Bhagavad Gita in Hunterian romanization
Other scripts and font information
| prathamo'dhyayah | |
| dhritarashtra uvacha, | |
| dharmakshetre kurukshetre samaveta yuyutsavah | , |
| mamakah pandavashchaiva kimakurvata sanjaya | .1. |
| sanjaya uvacha, | |
| drishtva tu pandavanikam vyudham duryodhanastada | , |
| acharyamupasangamya raja vachanamabravit | .2. |
| pashyaitam panduputranamacharya mahatim chamum | , |
| vyudham drupadaputrena tava shishyena dhimata | .3. |
| atra shura maheshvasa bhimarjunasama yudhi | , |
| yuyudhano viratashcha drupadashcha maharathah | .4. |
| dhrishtaketushchekitanah kashirajashcha viryavan | , |
| purujitkuntibhojashcha shaibyashcha narapungavah | .5. |
| yudhamanyushcha vikranta uttamaujashcha viryavan | , |
| saubhadro draupadeyashcha sarva eva maharathah | .6. |
| asmakam tu vishishta ye tannibodha dvijottama | , |
| nayaka mama sainyasya sangyartham tanbravimi te | .7. |
| bhavanbhishmashcha karnashcha kripashcha samitinjayah | , |
| ashvatthama vikarnashcha saumadattistathaiva cha | .8. |
| anye cha bahavah shura madarthe tyaktajivitah | , |
| nanashastrapraharanah sarve yuddhavisharadah | .9. |
| aparyaptam tadasmakam balam bhishmabhirakshitam | , |
| paryaptam tvidametesham balam bhimabhirakshitam | .10. |
| ayaneshu cha sarveshu yathabhagamavasthitah | , |
| bhishmamevabhirakshantu bhavantah sarva eva hi | .11. |
| tasya sanjanayanharsham kuruvriddhah pitamahah | , |
| simhanadam vinadyochchaih shankham dadhmau pratapavan | .12. |
| tatah shankhashcha bheryashcha panavanakagomukhah | , |
| sahasaivabhyahanyanta sa shabdastumulo'bhavat | .13. |
| tatah shvetairhayairyukte mahati syandane sthitau | , |
| madhavah pandavashchaiva divyau shankhau pradaghmatuh | .14. |
| panchajanyam hrishikesho devadattam dhananjayah | , |
| paundram dadhmau mahashankham bhimakarma vrikodarah | .15. |
| anantavijayam raja kuntiputro yudhishthirah | , |
| nakulah sahadevashcha sughoshamanipushpakau | .16. |
| kashyashcha parameshvasah shikhandi cha maharathah | , |
| dhrishtadyumno viratashcha satyakishchaparajitah | .17. |
| drupado draupadeyashcha sarvashah prithivipate | , |
| saubhadrashcha mahabahuh shankhandadhmuh prithakprithak | .18. |
| sa ghosho dhartarashtranam hridayani vyadarayat | , |
| nabhashcha prithivim chaiva tumulo vyanunadayan | .19. |
| atha vyavasthitandrishtva dhartarashtrankapidhvajah | , |
| pravritte shastrasampate dhanurudyamya pandavah | .20. |
| hrishikesham tada vakyamidamaha mahipate | , |
| arjuna uvacha, | |
| senayorubhayormadhye ratham sthapaya me'chyuta | .21. |
| yavadetannirikshe'ham yoddhukamanavasthitan | , |
| kairmaya saha yoddhavyamasminranasamudyame | .22. |
| yotsyamananavekshe'ham ya ete'tra samagatah | , |
| dhartarashtrasya durbuddheryuddhe priyachikirshavah | .23. |
| sanjaya uvacha, | |
| evamukto hrishikesho gudakeshena bharata | , |
| senayorubhayormadhye sthapayitva rathottamam | .24. |
| bhishmadronapramukhatah sarvesham cha mahikshitam | , |
| uvacha partha pashyaitansamavetankuruniti | .25. |
| tatrapashyatsthitanparthah pitrinatha pitamahan | , |
| acharyanmatulanbhratrinputranpautransakhimstatha | .26. |
| shvashuransuhridashchaiva senayorubhayorapi | , |
| tansamikshya sa kaunteyah sarvanbandhunavasthitan | .27. |
| kripaya parayavishto vishidannidamabravit | , |
| arjuna uvacha, | |
| drishtvemam svajanam krishna yuyutsum samupasthitam | .28. |
| sidanti mama gatrani mukham cha parishushyati | , |
| vepathushcha sharire me romaharshashcha jayate | .29. |
| gandivam sramsate hastattvakchaiva paridahyate | , |
| na cha shaknomyavasthatum bhramativa cha me manah | .30. |
| nimittani cha pashyami viparitani keshava | , |
| na cha shreyo'nupashyami hatva svajanamahave | .31. |
| na kankshe vijayam krishna na cha rajyam sukhani cha | , |
| kim no rajyena govinda kim bhogairjivitena va | .32. |
| yeshamarthe kankshitam no rajyam bhogah sukhani cha | , |
| ta ime'vasthita yuddhe pranamstyaktva dhanani cha | .33. |
| acharyah pitarah putrastathaiva cha pitamahah | , |
| matulah shvashurah pautrah shyalah sambandhinastatha | .34. |
| etanna hantumichchhami ghnato'pi madhusudana | , |
| api trailokyarajyasya hetoh kim nu mahikrite | .35. |
| nihatya dhartarashtrannah ka pritih syajjanardana | , |
| papamevashrayedasmanhatvaitanatatayinah | .36. |
| tasmannarha vayam hantum dhartarashtransvabandhavan | , |
| svajanam hi katham hatva sukhinah syama madhava | .37. |
| yadyapyete na pashyanti lobhopahatachetasah | , |
| kulakshayakritam dosham mitradrohe cha patakam | .38. |
| katham na gyeyamasmabhih papadasmannivartitum | , |
| kulakshayakritam dosham prapashyadbhirjanardana | .39. |
| kulakshaye pranashyanti kuladharmah sanatanah | , |
| dharme nashte kulam kritsnamadharmo'bhibhavatyuta | .40. |
| adharmabhibhavatkrishna pradushyanti kulastriyah | , |
| strishu dushtasu varshneya jayate varnasankarah | .41. |
| sankaro narakayaiva kulaghnanam kulasya cha | , |
| patanti pitaro hyesham luptapindodakakriyah | .42. |
| doshairetaih kulaghnanam varnasankarakarakaih | , |
| utsadyante jatidharmah kuladharmashcha shashvatah | .43. |
| utsannakuladharmanam manushyanam janardana | , |
| narake'niyatam vaso bhavatityanushushruma | .44. |
| aho bata mahatpapam kartum vyavasita vayam | , |
| yadrajyasukhalobhena hantum svajanamudyatah | .45. |
| yadi mamapratikaramashastram shastrapanayah | , |
| dhartarashtra rane hanyustanme kshemataram bhavet | .46. |
| sanjaya uvacha, | |
| evamuktvarjunah sankhye rathopastha upavishat | , |
| visrijya sasharam chapam shokasamvignamanasah | .47. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade arjunavishadayogo nama prathamo'dhyayah .1.
| dvitiyo'dhyayah | |
| sanjaya uvacha, | |
| tam tatha kripayavishtamashrupurnakulekshanam | , |
| vishidantamidam vakyamuvacha madhusudanah | .1. |
| shribhagavanuvacha, | |
| kutastva kashmalamidam vishame samupasthitam | , |
| anaryajushtamasvargyamakirtikaramarjuna | .2. |
| klaibyam ma sma gamah partha naitattvayyupapadyate | , |
| kshudram hridayadaurbalyam tyaktvottishtha parantapa | .3. |
| arjuna uvacha, | |
| katham bhishmamaham sankhye dronam cha madhusudana | , |
| ishubhih pratiyotsyami pujarhavarisudana | .4. |
| gurunahatva hi mahanubhavanshreyo bhoktum bhaikshyamapiha loke | , |
| hatvarthakamamstu gurunihaiva bhunjiya bhogan'rudhirapradigdhan | .5. |
| na chaitadvidmah kataranno gariyo yadva jayema yadi va no jayeyuh | , |
| yaneva hatva na jijivishamaste'vasthitah pramukhe dhartarashtrah | .6. |
| karpanyadoshopahatasvabhavah prichchhami tvam dharmasammudhachetah | , |
| yachchhreyah syannishchitam bruhi tanme shishyaste'ham shadhi mam tvam prapannam | .7. |
| na hi prapashyami mamapanudyadyachchhokamuchchhoshanamindriyanam | , |
| avapya bhumavasapatnamriddham rajyam suranamapi chadhipatyam | .8. |
| sanjaya uvacha, | |
| evamuktva hrishikesham gudakeshah parantapa | , |
| na yotsya iti govindamuktva tushnim babhuva ha | .9. |
| tamuvacha hrishikeshah prahasanniva bharata | , |
| senayorubhayormadhye vishidantamidam vachah | .10. |
| shribhagavanuvacha, | |
| ashochyananvashochastvam pragyavadamshcha bhashase | , |
