniShu kaunteya mUrtayaH sa.nbhavanti yAH | . | tAsA.n brahma mahadyoniraha.n bIjapradaH pitA | ..4.. |
| sattva.n rajastama iti guNAH prakR^itisa.nbhavAH | . | nibadhnanti mahAbAho dehe dehinamavyayam | ..5.. |
| tatra sattva.n nirmalatvAtprakAshakamanAmayam | . | sukhasa~Ngena badhnAti j~nAnasa~Ngena chAnagha | ..6.. |
| rajo rAgAtmaka.n viddhi tR^iShNAsa~Ngasamudbhavam | . | tannibadhnAti kaunteya karmasa~Ngena dehinam | ..7.. |
| tamastvaj~nAnaja.n viddhi mohana.n sarvadehinAm | . | pramAdAlasyanidrAbhistannibadhnAti bhArata | ..8.. |
| sattva.n sukhe sa.njayati rajaH karmaNi bhArata | . | j~nAnamAvR^itya tu tamaH pramAde sa.njayatyuta | ..9.. |
| rajastamashchAbhibhUya sattva.n bhavati bhArata | . | rajaH sattva.n tamashchaiva tamaH sattva.n rajastathA | ..10.. |
| sarvadvAreShu dehe.asminprakAsha upajAyate | . | j~nAna.n yadA tadA vidyAdvivR^iddha.n sattvamityuta | ..11.. |
| lobhaH pravR^ittirArambhaH karmaNAmashamaH spR^ihA | . | rajasyetAni jAyante vivR^iddhe bharatarShabha | ..12.. |
| aprakAsho.apravR^ittishcha pramAdo moha eva cha | . | tamasyetAni jAyante vivR^iddhe kurunandana | ..13.. |
| yadA sattve pravR^iddhe tu pralaya.n yAti dehabhR^it | . | tadottamavidA.n lokAnamalAnpratipadyate | ..14.. |
| rajasi pralaya.n gatvA karmasa~NgiShu jAyate | . | tathA pralInastamasi mUDhayoniShu jAyate | ..15.. |
| karmaNaH sukR^itasyAhuH sAttvika.n nirmala.n phalam | . | rajasastu phala.n duHkhamaj~nAna.n tamasaH phalam | ..16.. |
| sattvAtsa.njAyate j~nAna.n rajaso lobha eva cha | . | pramAdamohau tamaso bhavato.aj~nAnameva cha | ..17.. |
| Urdhva.n gachChanti sattvasthA madhye tiShThanti rAjasAH | . | jaghanyaguNavR^ittisthA adho gachChanti tAmasAH | ..18.. |
| nAnya.n guNebhyaH kartAra.n yadA draShTAnupashyati | . | guNebhyashcha para.n vetti madbhAva.n so.adhigachChati | ..19.. |
| guNAnetAnatItya trIndehI dehasamudbhavAn | . | janmamR^ityujarAduHkhairvimukto.amR^itamashnute | ..20.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| kairli~NgaistrInguNAnetAnatIto bhavati prabho | . | kimAchAraH katha.n chaitA.nstrInguNAnativartate | ..21.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| prakAsha.n cha pravR^itti.n cha mohameva cha pANDava | . | ta dveShTi sa.npravR^ittAni na nivR^ittAni kA~NkShati | ..22.. |
| udAsInavadAsIno guNairyo na vichAlyate | . | guNA vartanta ityeva yo.avatiShThati ne~Ngate | ..23.. |
| samaduHkhasukhaH svasthaH samaloShTAshmakA~nchanaH | . | tulyapriyApriyo dhIrastulyanindAtmasa.nstutiH | ..24.. |
| mAnApamAnayostulyastulyo mitrAripakShayoH | . | sarvArambhaparityAgI guNAtItaH sa uchyate | ..25.. |
| mA.n cha yo.avyabhichAreNa bhaktiyogena sevate | . | sa guNAnsamatItyaitAnbrahmabhUyAya kalpate | ..26.. |
| brahmaNo hi pratiShThAhamamR^itasyAvyayasya cha | . | shAshvatasya cha dharmasya sukhasyaikAntikasya cha | ..27.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
guNatrayavibhAgayogo nAma chaturdasho.adhyAyaH ..14..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| UrdhvamUlamadhaHshAkhamashvattha.n prAhuravyayam | . | ChandA.nsi yasya parNAni yasta.n veda sa vedavit | ..1.. |
| adhashchordhva.n prasR^itAstasya shAkhA guNapravR^iddhA viShayapravAlAH | . | ||
| adhashcha mUlAnyanusa.ntatAni karmAnubandhIni manuShyaloke | ..2.. | ||
| na rUpamasyeha tathopalabhyate nAnto na chAdirna cha sa.npratiShThA | . | ||
| ashvatthamena.n suvirUDhamUlamasa~NgashastreNa dR^iDhena ChittvA | ..3.. | ||
| tataH pada.n tatparimArgitavya.n yasmingatA na nivartanti bhUyaH | . | ||
| tameva chAdya.n puruSha.n prapadye yataH pravR^ittiH prasR^itA purANI | ..4.. | ||
| nirmAnamohA jitasa~NgadoShA adhyAtmanityA vinivR^ittakAmAH | . | ||
| dvandvairvimuktAH sukhaduHkhasa.nj~nairgachChantyamUDhAH padamavyaya.n tat | ..5.. | ||
| na tadbhAsayate sUryo na shashA~Nko na pAvakaH | . | yadgatvA na nivartante taddhAma parama.n mama | ..6.. |
| mamaivA.nsho jIvaloke jIvabhUtaH sanAtanaH | . | manaHShaShThAnIndriyANi prakR^itisthAni karShati | ..7.. |
| sharIra.n yadavApnoti yachchApyutkrAmatIshvaraH | . | gR^ihItvaitAni sa.nyAti vAyurgandhAnivAshayAt | ..8.. |
| shrotra.n chakShuH sparshana.n cha rasana.n ghrANameva cha | . | adhiShThAya manashchAya.n viShayAnupasevate | ..9.. |
| utkrAmanta.n sthita.n vApi bhu~njAna.n vA guNAnvitam | . | vimUDhA nAnupashyanti pashyanti j~nAnachakShuShaH | ..10.. |
| yatanto yoginashchaina.n pashyantyAtmanyavasthitam | . | yatanto.apyakR^itAtmAno naina.n pashyantyachetasaH | ..11.. |
| yadAdityagata.n tejo jagadbhAsayate.akhilam | . | yachchandramasi yachchAgnau tattejo viddhi mAmakam | ..12.. |
| gAmAvishya cha bhUtAni dhArayAmyahamojasA | . | puShNAmi chauShadhIH sarvAH somo bhUtvA rasAtmakaH | ..13.. |
| aha.n vaishvAnaro bhUtvA prANinA.n dehamAshritaH | . | prANApAnasamAyuktaH pachAmyanna.n chaturvidham | ..14.. |
| sarvasya chAha.n hR^idi sanniviShTo mattaH smR^itirj~nAnamapohana.n cha | . | ||
| vedaishcha sarvairahameva vedyo vedAntakR^idvedavideva chAham | ..15.. | ||
| dvAvimau puruShau loke kSharashchAkShara eva cha | . | kSharaH sarvANi bhUtAni kUTastho.akShara uchyate | ..16.. |
| uttamaH puruShastvanyaH paramAtmetyudhAhR^itaH | . | yo lokatrayamAvishya bibhartyavyaya IshvaraH | ..17.. |
| yasmAtkSharamatIto.ahamakSharAdapi chottamaH | . | ato.asmi loke vede cha prathitaH puruShottamaH | ..18.. |
| yo mAmevamasa.nmUDho jAnAti puruShottamam | . | sa sarvavidbhajati mA.n sarvabhAvena bhArata | ..19.. |
| iti guhyatama.n shAstramidamukta.n mayAnagha | . | etadbuddhvA buddhimAnsyAtkR^itakR^ityashcha bhArata | ..20.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
puruShottamayogo nAma pa~nchadasho.adhyAyaH ..15..