| gatasunagatasumshcha nanushochanti panditah | .11. |
| na tvevaham jatu nasam na tvam neme janadhipah | , |
| na chaiva na bhavishyamah sarve vayamatah param | .12. |
| dehino'sminyatha dehe kaumaram yauvanam jara | , |
| tatha dehantarapraptirdhirastatra na muhyati | .13. |
| matrasparshastu kaunteya shitoshnasukhaduhkhadah | , |
| agamapayino'nityastamstitikshasva bharata | .14. |
| yam hi na vyathayantyete purusham purusharshabha | , |
| samaduhkhasukham dhiram so'mritatvaya kalpate | .15. |
| nasato vidyate bhavo nabhavo vidyate satah | , |
| ubhayorapi drishto'ntastvanayostattvadarshibhih | .16. |
| avinashi tu tadviddhi yena sarvamidam tatam | , |
| vinashamavyayasyasya na kashchitkartumarhati | .17. |
| antavanta ime deha nityasyoktah sharirinah | , |
| anashino'prameyasya tasmadyudhyasva bharata | .18. |
| ya enam vetti hantaram yashchainam manyate hatam | , |
| ubhau tau na vijanito nayam hanti na hanyate | .19. |
| na jayate mriyate va kadachinnayam bhutva bhavita va na bhuyah | , |
| ajo nityah shashvato'yam purano na hanyate hanyamane sharire | .20. |
| vedavinashinam nityam ya enamajamavyayam | , |
| atham sa purushah partha kam ghatayati hanti kam | .21. |
| vasamsi jirnani yatha vihaya navani grihnati naro'parani | , |
| tatha sharirani vihaya jirnanyanyani samyati navani dehi | .22. |
| nainam chhindanti shastrani nainam dahati pavakah | , |
| na chainam kledayantyapo na shoshayati marutah | .23. |
| achchhedyo'yamadahyo'yamakledyo'shoshya eva cha | , |
| nityah sarvagatah sthanurachalo'yam sanatanah | .24. |
| avyakto'yamachintyo'yamavikaryo'yamuchyate | , |
| tasmadevam viditvainam nanushochitumarhasi | .25. |
| atha chainam nityajatam nityam va manyase mritam | , |
| tathapi tvam mahabaho naivam shochitumarhasi | .26. |
| jatasya hi dhruvo mrityurdhruvam janma mritasya cha | , |
| tasmadapariharye'rthe na tvam shochitumarhasi | .27. |
| avyaktadini bhutani vyaktamadhyani bharata | , |
| avyaktanidhananyeva tatra ka paridevana | .28. |
| ashcharyavatpashyati kashchidenamashcharyavadvadati tathaiva chanyah | , |
| ashcharyavachchainamanyah shrinoti shrutvapyenam veda na chaiva kashchit | .29. |
| dehi nityamavadhyo'yam dehe sarvasya bharata | , |
| tasmatsarvani bhutani na tvam shochitumarhasi | .30. |
| svadharmamapi chavekshya na vikampitumarhasi | , |
| dharmyaddhi yuddhachchhreyo'nyatkshatriyasya na vidyate | .31. |
| yadrichchhaya chopapannam svargadvaramapavritam | , |
| sukhinah kshatriyah partha labhante yuddhamidrisham | .32. |
| atha chettvamimam dharmyam sangramam na karishyasi | , |
| tatah svadharmam kirtim cha hitva papamavapsyasi | .33. |
| akirtim chapi bhutani kathayishyanti te'vyayam | , |
| sambhavitasya chakirtirmaranadatirichyate | .34. |
| bhayadranaduparatam mamsyante tvam maharathah | , |
| yesham cha tvam bahumato bhutva yasyasi laghavam | .35. |
| avachyavadamshcha bahunvadishyanti tavahitah | , |
| nindantastava samarthyam tato duhkhataram nu kim | .36. |
| hato va prapsyasi svargam jitva va bhokshyase mahim | , |
| tasmaduttishtha kaunteya yuddhaya kritanishchayah | .37. |
| sukhaduhkhe same kritva labhalabhau jayajayau | , |
| tato yuddhaya yujyasva naivam papamavapsyasi | .38. |
| esha te'bhihita sankhye buddhiryoge tvimam shrinu | , |
| buddhya yukto yaya partha karmabandham prahasyasi | .39. |
| nehabhikramanasho'sti pratyavayo na vidyate | , |
| svalpamapyasya dharmasya trayate mahato bhayat | .40. |
| vyavasayatmika buddhirekeha kurunandana | , |
| bahushakha hyanantashcha buddhayo'vyavasayinam | .41. |
| yamimam pushpitam vacham pravadantyavipashchitah | , |
| vedavadaratah partha nanyadastiti vadinah | .42. |
| kamatmanah svargapara janmakarmaphalapradam | , |
| kriyavisheshabahulam bhogaishvaryagatim prati | .43. |
| bhogaishvaryaprasaktanam tayapahritachetasam | , |
| vyavasayatmika buddhih samadhau na vidhiyate | .44. |
| traigunyavishaya veda nistraigunyo bhavarjuna | , |
| nirdvandvo nityasattvastho niryogakshema atmavan | .45. |
| yavanartha udapane sarvatah samplutodake | , |
| tavansarveshu vedeshu brahmanasya vijanatah | .46. |
| karmanyevadhikaraste ma phaleshu kadachana | , |
| ma karmaphalaheturbhurma te sango'stvakarmani | .47. |
| yogasthah kuru karmani sangam tyaktva dhananjaya | , |
| siddhyasiddhyoh samo bhutva samatvam yoga uchyate | .48. |
| durena hyavaram karma buddhiyogaddhananjaya | , |
| buddhau sharanamanvichchha kripanah phalahetavah | .49. |
| buddhiyukto jahatiha ubhe sukritadushkrite | , |
| tasmadyogaya yujyasva yogah karmasu kaushalam | .50. |
| karmajam buddhiyukta hi phalam tyaktva manishinah | , |
| janmabandhavinirmuktah padam gachchhantyanamayam | .51. |
| yada te mohakalilam buddhirvyatitarishyati | , |
| tada gantasi nirvedam shrotavyasya shrutasya cha | .52. |
| shrutivipratipanna te yada sthasyati nishchala | , |
| samadhavachala buddhistada yogamavapsyasi | .53. |
| arjuna uvacha, | |
| sthitapragyasya ka bhasha samadhisthasya keshava | , |
| sthitadhih kim prabhasheta kimasita vrajeta kim | .54. |
| shribhagavanuvacha, | |
| prajahati yada kamansarvanpartha manogatan | , |
| atmanyevatmana tushtah sthitapragyastadochyate | .55. |
| duhkheshvanudvignamanah sukheshu vigatasprihah | , |
| vitaragabhayakrodhah sthitadhirmuniruchyate | .56. |
| yah sarvatranabhisnehastattatprapya shubhashubham | , |
| nabhinandati na dveshti tasya pragya pratishthita | .57. |
| yada samharate chayam kurmo'nganiva sarvashah | , |
| indriyanindriyarthebhyastasya pragya pratishthita | .58. |
| vishaya vinivartante niraharasya dehinah | , |
| rasavarjam raso'pyasya param drishtva nivartate | .59. |
| yatato hyapi kaunteya purushasya vipashchitah | , |
| indriyani pramathini haranti prasabham manah | .60. |
| tani sarvani samyamya yukta asita matparah | , |
| vashe hi yasyendriyani tasya pragya pratishthita | .61. |
| dhyayato vishayanpumsah sangasteshupajayate | , |
| sangatsanjayate kamah kamatkrodho'bhijayate | .62. |
| krodhadbhavati sammohah sammohatsmritivibhramah | , |
| smritibhramshadbuddhinasho buddhinashatpranashyati | .63. |
| ragadveshavimuktaistu vishayanindriyaishcharan | , |
| atmavashyairvidheyatma prasadamadhigachchhati | .64. |
| prasade sarvaduhkhanam hanirasyopajayate | , |
| prasannachetaso hyashu buddhih paryavatishthate | .65. |
| nasti buddhirayuktasya na chayuktasya bhavana | , |
| na chabhavayatah shantirashantasya kutah sukham | .66. |
| indriyanam hi charatam yanmano'nuvidhiyate | , |
| tadasya harati pragyam vayurnavamivambhasi | .67. |
| tasmadyasya mahabaho nigrihitani sarvashah | , |
| indriyanindriyarthebhyastasya pragya pratishthita | .68. |
| ya nisha sarvabhutanam tasyam jagarti samyami | , |
| yasyam jagrati bhutani sa nisha pashyato muneh | .69. |
| apuryamanamachalapratishtham samudramapah pravishanti yadvat | , |
| tadvatkama yam pravishanti sarve sa shantimapnoti na kamakami | .70. |
| vihaya kamanyah sarvanpumamshcharati nihsprihah | , |
| nirmamo nirahankarah sa shantimadhigachchhati | .71. |
| esha brahmi sthitih partha nainam prapya vimuhyati | , |
| sthitvasyamantakale'pi brahmanirvanamrichchhati | .72. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade sankhyayogo nama dvitiyo'dhyayah .2.
| tritiyo'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| jyayasi chetkarmanaste mata buddhirjanardana | , |
| tatkim karmani ghore mam niyojayasi keshava | .1. |
| vyamishreneva vakyena buddhim mohayasiva me | , |
| tadekam vada nishchitya yena shreyo'hamapnuyam | .2. |
| shribhagavanuvacha, | |
| loke'smindvividha nishtha pura prokta mayanagha | , |
| gyanayogena sankhyanam karmayogena yoginam | .3. |
| na karmanamanarambhannaishkarmyam purusho'shnute | , |
| na cha samnyasanadeva siddhim samadhigachchhati | .4. |
| na hi kashchitkshanamapi jatu tishthatyakarmakrit | , |
| karyate hyavashah karma sarvah prakritijairgunaih | .5. |
| karmendriyani samyamya ya aste manasa smaran | , |
| indriyarthanvimudhatma mithyacharah sa uchyate | .6. |
| yastvindriyani manasa niyamyarabhate'rjuna | , |
| karmendriyaih karmayogamasaktah sa vishishyate | .7. |
| niyatam kuru karma tvam karma jyayo hyakarmanah | , |
| sharirayatrapi cha te na prasiddhyedakarmanah | .8. |
| yagyarthatkarmano'nyatra loko'yam karmabandhanah | , |
| tadartham karma kaunteya muktasangah samachara | .9. |
| sahayagyah prajah srishtva purovacha prajapatih | , |
| anena prasavishyadhvamesha vo'stvishtakamadhuk | .10. |
| devanbhavayatanena te deva bhavayantu vah | , |
| parasparam bhavayantah shreyah paramavapsyatha | .11. |
| ishtanbhoganhi vo deva dasyante yagyabhavitah | , |
| tairdattanapradayaibhyo yo bhunkte stena eva sah | .12. |
| yagyashishtashinah santo muchyante sarvakilbishaih | , |
| bhunjate te tvagham papa ye pachantyatmakaranat | .13. |
| annadbhavanti bhutani parjanyadannasambhavah | , |
| yagyadbhavati parjanyo yagyah karmasamudbhavah | .14. |
| karma brahmodbhavam viddhi brahmaksharasamudbhavam | , |
| tasmatsarvagatam brahma nityam yagye pratishthitam | .15. |
| evam pravartitam chakram nanuvartayatiha yah | , |
| aghayurindriyaramo mogham partha sa jivati | .16. |
| yastvatmaratireva syadatmatriptashcha manavah | , |
| atmanyeva cha santushtastasya karyam na vidyate | .17. |
| naiva tasya kritenartho nakriteneha kashchana | , |
| na chasya sarvabhuteshu kashchidarthavyapashrayah | .18. |
| tasmadasaktah satatam karyam karma samachara | , |
| asakto hyacharankarma paramapnoti purushah | .19. |
| karmanaiva hi samsiddhimasthita janakadayah | , |
| lokasangrahamevapi sampashyankartumarhasi | .20. |
| yadyadacharati shreshthastattadevetaro janah | , |
| sa yatpramanam kurute lokastadanuvartate | .21. |
| na me parthasti kartavyam trishu lokeshu kinckana | , |
| nanavaptamavaptavyam varta eva cha karmani | .22. |
| yadi hyaham na varteyam jatu karmanyatandritah | , |
| mama vartmanuvartante manushyah partha sarvashah | .23. |
| utsideyurime loka na kuryam karma chedaham | , |
| sankarasya cha karta syamupahanyamimah prajah | .24. |
| saktah karmanyavidvamso yatha kurvanti bharata | , |
| kuryadvidvamstathasaktashchikirshurlokasangraham | .25. |
| na buddhibhedam janayedagyanam karmasanginam | , |
| joshayetsarvakarmani vidvanyuktah samacharan | .26. |
| prakriteh kriyamanani gunaih karmani sarvashah | , |
| ahankaravimudhatma kartahamiti manyate | .27. |
| tattvavittu mahabaho gunakarmavibhagayoh | , |
| guna guneshu vartanta iti matva na sajjate | .28. |
| prakritergunasammudhah sajjante gunakarmasu | , |
| tanakritsnavido mandankritsnavinna vichalayet | .29. |
| mayi sarvani karmani samnyasyadhyatmachetasa | , |
| nirashirnirmamo bhutva yudhyasva vigatajvarah | .30. |
| ye me matamidam nityamanutishthanti manavah | , |
| shraddhavanto'nasuyanto muchyante te'pi karmabhih | .31. |
| ye tvetadabhyasuyanto nanutishthanti me matam | , |
| sarvagyanavimudhamstanviddhi nashtanachetasah | .32. |
| sadrisham cheshtate svasyah prakritergyanavanapi | , |
| prakritim yanti bhutani nigrahah kim karishyati | .33. |
| indriyasyendriyasyarthe ragadveshau vyavasthitau | , |
| tayorna vashamagachchhettau hyasya paripanthinau | .34. |
| shreyansvadharmo vigunah paradharmatsvanushthitat | , |
| svadharme nidhanam shreyah paradharmo bhayavahah | .35. |
| arjuna uvacha, | |
| atha kena prayukto'yam papam charati purushah | , |
| anichchhannapi varshneya baladiva niyojitah | .36. |
| shribhagavanuvacha, | |
| kama esha krodha esha rajogunasamudbhavah | , |
| mahashano mahapapma viddhyenamiha vairinam | .37. |
| dhumenavriyate vahniryathadarsho malena cha | , |
| yatholbenavrito garbhastatha tenedamavritam | .38. |
| avritam gyanametena gyanino nityavairina | , |
| kamarupena kaunteya dushpurenanalena cha | .39. |
| indriyani mano buddhirasyadhishthanamuchyate | , |
| etairvimohayatyesha gyanamavritya dehinam | .40. |
| tasmattvamindriyanyadau niyamya bharatarshabha | , |
| papmanam prajahi hyenam gyanavigyananashanam | .41. |
| indriyani paranyahurindriyebhyah param manah | , |
| manasastu para buddhiryo buddheh paratastu sah | .42. |
| evam buddheh param buddhva samstabhyatmanamatmana | , |
| jahi shatrum mahabaho kamarupam durasadam | .43. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade karmayogo nama tritiyo'dhyayah .3.
| chaturtho'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| imam vivasvate yogam proktavanahamavyayam | , |
| vivasvanmanave praha manurikshvakave'bravit | .1. |
| evam paramparapraptamimam rajarshayo viduh | , |
| sa kaleneha mahata yogo nashtah parantapa | .2. |
| sa evayam maya te'dya yogah proktah puratanah | , |
| bhakto'si me sakha cheti rahasyam hyetaduttamam | .3. |
| arjuna uvacha, | |
| aparam bhavato janma param janma vivasvatah | , |
| kathametadvijaniyam tvamadau proktavaniti | .4. |
| shribhagavanuvacha, | |
| bahuni me vyatitani janmani tava charjuna | , |
| tanyaham veda sarvani na tvam vettha parantapa | .5. |
| ajo'pi sannavyayatma bhutanamishvaro'pi san | , |
| prakritim svamadhishthaya sambhavamyatmamayaya | .6. |
| yada yada hi dharmasya glanirbhavati bharata | , |
| abhyutthanamadharmasya tadatmanam srijamyaham | .7. |
| paritranaya sadhunam vinashaya cha dushkritam | , |
| dharmasamsthapanarthaya sambhavami yuge yuge | .8. |
| janma karma cha me divyamevam yo vetti tattvatah | , |
| tyaktva deham punarjanma naiti mameti so'rjuna | .9. |
| vitaragabhayakrodha manmaya mamupashritah | , |
| bahavo gyanatapasa puta madbhavamagatah | .10. |
| ye yatha mam prapadyante tamstathaiva bhajamyaham | , |
| mama vartmanuvartante manushyah partha sarvashah | .11. |
| kankshantah karmanam siddhim yajanta iha devatah | , |
| kshipram hi manushe loke siddhirbhavati karmaja | .12. |
| chaturvarnyam maya srishtam gunakarmavibhagashah | , |
| tasya kartaramapi mam viddhyakartaramavyayam | .13. |
| na mam karmani limpanti na me karmaphale spriha | , |
| iti mam yo'bhijanati karmabhirna sa badhyate | .14. |
| evam gyatva kritam karma purvairapi mumukshubhih | , |
| kuru karmaiva tasmattvam purvaih purvataram kritam | .15. |
| kim karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitah | , |
| tatte karma pravakshyami yajgyatva mokshyase'shubhat | .16. |
| karmano hyapi boddhavyam boddhavyam cha vikarmanah | , |
| akarmanashcha boddhavyam gahana karmano gatih | .17. |
| karmanyakarma yah pashyedakarmani cha karma yah | , |
| sa buddhimanmanushyeshu sa yuktah kritsnakarmakrit | .18. |
| yasya sarve samarambhah kamasankalpavarjitah | , |
| gyanagnidagdhakarmanam tamahuh panditam budhah | .19. |
| tyaktva karmaphalasangam nityatripto nirashrayah | , |
| karmanyabhipravritto'pi naiva kinckitkaroti sah | .20. |
| nirashiryatachittatma tyaktasarvaparigrahah | , |
| shariram kevalam karma kurvannapnoti kilbisham | .21. |
| yadrichchhalabhasantushto dvandvatito vimatsarah | , |
| samah siddhavasiddhau cha kritvapi na nibadhyate | .22. |
| gatasangasya muktasya gyanavasthitachetasah | , |
| yagyayacharatah karma samagram praviliyate | .23. |
| brahmarpanam brahma havirbrahmagnau brahmana hutam | , |
| brahmaiva tena gantavyam brahmakarmasamadhina | .24. |
| daivamevapare yagyam yoginah paryupasate | , |
| brahmagnavapare yagyam yagyenaivopajuhvati | .25. |
| shrotradinindriyanyanye samyamagnishu juhvati | , |
| shabdadinvishayananya indriyagnishu juhvati | .26. |
| sarvanindriyakarmani pranakarmani chapare | , |
| atmasamyamayogagnau juhvati gyanadipite | .27. |
| dravyayagyastapoyagya yogayagyastathapare | , |
| svadhyayagyanayagyashcha yatayah samshitavratah | .28. |
| apane juhvati pranam prane'panam tathapare | , |
| pranapanagati ruddhva pranayamaparayanah | .29. |
| apare niyataharah prananpraneshu juhvati | , |
| sarve'pyete yagyavido yagyakshapitakalmashah | .30. |
| yagyashishtamritabhujo yanti brahma sanatanam | , |
| nayam loko'styayagyasya kuto'nyah kurusattama | .31. |
| evam bahuvidha yagya vitata brahmano mukhe | , |
| karmajanviddhi tansarvanevam gyatva vimokshyase | .32. |
| shreyandravyamayadyagyajgyanayagyah parantapa | , |
| sarvam karmakhilam partha gyane parisamapyate | .33. |
| tadviddhi pranipatena pariprashnena sevaya | , |
| upadekshyanti te gyanam gyaninastattvadarshinah | .34. |
| yajgyatva na punarmohamevam yasyasi pandava | , |
| yena bhutanyasheshena drakshyasyatmanyatho mayi | .35. |
| api chedasi papebhyah sarvebhyah papakrittamah | , |
| sarvam gyanaplavenaiva vrijinam santarishyasi | .36. |
| yathaidhamsi samiddho'gnirbhasmasatkurute'rjuna | , |
| gyanagnih sarvakarmani bhasmasatkurute tatha | .37. |
| na hi gyanena sadrisham pavitramiha vidyate | , |
| tatsvayam yogasamsiddhah kalenatmani vindati | .38. |
| shraddhavamllabhate gyanam tatparah samyatendriyah | , |
| gyanam labdhva param shantimachirenadhigachchhati | .39. |
| agyashchashraddadhanashcha samshayatma vinashyati | , |
| nayam loko'sti na paro na sukham samshayatmanah | .40. |
| yogasamnyastakarmanam gyanasanckhinnasamshayam | , |
| atmavantam na karmani nibadhnanti dhananjaya | .41. |
| tasmadagyanasambhutam hritstham gyanasinatmanah | , |
| chhittvainam samshayam yogamatishthottishtha bharata | .42. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade gyanakarmasamnyasayogo nama chaturtho'dhyayah .4.