↖
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| abhaya.n sattvasa.nshuddhirj~nAnayogavyavasthitiH | . | dAna.n damashcha yaj~nashcha svAdhyAyastapa Arjavam | ..1.. |
| ahi.nsA satyamakrodhastyAgaH shAntirapaishunam | . | dayA bhUteShvaloluptva.n mArdava.n hrIrachApalam | ..2.. |
| tejaH kShamA dhR^itiH shauchamadroho nAtimAnitA | . | bhavanti sa.npada.n daivImabhijAtasya bhArata | ..3.. |
| dambho darpo.abhimAnashcha krodhaH pAruShyameva cha | . | aj~nAna.n chAbhijAtasya pArtha sa.npadamAsurIm | ..4.. |
| daivI sa.npadvimokShAya nibandhAyAsurI matA | . | mA shuchaH sa.npada.n daivImabhijAto.asi pANDava | ..5.. |
| dvau bhUtasargau loke.asmindaiva Asura eva cha | . | daivo vistarashaH prokta Asura.n pArtha me shR^iNu | ..6.. |
| pravR^itti.n cha nivR^itti.n cha janA na vidurAsurAH | . | na shaucha.n nApi chAchAro na satya.n teShu vidyate | ..7.. |
| asatyamapratiShTha.n te jagadAhuranIshvaram | . | aparasparasa.nbhUta.n kimanyatkAmahaitukam | ..8.. |
| etA.n dR^iShTimavaShTabhya naShTAtmAno.alpabuddhayaH | . | prabhavantyugrakarmANaH kShayAya jagato.ahitAH | ..9.. |
| kAmamAshritya duShpUra.n dambhamAnamadAnvitAH | . | mohAdgR^ihItvAsadgrAhAnpravartante.ashuchivratAH | ..10.. |
| chintAmaparimeyA.n cha pralayAntAmupAshritAH | . | kAmopabhogaparamA etAvaditi nishchitAH | ..11.. |
| AshApAshashatairbaddhAH kAmakrodhaparAyaNAH | . | Ihante kAmabhogArthamanyAyenArthasa.nchayAn | ..12.. |
| idamadya mayA labdhamima.n prApsye manoratham | . | idamastIdamapi me bhaviShyati punardhanam | ..13.. |
| asau mayA hataH shatrurhaniShye chAparAnapi | . | Ishvaro.ahamaha.n bhogI siddho.aha.n balavAnsukhI | ..14.. |
| ADhyo.abhijanavAnasmi ko.anyosti sadR^isho mayA | . | yakShye dAsyAmi modiShya ityaj~nAnavimohitAH | ..15.. |
| anekachittavibhrAntA mohajAlasamAvR^itAH | . | prasaktAH kAmabhogeShu patanti narake.ashuchau | ..16.. |
| Atmasa.nbhAvitAH stabdhA dhanamAnamadAnvitAH | . | yajante nAmayaj~naiste dambhenAvidhipUrvakam | ..17.. |
| aha.nkAra.n bala.n darpa.n kAma.n krodha.n cha sa.nshritAH | . | mAmAtmaparadeheShu pradviShanto.abhyasUyakAH | ..18.. |
| tAnaha.n dviShataH krUrAnsa.nsAreShu narAdhamAn | . | kShipAmyajasramashubhAnAsurIShveva yoniShu | ..19.. |
| AsurI.n yonimApannA mUDhA janmani janmani | . | mAmaprApyaiva kaunteya tato yAntyadhamA.n gatim | ..20.. |
| trividha.n narakasyeda.n dvAra.n nAshanamAtmanaH | . | kAmaH krodhastathA lobhastasmAdetattraya.n tyajet | ..21.. |
| etairvimuktaH kaunteya tamodvAraistribhirnaraH | . | AcharatyAtmanaH shreyastato yAti parA.n gatim | ..22.. |
| yaH shAstravidhimutsR^ijya vartate kAmakArataH | . | na sa siddhimavApnoti na sukha.n na parA.n gatim | ..23.. |
| tasmAchChAstra.n pramANa.n te kAryAkAryavyavasthitau | . | j~nAtvA shAstravidhAnokta.n karma kartumihArhasi | ..24.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
daivAsurasa.npadvibhAgayogo nAma ShoDasho.adhyAyaH ..16..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| ye shAstravidhimutsR^ijya yajante shraddhayAnvitAH | . | teShA.n niShThA tu kA kR^iShNa sattvamAho rajastamaH | ..1.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| trividhA bhavati shraddhA dehinA.n sA svabhAvajA | . | sAttvikI rAjasI chaiva tAmasI cheti tA.n shR^iNu | ..2.. |
| sattvAnurUpA sarvasya shraddhA bhavati bhArata | . | shraddhAmayo.aya.n puruSho yo yachChraddhaH sa eva saH | ..3.. |
| yajante sAttvikA devAnyakSharakShA.nsi rAjasAH | . | pretAnbhUtagaNA.nshchAnye yajante tAmasA janAH | ..4.. |
| ashAstravihita.n ghora.n tapyante ye tapo janAH | . | dambhAha.nkArasa.nyuktAH kAmarAgabalAnvitAH | ..5.. |
| karShayantaH sharIrastha.n bhUtagrAmamachetasaH | . | mA.n chaivAntaHsharIrastha.n tAnviddhyAsuranishchayAn | ..6.. |
| AhArastvapi sarvasya trividho bhavati priyaH | . | yaj~nastapastathA dAna.n teShA.n bhedamima.n shR^iNu | ..7.. |
| AyuHsattvabalArogyasukhaprItivivardhanAH | . | rasyAH snigdhAH sthirA hR^idyA AhArAH sAttvikapriyAH | ..8.. |
| kaTvamlalavaNAtyuShNatIkShNarUkShavidAhinaH | . | AhArA rAjasasyeShTA duHkhashokAmayapradAH | ..9.. |
| yAtayAma.n gatarasa.n pUti paryuShita.n cha yat | . | uchChiShTamapi chAmedhya.n bhojana.n tAmasapriyam | ..10.. |
| aphalAkA~NkShibhiryaj~no vidhidR^iShTo ya ijyate | . | yaShTavyameveti manaH samAdhAya sa sAttvikaH | ..11.. |
| abhisa.ndhAya tu phala.n dambhArthamapi chaiva yat | . | ijyate bharatashreShTha ta.n yaj~na.n viddhi rAjasam | ..12.. |
| vidhihInamasR^iShTAnna.n mantrahInamadakShiNam | . | shraddhAvirahita.n yaj~na.n tAmasa.n parichakShate | ..13.. |
| devadvijaguruprAj~napUjana.n shauchamArjavam | . | brahmacharyamahi.nsA cha shArIra.n tapa uchyate | ..14.. |
| anudvegakara.n vAkya.n satya.n priyahita.n cha yat | . | svAdhyAyAbhyasana.n chaiva vA~Nmaya.n tapa uchyate | ..15.. |
| manaH prasAdaH saumyatva.n maunamAtmavinigrahaH | . | bhAvasa.nshuddhirityetattapo mAnasamuchyate | ..16.. |
| shraddhayA parayA tapta.n tapastattrividha.n naraiH | . | aphalAkA~NkShibhiryuktaiH sAttvika.n parichakShate | ..17.. |
| satkAramAnapUjArtha.n tapo dambhena chaiva yat | . | kriyate tadiha prokta.n rAjasa.n chalamadhruvam | ..18.. |
| mUDhagrAheNAtmano yatpIDayA kriyate tapaH | . | parasyotsAdanArtha.n vA tattAmasamudAhR^itam | ..19.. |
| dAtavyamiti yaddAna.n dIyate.anupakAriNe | . | deshe kAle cha pAtre cha taddAna.n sAttvika.n smR^itam | ..20.. |