| panchamo'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| samnyasam karmanam krishna punaryogam cha shamsasi | , |
| yachchhreya etayorekam tanme bruhi sunishchitam | .1. |
| shribhagavanuvacha, | |
| samnyasah karmayogashcha nihshreyasakaravubhau | , |
| tayostu karmasamnyasatkarmayogo vishishyate | .2. |
| gyeyah sa nityasamnyasi yo na dveshti na kankshati | , |
| nirdvandvo hi mahabaho sukham bandhatpramuchyate | .3. |
| sankhyayogau prithagbalah pravadanti na panditah | , |
| ekamapyasthitah samyagubhayorvindate phalam | .4. |
| yatsankhyaih prapyate sthanam tadyogairapi gamyate | , |
| ekam sankhyam cha yogam cha yah pashyati sa pashyati | .5. |
| samnyasastu mahabaho duhkhamaptumayogatah | , |
| yogayukto munirbrahma nachirenadhigachchhati | .6. |
| yogayukto vishuddhatma vijitatma jitendriyah | , |
| sarvabhutatmabhutatma kurvannapi na lipyate | .7. |
| naiva kinckitkaromiti yukto manyeta tattvavit | , |
| pashyanshrinvansprishanjighrannashnangachchhansvapanshvasan | .8. |
| pralapanvisrijangrihnannunmishannimishannapi | , |
| indriyanindriyartheshu vartanta iti dharayan | .9. |
| brahmanyadhaya karmani sangam tyaktva karoti yah | , |
| lipyate na sa papena padmapatramivambhasa | .10. |
| kayena manasa buddhya kevalairindriyairapi | , |
| yoginah karma kurvanti sangam tyaktvatmashuddhaye | .11. |
| yuktah karmaphalam tyaktva shantimapnoti naishthikim | , |
| ayuktah kamakarena phale sakto nibadhyate | .12. |
| sarvakarmani manasa samnyasyaste sukham vashi | , |
| navadvare pure dehi naiva kurvanna karayan | .13. |
| na kartritvam na karmani lokasya srijati prabhuh | , |
| na karmaphalasamyogam svabhavastu pravartate | .14. |
| nadatte kasyachitpapam na chaiva sukritam vibhuh | , |
| agyanenavritam gyanam tena muhyanti jantavah | .15. |
| gyanena tu tadagyanam yesham nashitamatmanah | , |
| teshamadityavajgyanam prakashayati tatparam | .16. |
| tadbuddhayastadatmanastannishthastatparayanah | , |
| gachchhantyapunaravrittim gyananirdhutakalmashah | .17. |
| vidyavinayasampanne brahmane gavi hastini | , |
| shuni chaiva shvapake cha panditah samadarshinah | .18. |
| ihaiva tairjitah sargo yesham samye sthitam manah | , |
| nirdosham hi samam brahma tasmadbrahmani te sthitah | .19. |
| na prahrishyetpriyam prapya nodvijetprapya chapriyam | , |
| sthirabuddhirasammudho brahmavidbrahmani sthitah | .20. |
| bahyasparsheshvasaktatma vindatyatmani yatsukham | , |
| sa brahmayogayuktatma sukhamakshayamashnute | .21. |
| ye hi samsparshaja bhoga duhkhayonaya eva te | , |
| adyantavantah kaunteya na teshu ramate budhah | .22. |
| shaknotihaiva yah sodhum prakshariravimokshanat | , |
| kamakrodhodbhavam vegam sa yuktah sa sukhi narah | .23. |
| yo'ntahsukho'ntararamastathantarjyotireva yah | , |
| sa yogi brahmanirvanam brahmabhuto'dhigachchhati | .24. |
| labhante brahmanirvanamrishayah kshinakalmashah | , |
| chhinnadvaidha yatatmanah sarvabhutahite ratah | .25. |
| kamakrodhaviyuktanam yatinam yatachetasam | , |
| abhito brahmanirvanam vartate viditatmanam | .26. |
| sparshankritva bahirbahyamshchakshushchaivantare bhruvoh | , |
| pranapanau samau kritva nasabhyantaracharinau | .27. |
| yatendriyamanobuddhirmunirmokshaparayanah | , |
| vigatechchhabhayakrodho yah sada mukta eva sah | .28. |
| bhoktaram yagyatapasam sarvalokamaheshvaram | , |
| suhridam sarvabhutanam gyatva mam shantimrichchhati | .29. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade karmasamnyasayogo nama panchamo'dhyayah .5.
| shashtho'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| anashritah karmaphalam karyam karma karoti yah | , |
| sa samnyasi cha yogi cha na niragnirna chakriyah | .1. |
| yam samnyasamiti prahuryogam tam viddhi pandava | , |
| na hyasamnyastasankalpo yogi bhavati kashchana | .2. |
| arurukshormuneryogam karma karanamuchyate | , |
| yogarudhasya tasyaiva shamah karanamuchyate | .3. |
| yada hi nendriyartheshu na karmasvanushajjate | , |
| sarvasankalpasamnyasi yogarudhastadochyate | .4. |
| uddharedatmanatmanam natmanamavasadayet | , |
| atmaiva hyatmano bandhuratmaiva ripuratmanah | .5. |
| bandhuratmatmanastasya yenatmaivatmana jitah | , |
| anatmanastu shatrutve vartetatmaiva shatruvat | .6. |
| jitatmanah prashantasya paramatma samahitah | , |
| shitoshnasukhaduhkheshu tatha manapamanayoh | .7. |
| gyanavigyanatriptatma kutastho vijitendriyah | , |
| yukta ityuchyate yogi samaloshtashmakanchanah | .8. |
| suhrinmitraryudasinamadhyasthadveshyabandhushu | , |
| sadhushvapi cha papeshu samabuddhirvishishyate | .9. |
| yogi yunjita satatamatmanam rahasi sthitah | , |
| ekaki yatachittatma nirashiraparigrahah | .10. |
| shuchau deshe pratishthapya sthiramasanamatmanah | , |
| natyuchchhritam natinicham chailajinakushottaram | .11. |
| tatraikagram manah kritva yatachittendriyakriyah | , |
| upavishyasane yunjyadyogamatmavishuddhaye | .12. |
| samam kayashirogrivam dharayannachalam sthirah | , |
| samprekshya nasikagram svam dishashchanavalokayan | .13. |
| prashantatma vigatabhirbrahmacharivrate sthitah | , |
| manah samyamya machchitto yukta asita matparah | .14. |
| yunjannevam sadatmanam yogi niyatamanasah | , |
| shantim nirvanaparamam matsamsthamadhigachchhati | .15. |
| natyashnatastu yogo'sti na chaikantamanashnatah | , |
| na chatisvapnashilasya jagrato naiva charjuna | .16. |
| yuktaharaviharasya yuktacheshtasya karmasu | , |
| yuktasvapnavabodhasya yogo bhavati duhkhaha | .17. |
| yada viniyatam chittamatmanyevavatishthate | , |
| nihsprihah sarvakamebhyo yukta ityuchyate tada | .18. |
| yatha dipo nivatastho nengate sopama smrita | , |
| yogino yatachittasya yunjato yogamatmanah | .19. |
| yatroparamate chittam niruddham yogasevaya | , |
| yatra chaivatmanatmanam pashyannatmani tushyati | .20. |
| sukhamatyantikam yattadbuddhigrahyamatindriyam | , |
| vetti yatra na chaivayam sthitashchalati tattvatah | .21. |
| yam labdhva chaparam labham manyate nadhikam tatah | , |
| yasminsthito na duhkhena gurunapi vichalyate | .22. |
| tam vidyadduhkhasamyogaviyogam yogasangyitam | , |
| sa nishchayena yoktavyo yogo'nirvinnachetasa | .23. |
| sankalpaprabhavankamamstyaktva sarvanasheshatah | , |
| manasaivendriyagramam viniyamya samantatah | .24. |
| shanaih shanairuparamedbuddhya dhritigrihitaya | , |
| atmasamstham manah kritva na kinckidapi chintayet | .25. |
| yato yato nishcharati manashchanchalamasthiram | , |
| tatastato niyamyaitadatmanyeva vasham nayet | .26. |
| prashantamanasam hyenam yoginam sukhamuttamam | , |
| upaiti shantarajasam brahmabhutamakalmasham | .27. |
| yunjannevam sadatmanam yogi vigatakalmashah | , |
| sukhena brahmasamsparshamatyantam sukhamashnute | .28. |
| sarvabhutasthamatmanam sarvabhutani chatmani | , |
| ikshate yogayuktatma sarvatra samadarshanah | .29. |
| yo mam pashyati sarvatra sarvam cha mayi pashyati | , |
| tasyaham na pranashyami sa cha me na pranashyati | .30. |
| sarvabhutasthitam yo mam bhajatyekatvamasthitah | , |
| sarvatha vartamano'pi sa yogi mayi vartate | .31. |
| atmaupamyena sarvatra samam pashyati yo'rjuna | , |
| sukham va yadi va duhkham sa yogi paramo matah | .32. |
| arjuna uvacha, | |
| yo'yam yogastvaya proktah samyena madhusudana | , |
| etasyaham na pashyami chanchalatvatsthitim sthiram | .33. |
| chanchalam hi manah krishna pramathi balavaddridham | , |
| tasyaham nigraham manye vayoriva sudushkaram | .34. |
| shribhagavanuvacha, | |
| asamshayam mahabaho mano durnigraham chalam | , |
| abhyasena tu kaunteya vairagyena cha grihyate | .35. |
| asamyatatmana yogo dushprapa iti me matih | , |
| vashyatmana tu yatata shakyo'vaptumupayatah | .36. |
| arjuna uvacha, | |
| ayatih shraddhayopeto yogachchalitamanasah | , |
| aprapya yogasamsiddhim kam gatim krishna gachchhati | .37. |
| kachchinnobhayavibhrashtashchhinnabhramiva nashyati | , |
| apratishtho mahabaho vimudho brahmanah pathi | .38. |
| etanme samshayam krishna chhettumarhasyasheshatah | , |
| tvadanyah samshayasyasya chhetta na hyupapadyate | .39. |
| shribhagavanuvacha, | |
| partha naiveha namutra vinashastasya vidyate | , |
| na hi kalyanakritkashchiddurgatim tata gachchhati | .40. |
| prapya punyakritam lokanushitva shashvatih samah | , |
| shuchinam shrimatam gehe yogabhrashto'bhijayate | .41. |
| athava yoginameva kule bhavati dhimatam | , |
| etaddhi durlabhataram loke janma yadidrisham | .42. |
| tatra tam buddhisamyogam labhate paurvadehikam | , |
| yatate cha tato bhuyah samsiddhau kurunandana | .43. |
| purvabhyasena tenaiva hriyate hyavasho'pi sah | , |
| jigyasurapi yogasya shabdabrahmativartate | .44. |
| prayatnadyatamanastu yogi samshuddhakilbishah | , |
| anekajanmasamsiddhastato yati param gatim | .45. |
| tapasvibhyo'dhiko yogi gyanibhyo'pi mato'dhikah | , |
| karmibhyashchadhiko yogi tasmadyogi bhavarjuna | .46. |
| yoginamapi sarvesham madgatenantaratmana | , |
| shraddhavanbhajate yo mam sa me yuktatamo matah | .47. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade atmasamyamayogo nama shashtho'dhyayah .6.