| yattu prattyupakArArtha.n phalamuddishya vA punaH | . | dIyate cha parikliShTa.n taddAna.n rAjasa.n smR^itam | ..21.. |
| adeshakAle yaddAnamapAtrebhyashcha dIyate | . | asatkR^itamavaj~nAta.n tattAmasamudAhR^itam | ..22.. |
| OM tatsaditi nirdesho brahmaNastrividhaH smR^itaH | . | brAhmaNAstena vedAshcha yaj~nAshcha vihitAH purA | ..23.. |
| tasmAdomityudAhR^itya yaj~nadAnatapaHkriyAH | . | pravartante vidhAnoktAH satata.n brahmavAdinAm | ..24.. |
| tadityanabhisa.ndhAya phala.n yaj~natapaHkriyAH | . | dAnakriyAshcha vividhAH kriyante mokShakA~NkShibhiH | ..25.. |
| sadbhAve sAdhubhAve cha sadityetatprayujyate | . | prashaste karmaNi tathA sachChabdaH pArtha yujyate | ..26.. |
| yaj~ne tapasi dAne cha sthitiH saditi chochyate | . | karma chaiva tadarthIya.n sadityevAbhidhIyate | ..27.. |
| ashraddhayA huta.n datta.n tapastapta.n kR^ita.n cha yat | . | asadityuchyate pArtha na cha tatprepya no iha | ..28.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
shraddhAtrayavibhAgayogo nAma saptadasho.adhyAyaH ..17..
↖
| arjuna uvAcha . | |||
| sa.nnyAsasya mahAbAho tattvamichChAmi veditum | . | tyAgasya cha hR^iShIkesha pR^ithakkeshiniShUdana | ..1.. |
| shrIbhagavAnuvAcha . | |||
| kAmyAnA.n karmaNA.n nyAsa.n sa.nnyAsa.n kavayo viduH | . | sarvakarmaphalatyAga.n prAhustyAga.n vichakShaNAH | ..2.. |
| tyAjya.n doShavadityeke karma prAhurmanIShiNaH | . | yaj~nadAnatapaHkarma na tyAjyamiti chApare | ..3.. |
| nishchaya.n shR^iNu me tatra tyAge bharatasattama | . | tyAgo hi puruShavyAghra trividhaH sa.nprakIrtitaH | ..4.. |
| yaj~nadAnatapaHkarma na tyAjya.n kAryameva tat | . | yaj~no dAna.n tapashchaiva pAvanAni manIShiNAm | ..5.. |
| etAnyapi tu karmANi sa~Nga.n tyaktvA phalAni cha | . | kartavyAnIti me pArtha nishchita.n matamuttamam | ..6.. |
| niyatasya tu sa.nnyAsaH karmaNo nopapadyate | . | mohAttasya parityAgastAmasaH parikIrtitaH | ..7.. |
| duHkhamityeva yatkarma kAyakleshabhayAttyajet | . | sa kR^itvA rAjasa.n tyAga.n naiva tyAgaphala.n labhet | ..8.. |
| kAryamityeva yatkarma niyata.n kriyate.arjuna | . | sa~Nga.n tyaktvA phala.n chaiva sa tyAgaH sAttviko mataH | ..9.. |
| na dveShTyakushala.n karma kushale nAnuShajjate | . | tyAgI sattvasamAviShTo medhAvI Chinnasa.nshayaH | ..10.. |
| na hi dehabhR^itA shakya.n tyaktu.n karmANyasheShataH | . | yastu karmaphalatyAgI sa tyAgItyabhidhIyate | ..11.. |
| aniShTamiShTa.n mishra.n cha trividha.n karmaNaH phalam | . | bhavatyatyAginA.n pretya na tu sa.nnyAsinA.n kvachit | ..12.. |
| pa~nchaitAni mahAbAho kAraNAni nibodha me | . | sA.nkhye kR^itAnte proktAni siddhaye sarvakarmaNAm | ..13.. |