| saptamo'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| mayyasaktamanah partha yogam yunjanmadashrayah | , |
| asamshayam samagram mam yatha gyasyasi tachchhrinu | .1. |
| gyanam te'ham savigyanamidam vakshyamyasheshatah | , |
| yajgyatva neha bhuyo'nyajgyatavyamavashishyate | .2. |
| manushyanam sahasreshu kashchidyatati siddhaye | , |
| yatatamapi siddhanam kashchinmam vetti tattvatah | .3. |
| bhumirapo'nalo vayuh kham mano buddhireva cha | , |
| ahankara itiyam me bhinna prakritirashtadha | .4. |
| apareyamitastvanyam prakritim viddhi me param | , |
| jivabhutam mahabaho yayedam dharyate jagat | .5. |
| etadyonini bhutani sarvanityupadharaya | , |
| aham kritsnasya jagatah prabhavah pralayastatha | .6. |
| mattah parataram nanyatkinckidasti dhananjaya | , |
| mayi sarvamidam protam sutre manigana iva | .7. |
| raso'hamapsu kaunteya prabhasmi shashisuryayoh | , |
| pranavah sarvavedeshu shabdah khe paurusham nrishu | .8. |
| punyo gandhah prithivyam cha tejashchasmi vibhavasau | , |
| jivanam sarvabhuteshu tapashchasmi tapasvishu | .9. |
| bijam mam sarvabhutanam viddhi partha sanatanam | , |
| buddhirbuddhimatamasmi tejastejasvinamaham | .10. |
| balam balavatam chaham kamaragavivarjitam | , |
| dharmaviruddho bhuteshu kamo'smi bharatarshabha | .11. |
| ye chaiva sattvika bhava rajasastamasashcha ye | , |
| matta eveti tanviddhi na tvaham teshu te mayi | .12. |
| tribhirgunamayairbhavairebhih sarvamidam jagat | , |
| mohitam nabhijanati mamebhyah paramavyayam | .13. |
| daivi hyesha gunamayi mama maya duratyaya | , |
| mameva ye prapadyante mayametam taranti te | .14. |
| na mam dushkritino mudhah prapadyante naradhamah | , |
| mayayapahritagyana asuram bhavamashritah | .15. |
| chaturvidha bhajante mam janah sukritino'rjuna | , |
| arto jigyasurartharthi gyani cha bharatarshabha | .16. |
| tesham gyani nityayukta ekabhaktirvishishyate | , |
| priyo hi gyanino'tyarthamaham sa cha mama priyah | .17. |
| udarah sarva evaite gyani tvatmaiva me matam | , |
| asthitah sa hi yuktatma mamevanuttamam gatim | .18. |
| bahunam janmanamante gyanavanmam prapadyate | , |
| vasudevah sarvamiti sa mahatma sudurlabhah | .19. |
| kamaistaistairhritagyanah prapadyante'nyadevatah | , |
| tam tam niyamamasthaya prakritya niyatah svaya | .20. |
| yo yo yam yam tanum bhaktah shraddhayarchitumichchhati | , |
| tasya tasyachalam shraddham tameva vidadhamyaham | .21. |
| sa taya shraddhaya yuktastasyaradhanamihate | , |
| labhate cha tatah kamanmayaiva vihitanhi tan | .22. |
| antavattu phalam tesham tadbhavatyalpamedhasam | , |
| devandevayajo yanti madbhakta yanti mamapi | .23. |
| avyaktam vyaktimapannam manyante mamabuddhayah | , |
| param bhavamajananto mamavyayamanuttamam | .24. |
| naham prakashah sarvasya yogamayasamavritah | , |
| mudho'yam nabhijanati loko mamajamavyayam | .25. |
| vedaham samatitani vartamanani charjuna | , |
| bhavishyani cha bhutani mam tu veda na kashchana | .26. |
| ichchhadveshasamutthena dvandvamohena bharata | , |
| sarvabhutani sammoham sarge yanti parantapa | .27. |
| yesham tvantagatam papam jananam punyakarmanam | , |
| te dvandvamohanirmukta bhajante mam dridhavratah | .28. |
| jaramaranamokshaya mamashritya yatanti ye | , |
| te brahma tadviduh kritsnamadhyatmam karma chakhilam | .29. |
| sadhibhutadhidaivam mam sadhiyagyam cha ye viduh | , |
| prayanakale'pi cha mam te viduryuktachetasah | .30. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade gyanavigyanayogo nama saptamo'dhyayah .7.
| ashtamo'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| kim tadbrahma kimadhyatmam kim karma purushottama | , |
| adhibhutam cha kim proktamadhidaivam kimuchyate | .1. |
| adhiyagyah katham ko'tra dehe'sminmadhusudana | , |
| prayanakale cha katham gyeyo'si niyatatmabhih | .2. |
| shribhagavanuvacha, | |
| aksharam brahma paramam svabhavo'dhyatmamuchyate | , |
| bhutabhavodbhavakaro visargah karmasangyitah | .3. |
| adhibhutam ksharo bhavah purushashchadhidaivatam | , |
| adhiyagyo'hamevatra dehe dehabhritam vara | .4. |
| antakale cha mameva smaranmuktva kalevaram | , |
| yah prayati sa madbhavam yati nastyatra samshayah | .5. |
| yam yam vapi smaranbhavam tyajatyante kalevaram | , |
| tam tamevaiti kaunteya sada tadbhavabhavitah | .6. |
| tasmatsarveshu kaleshu mamanusmara yudhya cha | , |
| mayyarpitamanobuddhirmamevaishyasyasamshayam | .7. |
| abhyasayogayuktena chetasa nanyagamina | , |
| paramam purusham divyam yati parthanuchintayan | .8. |
| kavim puranamanushasitaramanoraniyamsamanusmaredyah | , |
| sarvasya dhataramachintyarupamadityavarnam tamasah parastat | .9. |
| prayanakale manasachalena bhaktya yukto yogabalena chaiva | , |
| bhruvormadhye pranamaveshya samyaksa tam param purushamupaiti divyam | .10. |
| yadaksharam vedavido vadanti vishanti yadyatayo vitaragah | , |
| yadichchhanto brahmacharyam charanti tatte padam sangrahena pravakshye | .11. |
| sarvadvarani samyamya mano hridi nirudhya cha | , |
| murdhnyadhayatmanah pranamasthito yogadharanam | .12. |
| omityekaksharam brahma vyaharanmamanusmaran | , |
| yah prayati tyajandeham sa yati paramam gatim | .13. |
| ananyachetah satatam yo mam smarati nityashah | , |
| tasyaham sulabhah partha nityayuktasya yoginah | .14. |
| mamupetya punarjanma duhkhalayamashashvatam | , |
| napnuvanti mahatmanah samsiddhim paramam gatah | .15. |
| abrahmabhuvanallokah punaravartino'rjuna | , |
| mamupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate | .16. |
| sahasrayugaparyantamaharyadbrahmano viduh | , |
| ratrim yugasahasrantam te'horatravido janah | .17. |
| avyaktadvyaktayah sarvah prabhavantyaharagame | , |
| ratryagame praliyante tatraivavyaktasangyake | .18. |
| bhutagramah sa evayam bhutva bhutva praliyate | , |
| ratryagame'vashah partha prabhavatyaharagame | .19. |
| parastasmattu bhavo'nyo'vyakto'vyaktatsanatanah | , |
| yah sa sarveshu bhuteshu nashyatsu na vinashyati | .20. |
| avyakto'kshara ityuktastamahuh paramam gatim | , |
| yam prapya na nivartante taddhama paramam mama | .21. |
| purushah sa parah partha bhaktya labhyastvananyaya | , |
| yasyantahsthani bhutani yena sarvamidam tatam | .22. |
| yatra kale tvanavrittimavrittim chaiva yoginah | , |
| prayata yanti tam kalam vakshyami bharatarshabha | .23. |
| agnirjotirahah shuklah shanmasa uttarayanam | , |
| tatra prayata gachchhanti brahma brahmavido janah | .24. |
| dhumo ratristatha krishnah shanmasa dakshinayanam | , |
| tatra chandramasam jyotiryogi prapya nivartate | .25. |
| shuklakrishne gati hyete jagatah shashvate mate | , |
| ekaya yatyanavrittimanyayavartate punah | .26. |
| naite sriti partha jananyogi muhyati kashchana | , |
| tasmatsarveshu kaleshu yogayukto bhavarjuna | .27. |
| vedeshu yagyeshu tapahsu chaiva daneshu yatpunyaphalam pradishtam | , |
| atyeti tatsarvamidam viditvayogi param sthanamupaiti chadyam | .28. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade aksharabrahmayogo namashtamo'dhyayah .8.