| adhiShThAna.n tathA kartA karaNa.n cha pR^ithagvidham | . | vividhAshcha pR^ithakcheShTA daiva.n chaivAtra pa~nchamam | ..14.. |
| sharIravA~Nmanobhiryatkarma prArabhate naraH | . | nyAyya.n vA viparIta.n vA pa~nchaite tasya hetavaH | ..15.. |
| tatraiva.n sati kartAramAtmAna.n kevala.n tu yaH | . | pashyatyakR^itabuddhitvAnna sa pashyati durmatiH | ..16.. |
| yasya nAha.nkR^ito bhAvo buddhiryasya na lipyate | . | hatvA.api sa imA.NllokAnna hanti na nibadhyate | ..17.. |
| j~nAna.n j~neya.n parij~nAtA trividhA karmachodanA | . | karaNa.n karma karteti trividhaH karmasa.ngrahaH | ..18.. |
| j~nAna.n karma cha kartA cha tridhaiva guNabhedataH | . | prochyate guNasa.nkhyAne yathAvachChR^iNu tAnyapi | ..19.. |
| sarvabhUteShu yenaika.n bhAvamavyayamIkShate | . | avibhakta.n vibhakteShu tajj~nAna.n viddhi sAttvikam | ..20.. |
| pR^ithaktvena tu yajj~nAna.n nAnAbhAvAnpR^ithagvidhAn | . | vetti sarveShu bhUteShu tajj~nAna.n viddhi rAjasam | ..21.. |
| yattu kR^itsnavadekasminkArye saktamahaitukam | . | atattvArthavadalpa.n cha tattAmasamudAhR^itam | ..22.. |
| niyata.n sa~NgarahitamarAgadveShataH kR^itam | . | aphalaprepsunA karma yattatsAttvikamuchyate | ..23.. |
| yattu kAmepsunA karma sAha.nkAreNa vA punaH | . | kriyate bahulAyAsa.n tadrAjasamudAhR^itam | ..24.. |
| anubandha.n kShaya.n hi.nsAmanapekShya cha pauruSham | . | mohAdArabhyate karma yattattAmasamuchyate | ..25.. |
| muktasa~Ngo.anaha.nvAdI dhR^ityutsAhasamanvitaH | . | siddhyasiddhyornirvikAraH kartA sAttvika uchyate | ..26.. |
| rAgI karmaphalaprepsurlubdho hi.nsAtmako.ashuchiH | . | harShashokAnvitaH kartA rAjasaH parikIrtitaH | ..27.. |
| ayuktaH prAkR^itaH stabdhaH shaTho naiShkR^itiko.alasaH | . | viShAdI dIrghasUtrI cha kartA tAmasa uchyate | ..28.. |
| buddherbheda.n dhR^iteshchaiva guNatastrividha.n shR^iNu | . | prochyamAnamasheSheNa pR^ithaktvena dhana.njaya | ..29.. |
| pravR^itti.n cha nivR^itti.n cha kAryAkArye bhayAbhaye | . | bandha.n mokSha.n cha yA vetti buddhiH sA pArtha sAttvikI | ..30.. |
| yayA dharmamadharma.n cha kArya.n chAkAryameva cha | . | ayathAvatprajAnAti buddhiH sA pArtha rAjasI | ..31.. |
| adharma.n dharmamiti yA manyate tamasAvR^itA | . | sarvArthAnviparItA.nshcha buddhiH sA pArtha tAmasI | ..32.. |
| dhR^ityA yayA dhArayate manaHprANendriyakriyAH | . | yogenAvyabhichAriNyA dhR^itiH sA pArtha sAttvikI | ..33.. |
| yayA tu dharmakAmArthAndhR^ityA dhArayate.arjuna | . | prasa~Ngena phalAkA~NkShI dhR^itiH sA pArtha rAjasI | ..34.. |
| yayA svapna.n bhaya.n shoka.n viShAda.n madameva cha | . | na vimu~nchati durmedhA dhR^itiH sA pArtha tAmasI | ..35.. |