| navamo'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| idam tu te guhyatamam pravakshyamyanasuyave | , |
| gyanam vigyanasahitam yajgyatva mokshyase'shubhat | .1. |
| rajavidya rajaguhyam pavitramidamuttamam | , |
| pratyakshavagamam dharmyam susukham kartumavyayam | .2. |
| ashraddadhanah purusha dharmasyasya parantapa | , |
| aprapya mam nivartante mrityusamsaravartmani | .3. |
| maya tatamidam sarvam jagadavyaktamurtina | , |
| matsthani sarvabhutani na chaham teshvavasthitah | .4. |
| na cha matsthani bhutani pashya me yogamaishvaram | , |
| bhutabhrinna cha bhutastho mamatma bhutabhavanah | .5. |
| yathakashasthito nityam vayuh sarvatrago mahan | , |
| tatha sarvani bhutani matsthanityupadharaya | .6. |
| sarvabhutani kaunteya prakritim yanti mamikam | , |
| kalpakshaye punastani kalpadau visrijamyaham | .7. |
| prakritim svamavashtabhya visrijami punah punah | , |
| bhutagramamimam kritsnamavasham prakritervashat | .8. |
| na cha mam tani karmani nibadhnanti dhananjaya | , |
| udasinavadasinamasaktam teshu karmasu | .9. |
| mayadhyakshena prakritih suyate sacharacharam | , |
| hetunanena kaunteya jagadviparivartate | .10. |
| avajananti mam mudha manushim tanumashritam | , |
| param bhavamajananto mama bhutamaheshvaram | .11. |
| moghasha moghakarmano moghagyana vichetasah | , |
| rakshasimasurim chaiva prakritim mohinim shritah | .12. |
| mahatmanastu mam partha daivim prakritimashritah | , |
| bhajantyananyamanaso gyatva bhutadimavyayam | .13. |
| satatam kirtayanto mam yatantashcha dridhavratah | , |
| namasyantashcha mam bhaktya nityayukta upasate | .14. |
| gyanayagyena chapyanye yajanto mamupasate | , |
| ekatvena prithaktvena bahudha vishvatomukham | .15. |
| aham kraturaham yagyah svadhahamahamaushadham | , |
| mantro'hamahamevajyamahamagniraham hutam | .16. |
| pitahamasya jagato mata dhata pitamahah | , |
| vedyam pavitramonkara riksama yajureva cha | .17. |
| gatirbharta prabhuh sakshi nivasah sharanam suhrit | , |
| prabhavah pralayah sthanam nidhanam bijamavyayam | .18. |
| tapamyahamaham varsham nigrihnamyutsrijami cha | , |
| amritam chaiva mrityushcha sadasachchahamarjuna | .19. |
| traividya mam somapah putapapa yagyairishtva svargatim prarthayante | , |
| te punyamasadya surendralokamashnanti divyandivi devabhogan | .20. |
| te tam bhuktva svargalokam vishalam kshine punye martyalokam vishanti | , |
| evam trayidharmamanuprapanna gatagatam kamakama labhante | .21. |
| ananyashchintayanto mam ye janah paryupasate | , |
| esham nityabhiyuktanam yogakshemam vahamyaham | .22. |
| ye'pyanyadevata bhakta yajante shraddhayanvitah | , |
| te'pi mameva kaunteya yajantyavidhipurvakam | .23. |
| aham hi sarvayagyanam bhokta cha prabhureva cha | , |
| na tu mamabhijananti tattvenatashchyavanti te | .24. |
| yanti devavrata devanpitrinyanti pitrivratah | , |
| bhutani yanti bhutejya yanti madyajino'pi mam | .25. |
| patram pushpam phalam toyam yo me bhaktya prayachchhati | , |
| tadaham bhaktyupahritamashnami prayatatmanah | .26. |
| yatkaroshi yadashnasi yajjuhoshi dadasi yat | , |
| yattapasyasi kaunteya tatkurushva madarpanam | .27. |
| shubhashubhaphalairevam mokshyase karmabandhanaih | , |
| samnyasayogayuktatma vimukto mamupaishyasi | .28. |
| samo'ham sarvabhuteshu na me dveshyo'sti na priyah | , |
| ye bhajanti tu mam bhaktya mayi te teshu chapyaham | .29. |
| api chetsuduracharo bhajate mamananyabhak | , |
| sadhureva sa mantavyah samyagvyavasito hi sah | .30. |
| kshipram bhavati dharmatma shashvachchhantim nigachchhati | , |
| kaunteya pratijanihi na me bhaktah pranashyati | .31. |
| mam hi partha vyapashritya ye'pi syuh papayonayah | , |
| striyo vaishyastatha shudraste'pi yanti param gatim | .32. |
| kim punarbrahmanah punya bhakta rajarshayastatha | , |
| anityamasukham lokamimam prapya bhajasva mam | .33. |
| manmana bhava madbhakto madyaji mam namaskuru | , |
| mamevaishyasi yuktvaivamatmanam matparayanah | .34. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade rajavidyarajaguhyayogo nama navamo'dhyayah .9.
| dashamo'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| bhuya eva mahabaho shrinu me paramam vachah | , |
| yatte'ham priyamanaya vakshyami hitakamyaya | .1. |
| na me viduh suraganah prabhavam na maharshayah | , |
| ahamadirhi devanam maharshinam cha sarvashah | .2. |
| yo mamajamanadim cha vetti lokamaheshvaram | , |
| asammudhah sa martyeshu sarvapapaih pramuchyate | .3. |
| buddhirgyanamasammohah kshama satyam damah shamah | , |
| sukham duhkham bhavo'bhavo bhayam chabhayameva cha | .4. |
| ahimsa samata tushtistapo danam yasho'yashah | , |
| bhavanti bhava bhutanam matta eva prithagvidhah | .5. |
| maharshayah sapta purve chatvaro manavastatha | , |
| madbhava manasa jata yesham loka imah prajah | .6. |
| etam vibhutim yogam cha mama yo vetti tattvatah | , |
| so'vikampena yogena yujyate natra samshayah | .7. |
| aham sarvasya prabhavo mattah sarvam pravartate | , |
| iti matva bhajante mam budha bhavasamanvitah | .8. |
| machchitta madgataprana bodhayantah parasparam | , |
| kathayantashcha mam nityam tushyanti cha ramanti cha | .9. |
| tesham satatayuktanam bhajatam pritipurvakam | , |
| dadami buddhiyogam tam yena mamupayanti te | .10. |
| teshamevanukamparthamahamagyanajam tamah | , |
| nashayamyatmabhavastho gyanadipena bhasvata | .11. |
| arjuna uvacha, | |
| param brahma param dhama pavitram paramam bhavan | , |
| purusham shashvatam divyamadidevamajam vibhum | .12. |
| ahustvamrishayah sarve devarshirnaradastatha | , |
| asito devalo vyasah svayam chaiva bravishi me | .13. |
| sarvametadritam manye yanmam vadasi keshava | , |
| na hi te bhagavanvyaktim vidurdeva na danavah | .14. |
| svayamevatmanatmanam vettha tvam purushottama | , |
| bhutabhavana bhutesha devadeva jagatpate | .15. |
| vaktumarhasyasheshena divya hyatmavibhutayah | , |
| yabhirvibhutibhirlokanimamstvam vyapya tishthasi | .16. |
| katham vidyamaham yogimstvam sada parichintayan | , |
| keshu keshu cha bhaveshu chintyo'si bhagavanmaya | .17. |
| vistarenatmano yogam vibhutim cha janardana | , |
| bhuyah kathaya triptirhi shrinvato nasti me'mritam | .18. |
| shribhagavanuvacha, | |
| hanta te kathayishyami divya hyatmavibhutayah | , |
| pradhanyatah kurushreshtha nastyanto vistarasya me | .19. |
| ahamatma gudakesha sarvabhutashayasthitah | , |
| ahamadishcha madhyam cha bhutanamanta eva cha | .20. |
| adityanamaham vishnurjyotisham raviramshuman | , |
| marichirmarutamasmi nakshatranamaham shashi | .21. |
| vedanam samavedo'smi devanamasmi vasavah | , |
| indriyanam manashchasmi bhutanamasmi chetana | .22. |
| rudranam shankarashchasmi vittesho yaksharakshasam | , |
| vasunam pavakashchasmi meruh shikharinamaham | .23. |
| purodhasam cha mukhyam mam viddhi partha brihaspatim | , |
| senaninamaham skandah sarasamasmi sagarah | .24. |
| maharshinam bhriguraham giramasmyekamaksharam | , |
| yagyanam japayagyo'smi sthavaranam himalayah | .25. |
| ashvatthah sarvavrikshanam devarshinam cha naradah | , |
| gandharvanam chitrarathah siddhanam kapilo munih | .26. |
| uchchaihshravasamashvanam viddhi mamamritodbhavam | , |
| airavatam gajendranam naranam cha naradhipam | .27. |
| ayudhanamaham vajram dhenunamasmi kamadhuk | , |
| prajanashchasmi kandarpah sarpanamasmi vasukih | .28. |
| anantashchasmi naganam varuno yadasamaham | , |
| pitrinamaryama chasmi yamah samyamatamaham | .29. |
| prahladashchasmi daityanam kalah kalayatamaham | , |
| mriganam cha mrigendro'ham vainateyashcha pakshinam | .30. |
| pavanah pavatamasmi ramah shastrabhritamaham | , |
| jhashanam makarashchasmi srotasamasmi jahnavi | .31. |
| sarganamadirantashcha madhyam chaivahamarjuna | , |
| adhyatmavidya vidyanam vadah pravadatamaham | .32. |
| aksharanamakaro'smi dvandvah samasikasya cha | , |
| ahamevakshayah kalo dhataham vishvatomukhah | .33. |
| mrityuh sarvaharashchahamudbhavashcha bhavishyatam | , |
| kirtih shrirvakcha narinam smritirmedha dhritih kshama | .34. |
| brihatsama tatha samnam gayatri chhandasamaham | , |
| masanam margashirsho'hamritunam kusumakarah | .35. |
| dyutam chhalayatamasmi tejastejasvinamaham | , |
| jayo'smi vyavasayo'smi sattvam sattvavatamaham | .36. |
| vrishninam vasudevo'smi pandavanam dhananjayah | , |
| muninamapyaham vyasah kavinamushana kavih | .37. |
| dando damayatamasmi nitirasmi jigishatam | , |
| maunam chaivasmi guhyanam gyanam gyanavatamaham | .38. |
| yachchapi sarvabhutanam bijam tadahamarjuna | , |
| na tadasti vina yatsyanmaya bhutam characharam | .39. |
| nanto'sti mama divyanam vibhutinam parantapa | , |
| esha tuddeshatah prokto vibhutervistaro maya | .40. |
| yadyadvibhutimatsattvam shrimadurjitameva va | , |
| tattadevavagachchha tvam mama tejom'shasambhavam | .41. |
| athava bahunaitena kim gyatena tavarjuna | , |
| vishtabhyahamidam kritsnamekamshena sthito jagat | .42. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade vibhutiyogo nama dashamo'dhyayah .10.