| sukha.n tvidAnI.n trividha.n shR^iNu me bharatarShabha | . | abhyAsAdramate yatra duHkhAnta.n cha nigachChati | ..36.. |
| yattadagre viShamiva pariNAme.amR^itopamam | . | tatsukha.n sAttvika.n proktamAtmabuddhiprasAdajam | ..37.. |
| viShayendriyasa.nyogAdyattadagre.amR^itopamam | . | pariNAme viShamiva tatsukha.n rAjasa.n smR^itam | ..38.. |
| yadagre chAnubandhe cha sukha.n mohanamAtmanaH | . | nidrAlasyapramAdottha.n tattAmasamudAhR^itam | ..39.. |
| na tadasti pR^ithivyA.n vA divi deveShu vA punaH | . | sattva.n prakR^itijairmukta.n yadebhiH syAttribhirguNaiH | ..40.. |
| brAhmaNakShatriyavishA.n shUdrANA.n cha para.ntapa | . | karmANi pravibhaktAni svabhAvaprabhavairguNaiH | ..41.. |
| shamo damastapaH shaucha.n kShAntirArjavameva cha | . | j~nAna.n vij~nAnamAstikya.n brahmakarma svabhAvajam | ..42.. |
| shaurya.n tejo dhR^itirdAkShya.n yuddhe chApyapalAyanam | . | dAnamIshvarabhAvashcha kShAtra.n karma svabhAvajam | ..43.. |
| kR^iShigaurakShyavANijya.n vaishyakarma svabhAvajam | . | paricharyAtmaka.n karma shUdrasyApi svabhAvajam | ..44.. |
| sve sve karmaNyabhirataH sa.nsiddhi.n labhate naraH | . | svakarmanirataH siddhi.n yathA vindati tachChR^iNu | ..45.. |
| yataH pravR^ittirbhUtAnA.n yena sarvamida.n tatam | . | svakarmaNA tamabhyarchya siddhi.n vindati mAnavaH | ..46.. |
| shreyAnsvadharmo viguNaH paradharmotsvanuShThitAt | . | svabhAvaniyata.n karma kurvannApnoti kilbiSham | ..47.. |
| sahaja.n karma kaunteya sadoShamapi na tyajet | . | sarvArambhA hi doSheNa dhUmenAgnirivAvR^itAH | ..48.. |
| asaktabuddhiH sarvatra jitAtmA vigataspR^ihaH | . | naiShkarmyasiddhi.n paramA.n sa.nnyAsenAdhigachChati | ..49.. |
| siddhi.n prApto yathA brahma tathApnoti nibodha me | . | samAsenaiva kaunteya niShThA j~nAnasya yA parA | ..50.. |
| buddhyA vishuddhayA yukto dhR^ityAtmAna.n niyamya cha | . | shabdAdInviShayA.nstyaktvA rAgadveShau vyudasya cha | ..51.. |
| viviktasevI laghvAshI yatavAkkAyamAnasaH | . | dhyAnayogaparo nitya.n vairAgya.n samupAshritaH | ..52.. |
| aha.nkAra.n bala.n darpa.n kAma.n krodha.n parigraham | . | vimuchya nirmamaH shAnto brahmabhUyAya kalpate | ..53.. |
| brahmabhUtaH prasannAtmA na shochati na kA~NkShati | . | samaH sarveShu bhUteShu madbhakti.n labhate parAm | ..54.. |
| bhaktyA mAmabhijAnAti yAvAnyashchAsmi tattvataH | . | tato mA.n tattvato j~nAtvA vishate tadanantaram | ..55.. |
| sarvakarmANyapi sadA kurvANo madvyapAshrayaH | . | matprasAdAdavApnoti shAshvata.n padamavyayam | ..56.. |
| chetasA sarvakarmANi mayi sa.nnyasya matparaH | . | buddhiyogamupAshritya machchittaH satata.n bhava | ..57.. |
| machchittaH sarvadurgANi matprasAdAttariShyasi | . | atha chettvamaha.nkArAnna shroShyasi vina~NkShyasi | ..58.. |
| yadaha.nkAramAshritya na yotsya iti manyase | . | mithyaiSha vyavasAyaste prakR^itistvA.n niyokShyati | ..59.. |
| svabhAvajena kaunteya nibaddhaH svena karmaNA | . | kartu.n nechChasi yanmohAtkariShyasyavasho.api tat | ..60.. |
| IshvaraH sarvabhUtAnA.n hR^iddeshe.arjuna tiShThati | . | bhrAmayansarvabhUtAni yantrArUDhAni mAyayA | ..61.. |
| tameva sharaNa.n gachCha sarvabhAvena bhArata | . | tatprasAdAtparA.n shAnti.n sthAna.n prApsyasi shAshvatam | ..62.. |
| iti te j~nAnamAkhyAta.n guhyAdguhyatara.n mayA | . | vimR^ishyaitadasheSheNa yathechChasi tathA kuru | ..63.. |
| sarvaguhyatama.n bhUyaH shR^iNu me parama.n vachaH | . | iShTo.asi me dR^iDhamiti tato vakShyAmi te hitam | ..64.. |
| manmanA bhava madbhakto madyAjI mA.n namaskuru | . | mAmevaiShyasi satya.n te pratijAne priyo.asi me | ..65.. |
| sarvadharmAnparityajya mAmeka.n sharaNa.n vraja | . | aha.n tvA sarvapApebhyo mokShayiShyAmi mA shuchaH | ..66.. |
| ida.n te nAtapaskAya nAbhaktAya kadAchana | . | na chAshushrUShave vAchya.n na cha mA.n yo.abhyasUyati | ..67.. |
| ya ima.n parama.n guhya.n madbhakteShvabhidhAsyati | . | bhakti.n mayi parA.n kR^itvA mAmevaiShyatyasa.nshayaH | ..68.. |
| na cha tasmAnmanuShyeShu kashchinme priyakR^ittamaH | . | bhavitA na cha me tasmAdanyaH priyataro bhuvi | ..69.. |
| adhyeShyate cha ya ima.n dharmya.n sa.nvAdamAvayoH | . | j~nAnayaj~nena tenAhamiShTaH syAmiti me matiH | ..70.. |
| shraddhAvAnanasUyashcha shR^iNuyAdapi yo naraH | . | so.api muktaH shubhA.NllokAnprApnuyAtpuNyakarmaNAm | ..71.. |
| kachchidetachChruta.n pArtha tvayaikAgreNa chetasA | . | kachchidaj~nAnasa.nmohaH pranaShTaste dhana.njaya | ..72.. |
| arjuna uvAcha . | |||
| naShTo mohaH smR^itirlabdhA tvatprasAdAnmayAchyuta | . | sthito.asmi gatasa.ndehaH kariShye vachana.n tava | ..73.. |
| sa.njaya uvAcha . | |||
| ityaha.n vAsudevasya pArthasya cha mahAtmanaH | . | sa.nvAdamimamashrauShamadbhuta.n romaharShaNam | ..74.. |
| vyAsaprasAdAchChrutavAnetadguhyamaha.n param | . | yoga.n yogeshvarAtkR^iShNAtsAkShAtkathayataH svayam | ..75.. |
| rAjansa.nsmR^itya sa.nsmR^itya sa.nvAdamimamadbhutam | . | keshavArjunayoH puNya.n hR^iShyAmi cha muhurmuhuH | ..76.. |
| tachcha sa.nsmR^itya sa.nsmR^itya rUpamatyadbhuta.n hareH | . | vismayo me mahAnrAjanhR^iShyAmi cha punaH punaH | ..77.. |
| yatra yogeshvaraH kR^iShNo yatra pArtho dhanurdharaH | . | tatra shrIrvijayo bhUtirdhruvA nItirmatirmama | ..78.. |
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyA.n yogashAstre shrIkR^iShNArjunasa.nvAde
mokShasa.nnyAsayogo nAmAShTAdasho.adhyAyaH ..18..
↖