| ekadasho'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| madanugrahaya paramam guhyamadhyatmasangyitam | , |
| yattvayoktam vachastena moho'yam vigato mama | .1. |
| bhavapyayau hi bhutanam shrutau vistarasho maya | , |
| tvattah kamalapatraksha mahatmyamapi chavyayam | .2. |
| evametadyathattha tvamatmanam parameshvara | , |
| drashtumichchhami te rupamaishvaram purushottama | .3. |
| manyase yadi tachchhakyam maya drashtumiti prabho | , |
| yogeshvara tato me tvam darshayatmanamavyayam | .4. |
| shribhagavanuvacha, | |
| pashya me partha rupani shatasho'tha sahasrashah | , |
| nanavidhani divyani nanavarnakritini cha | .5. |
| pashyadityanvasunrudranashvinau marutastatha | , |
| bahunyadrishtapurvani pashyashcharyani bharata | .6. |
| ihaikastham jagatkritsnam pashyadya sacharacharam | , |
| mama dehe gudakesha yachchanyaddrashtumichchhasi | .7. |
| na tu mam shakyase drashtumanenaiva svachakshusha | , |
| divyam dadami te chakshuh pashya me yogamaishvaram | .8. |
| sanjaya uvacha, | |
| evamuktva tato rajanmahayogeshvaro harih | , |
| darshayamasa parthaya paramam rupamaishvaram | .9. |
| anekavaktranayanamanekadbhutadarshanam | , |
| anekadivyabharanam divyanekodyatayudham | .10. |
| divyamalyambaradharam divyagandhanulepanam | , |
| sarvashcharyamayam devamanantam vishvatomukham | .11. |
| divi suryasahasrasya bhavedyugapadutthita | , |
| yadi bhah sadrishi sa syadbhasastasya mahatmanah | .12. |
| tatraikastham jagatkritsnam pravibhaktamanekadha | , |
| apashyaddevadevasya sharire pandavastada | .13. |
| tatah sa vismayavishto hrishtaroma dhananjayah | , |
| pranamya shirasa devam kritanjalirabhashata | .14. |
| arjuna uvacha, | |
| pashyami devamstava deva dehe sarvamstatha bhutavisheshasanghan | , |
| brahmanamisham kamalasanasthamrishimshcha sarvanuragamshcha divyan | .15. |
| anekabahudaravaktranetram pashyami tvam sarvato'nantarupam | , |
| nantam na madhyam na punastavadim pashyami vishveshvara vishvarupa | .16. |
| kiritinam gadinam chakrinam cha tejorashim sarvato diptimantam | , |
| pashyami tvam durnirikshyam samantaddiptanalarkadyutimaprameyam | .17. |
| tvamaksharam paramam veditavyam tvamasya vishvasya param nidhanam | , |
| tvamavyayah shashvatadharmagopta sanatanastvam purusho mato me | .18. |
| anadimadhyantamanantaviryamanantabahum shashisuryanetram | , |
| pashyami tvam diptahutashavaktram svatejasa vishvamidam tapantam | .19. |
| dyavaprithivyoridamantaram hi vyaptam tvayaikena dishashcha sarvah | , |
| drishtvadbhutam rupamugram tavedam lokatrayam pravyathitam mahatman | .20. |
| ami hi tvam surasangha vishanti kechidbhitah pranjalayo grinanti | , |
| svastityuktva maharshisiddhasanghah stuvanti tvam stutibhih pushkalabhih | .21. |
| rudraditya vasavo ye cha sadhya vishve'shvinau marutashchoshmapashcha | , |
| gandharvayakshasurasiddhasangha vikshante tvam vismitashchaiva sarve | .22. |
| rupam mahatte bahuvaktranetram mahabaho bahubahurupadam | , |
| bahudaram bahudamshtrakaralam drishtva lokah pravyathitastathaham | .23. |
| nabhahsprisham diptamanekavarnam vyattananam diptavishalanetram | , |
| drishtva hi tvam pravyathitantaratma dhritim na vindami shamam cha vishno | .24. |
| damshtrakaralani cha te mukhani drishtvaiva kalanalasamnibhani | , |
| disho na jane na labhe cha sharma prasida devesha jagannivasa | .25. |
| ami cha tvam dhritarashtrasya putrah sarve sahaivavanipalasanghaih | , |
| bhishmo dronah sutaputrastathasau sahasmadiyairapi yodhamukhyaih | .26. |
| vaktrani te tvaramana vishanti damshtrakaralani bhayanakani | , |
| kechidvilagna dashanantareshu sandrishyante churnitairuttamangaih | .27. |
| yatha nadinam bahavo'mbuvegah samudramevabhimukha dravanti | , |
| tatha tavami naralokavira vishanti vaktranyabhivijvalanti | .28. |
| yatha pradiptam jvalanam patanga vishanti nashaya samriddhavegah | , |
| tathaiva nashaya vishanti lokastavapi vaktrani samriddhavegah | .29. |
| lelihyase grasamanah samantallokansamagranvadanairjvaladbhih | , |
| tejobhirapurya jagatsamagram bhasastavograh pratapanti vishno | .30. |
| akhyahi me ko bhavanugrarupo namo'stu te devavara prasida | , |
| vigyatumichchhami bhavantamadyam na hi prajanami tava pravrittim | .31. |
| shribhagavanuvacha, | |
| kalo'smi lokakshayakritpravriddho lokansamahartumiha pravrittah | , |
| rite'pi tvam na bhavishyanti sarve ye'vasthitah pratyanikeshu yodhah | .32. |
| tasmattvamuttishtha yasho labhasva jitva shatrunbhunkshva rajyam samriddham | , |
| mayaivaite nihatah purvameva nimittamatram bhava savyasachin | .33. |
| dronam cha bhishmam cha jayadratham cha karnam tathanyanapi yodhaviran | , |
| maya hatamstvam jahi ma vyathishtha yudhyasva jetasi rane sapatnan | .34. |
| sanjaya uvacha, | |
| etachchhrutva vachanam keshavasya kritanjalirvepamanah kiriti | , |
| namaskritva bhuya evaha krishnam sagadgadam bhitabhitah pranamya | .35. |
| arjuna uvacha, | |
| sthane hrishikesha tava prakirtya jagatprahrishyatyanurajyate cha | , |
| rakshamsi bhitani disho dravanti sarve namasyanti cha siddhasanghah | .36. |
| kasmachcha te na nameranmahatmangariyase brahmano'pyadikartre | , |
| ananta devesha jagannivasa tvamaksharam sadasattatparam yat | .37. |
| tvamadidevah purushah puranastvamasya vishvasya param nidhanam | , |
| vettasi vedyam cha param cha dhama tvaya tatam vishvamanantarupa | .38. |
| vayuryamo'gnirvarunah shashankah prajapatistvam prapitamahashcha | , |
| namo namaste'stu sahasrakritvah punashcha bhuyo'pi namo namaste | .39. |
| namah purastadatha prishthataste namo'stu te sarvata eva sarva | , |
| anantaviryamitavikramastvam sarvam samapnoshi tato'si sarvah | .40. |
| sakheti matva prasabham yaduktam he krishna he yadava he sakheti | , |
| ajanata mahimanam tavedam maya pramadatpranayena vapi | .41. |
| yachchavahasarthamasatkrito'si viharashayyasanabhojaneshu | , |
| eko'thavapyachyuta tatsamaksham tatkshamaye tvamahamaprameyam | .42. |
| pitasi lokasya characharasya tvamasya pujyashcha gururgariyan | , |
| na tvatsamo'styabhyadhikah kuto'nyo lokatraye'pyapratimaprabhava | .43. |
| tasmatpranamya pranidhaya kayam prasadaye tvamahamishamidyam | , |
| piteva putrasya sakheva sakhyuh priyah priyayarhasi deva sodhum | .44. |
| adrishtapurvam hrishito'smi drishtva bhayena cha pravyathitam mano me | , |
| tadeva me darshaya devarupam prasida devesha jagannivasa | .45. |
| kiritinam gadinam chakrahastamichchhami tvam drashtumaham tathaiva | , |
| tenaiva rupena chaturbhujena sahasrabaho bhava vishvamurte | .46. |
| shribhagavanuvacha, | |
| maya prasannena tavarjunedam rupam param darshitamatmayogat | , |
| tejomayam vishvamanantamadyam yanme tvadanyena na drishtapurvam | .47. |
| na vedayagyadhyayanairna danairna cha kriyabhirna tapobhirugraih | , |
| evamrupah shakya aham nriloke drashtum tvadanyena kurupravira | .48. |
| ma te vyatha ma cha vimudhabhavo drishtva rupam ghoramidrinmamedam | , |
| vyapetabhih pritamanah punastvam tadeva me rupamidam prapashya | .49. |
| sanjaya uvacha, | |
| ityarjunam vasudevastathoktva svakam rupam darshayamasa bhuyah | , |
| ashvasayamasa cha bhitamenam bhutva punah saumyavapurmahatma | .50. |
| arjuna uvacha, | |
| drishtvedam manusham rupam tava saumyam janardana | , |
| idanimasmi samvrittah sachetah prakritim gatah | .51. |
| shribhagavanuvacha, | |
| sudurdarshamidam rupam drishtavanasi yanmama | , |
| deva apyasya rupasya nityam darshanakankshinah | .52. |
| naham vedairna tapasa na danena na chejyaya | , |
| shakya evamvidho drashtum drishtavanasi mam yatha | .53. |
| bhaktya tvananyaya shakya ahamevamvidho'rjuna | , |
| gyatum drashtum cha tattvena praveshtum cha parantapa | .54. |
| matkarmakrinmatparamo madbhaktah sangavarjitah | , |
| nirvairah sarvabhuteshu yah sa mameti pandava | .55. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade vishvarupadarshanayogo namaikadasho'dhyayah .11.
| dvadasho'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| evam satatayukta ye bhaktastvam paryupasate | , |
| ye chapyaksharamavyaktam tesham ke yogavittamah | .1. |
| shribhagavanuvacha, | |
| mayyaveshya mano ye mam nityayukta upasate | , |
| shraddhaya parayopetaste me yuktatama matah | .2. |
| ye tvaksharamanirdeshyamavyaktam paryupasate | , |
| sarvatragamachintyam cha kutasthamachalam dhruvam | .3. |
| samniyamyendriyagramam sarvatra samabuddhayah | , |
| te prapnuvanti mameva sarvabhutahite ratah | .4. |
| klesho'dhikatarasteshamavyaktasaktachetasam | , |
| avyakta hi gatirduhkham dehavadbhiravapyate | .5. |
| ye tu sarvani karmani mayi samnyasya matparah | , |
| ananyenaiva yogena mam dhyayanta upasate | .6. |
| teshamaham samuddharta mrityusamsarasagarat | , |
| bhavamina chiratpartha mayyaveshitachetasam | .7. |
| mayyeva mana adhatsva mayi buddhim niveshaya | , |
| nivasishyasi mayyeva ata urdhvam na samshayah | .8. |
| atha chittam samadhatum na shaknoshi mayi sthiram | , |
| abhyasayogena tato mamichchhaptum dhananjaya | .9. |
| abhyase'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava | , |
| madarthamapi karmani kurvansiddhimavapsyasi | .10. |
| athaitadapyashakto'si kartum madyogamashritah | , |
| sarvakarmaphalatyagam tatah kuru yatatmavan | .11. |
| shreyo hi gyanamabhyasajgyanaddhyanam vishishyate | , |
| dhyanatkarmaphalatyagastyagachchhantiranantaram | .12. |
| adveshta sarvabhutanam maitrah karuna eva cha | , |
| nirmamo nirahankarah samaduhkhasukhah kshami | .13. |
| santushtah satatam yogi yatatma dridhanishchayah | , |
| mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktah sa me priyah | .14. |
| yasmannodvijate loko lokannodvijate cha yah | , |
| harshamarshabhayodvegairmukto yah sa cha me priyah | .15. |
| anapekshah shuchirdaksha udasino gatavyathah | , |
| sarvarambhaparityagi yo madbhaktah sa me priyah | .16. |
| yo na hrishyati na dveshti na shochati na kankshati | , |
| shubhashubhaparityagi bhaktimanyah sa me priyah | .17. |
| samah shatrau cha mitre cha tatha manapamanayoh | , |
| shitoshnasukhaduhkheshu samah sangavivarjitah | .18. |
| tulyanindastutirmauni santushto yena kenachit | , |
| aniketah sthiramatirbhaktimanme priyo narah | .19. |
| ye tu dharmyamritamidam yathoktam paryupasate | , |
| shraddadhana matparama bhaktaste'tiva me priyah | .20. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade bhaktiyogo nama dvadasho'dhyayah .12.
| trayodasho'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| idam shariram kaunteya kshetramityabhidhiyate | , |
| etadyo vetti tam prahuh kshetragya iti tadvidah | .1. |
| kshetragyam chapi mam viddhi sarvakshetreshu bharata | , |
| kshetrakshetragyayorgyanam yattajgyanam matam mama | .2. |
| tatkshetram yachcha yadrikcha yadvikari yatashcha yat | , |
| sa cha yo yatprabhavashcha tatsamasena me shrinu | .3. |
| rishibhirbahudha gitam chhandobhirvividhaih prithak | , |
| brahmasutrapadaishchaiva hetumadbhirvinishchitaih | .4. |
| mahabhutanyahankaro buddhiravyaktameva cha | , |
| indriyani dashaikam cha pancha chendriyagocharah | .5. |
| ichchha dveshah sukham duhkham sanghatashchetana dhritih | , |
| etatkshetram samasena savikaramudahritam | .6. |
| amanitvamadambhitvamahimsa kshantirarjavam | , |
| acharyopasanam shaucham sthairyamatmavinigrahah | .7. |
| indriyartheshu vairagyamanahankara eva cha | , |
| janmamrityujaravyadhiduhkhadoshanudarshanam | .8. |
| asaktiranabhishvangah putradaragrihadishu | , |
| nityam cha samachittatvamishtanishtopapattishu | .9. |
| mayi chananyayogena bhaktiravyabhicharini | , |
| viviktadeshasevitvamaratirjanasamsadi | .10. |
| adhyatmagyananityatvam tattvagyanarthadarshanam | , |
| etajgyanamiti proktamagyanam yadato'nyatha | .11. |
| gyeyam yattatpravakshyami yajgyatvamritamashnute | , |
| anadimatparam brahma na sattannasaduchyate | .12. |
| sarvatahpanipadam tatsarvato'kshishiromukham | , |
| sarvatahshrutimalloke sarvamavritya tishthati | .13. |
| sarvendriyagunabhasam sarvendriyavivarjitam | , |
| asaktam sarvabhrichchaiva nirgunam gunabhoktri cha | .14. |
| bahirantashcha bhutanamacharam charameva cha | , |
| sukshmatvattadavigyeyam durastham chantike cha tat | .15. |
| avibhaktam cha bhuteshu vibhaktamiva cha sthitam | , |
| bhutabhartri cha tajgyeyam grasishnu prabhavishnu cha | .16. |
| jyotishamapi tajjyotistamasah paramuchyate | , |
| gyanam gyeyam gyanagamyam hridi sarvasya vishthitam | .17. |
| iti kshetram tatha gyanam gyeyam choktam samasatah | , |
| madbhakta etadvigyaya madbhavayopapadyate | .18. |
| prakritim purusham chaiva viddhyanadi ubhavapi | , |
| vikaramshcha gunamshchaiva viddhi prakritisambhavan | .19. |
| karyakaranakartritve hetuh prakritiruchyate | , |
| purushah sukhaduhkhanam bhoktritve heturuchyate | .20. |
| purushah prakritistho hi bhunkte prakritijangunan | , |
| karanam gunasango'sya sadasadyonijanmasu | .21. |
| upadrashtanumanta cha bharta bhokta maheshvarah | , |
| paramatmeti chapyukto dehe'sminpurushah parah | .22. |
| ya evam vetti purusham prakritim cha gunaih saha | , |
| sarvatha vartamano'pi na sa bhuyo'bhijayate | .23. |
| dhyanenatmani pashyanti kechidatmanamatmana | , |
| anye sankhyena yogena karmayogena chapare | .24. |
| anye tvevamajanantah shrutvanyebhya upasate | , |
| te'pi chatitarantyeva mrityum shrutiparayanah | .25. |
| yavatsanjayate kinckitsattvam sthavarajangamam | , |
| kshetrakshetragyasamyogattadviddhi bharatarshabha | .26. |
| samam sarveshu bhuteshu tishthantam parameshvaram | , |
| vinashyatsvavinashyantam yah pashyati sa pashyati | .27. |
| samam pashyanhi sarvatra samavasthitamishvaram | , |
| na hinastyatmanatmanam tato yati param gatim | .28. |
| prakrityaiva cha karmani kriyamanani sarvashah | , |
| yah pashyati tathatmanamakartaram sa pashyati | .29. |
| yada bhutaprithagbhavamekasthamanupashyati | , |
| tata eva cha vistaram brahma sampadyate tada | .30. |
| anaditvannirgunatvatparamatmayamavyayah | , |
| sharirastho'pi kaunteya na karoti na lipyate | .31. |
| yatha sarvagatam saukshmyadakasham nopalipyate | , |
| sarvatravasthito dehe tathatma nopalipyate | .32. |
| yatha prakashayatyekah kritsnam lokamimam ravih | , |
| kshetram kshetri tatha kritsnam prakashayati bharata | .33. |
| kshetrakshetragyayorevamantaram gyanachakshusha | , |
| bhutaprakritimoksham cha ye viduryanti te param | .34. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade kshetrakshetragyavibhagayogo nama trayodasho'dhyayah .13.
| chaturdasho'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| param bhuyah pravakshyami gyananam gyanamuttamam | , |
| yajgyatva munayah sarve param siddhimito gatah | .1. |
| idam gyanamupashritya mama sadharmyamagatah | , |
| sarge'pi nopajayante pralaye na vyathanti cha | .2. |
| mama yonirmahadbrahma tasmingarbham dadhamyaham | , |
| sambhavah sarvabhutanam tato bhavati bharata | .3. |
| sarvayonishu kaunteya murtayah sambhavanti yah | , |
| tasam brahma mahadyoniraham bijapradah pita | .4. |
| sattvam rajastama iti gunah prakritisambhavah | , |
| nibadhnanti mahabaho dehe dehinamavyayam | .5. |
| tatra sattvam nirmalatvatprakashakamanamayam | , |
| sukhasangena badhnati gyanasangena chanagha | .6. |
| rajo ragatmakam viddhi trishnasangasamudbhavam | , |
| tannibadhnati kaunteya karmasangena dehinam | .7. |
| tamastvagyanajam viddhi mohanam sarvadehinam | , |
| pramadalasyanidrabhistannibadhnati bharata | .8. |
| sattvam sukhe sanjayati rajah karmani bharata | , |
| gyanamavritya tu tamah pramade sanjayatyuta | .9. |
| rajastamashchabhibhuya sattvam bhavati bharata | , |
| rajah sattvam tamashchaiva tamah sattvam rajastatha | .10. |
| sarvadvareshu dehe'sminprakasha upajayate | , |
| gyanam yada tada vidyadvivriddham sattvamityuta | .11. |
| lobhah pravrittirarambhah karmanamashamah spriha | , |
| rajasyetani jayante vivriddhe bharatarshabha | .12. |
| aprakasho'pravrittishcha pramado moha eva cha | , |
| tamasyetani jayante vivriddhe kurunandana | .13. |
| yada sattve pravriddhe tu pralayam yati dehabhrit | , |
| tadottamavidam lokanamalanpratipadyate | .14. |
| rajasi pralayam gatva karmasangishu jayate | , |
| tatha pralinastamasi mudhayonishu jayate | .15. |
| karmanah sukritasyahuh sattvikam nirmalam phalam | , |
| rajasastu phalam duhkhamagyanam tamasah phalam | .16. |
| sattvatsanjayate gyanam rajaso lobha eva cha | , |
| pramadamohau tamaso bhavato'gyanameva cha | .17. |
| urdhvam gachchhanti sattvastha madhye tishthanti rajasah | , |
| jaghanyagunavrittistha adho gachchhanti tamasah | .18. |
| nanyam gunebhyah kartaram yada drashtanupashyati | , |
| gunebhyashcha param vetti madbhavam so'dhigachchhati | .19. |
| gunanetanatitya trindehi dehasamudbhavan | , |
| janmamrityujaraduhkhairvimukto'mritamashnute | .20. |
| arjuna uvacha, | |
| kairlingaistringunanetanatito bhavati prabho | , |
| kimacharah katham chaitamstringunanativartate | .21. |
| shribhagavanuvacha, | |
| prakasham cha pravrittim cha mohameva cha pandava | , |
| ta dveshti sampravrittani na nivrittani kankshati | .22. |
| udasinavadasino gunairyo na vichalyate | , |
| guna vartanta ityeva yo'vatishthati nengate | .23. |
| samaduhkhasukhah svasthah samaloshtashmakanchanah | , |
| tulyapriyapriyo dhirastulyanindatmasamstutih | .24. |
| manapamanayostulyastulyo mitraripakshayoh | , |
| sarvarambhaparityagi gunatitah sa uchyate | .25. |
| mam cha yo'vyabhicharena bhaktiyogena sevate | , |
| sa gunansamatityaitanbrahmabhuyaya kalpate | .26. |
| brahmano hi pratishthahamamritasyavyayasya cha | , |
| shashvatasya cha dharmasya sukhasyaikantikasya cha | .27. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade gunatrayavibhagayogo nama chaturdasho'dhyayah .14.
| panchadasho'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| urdhvamulamadhahshakhamashvattham prahuravyayam | , |
| chhandamsi yasya parnani yastam veda sa vedavit | .1. |
| adhashchordhvam prasritastasya shakha gunapravriddha vishayapravalah | , |
| adhashcha mulanyanusantatani karmanubandhini manushyaloke | .2. |
| na rupamasyeha tathopalabhyate nanto na chadirna cha sampratishtha | , |
| ashvatthamenam suvirudhamulamasangashastrena dridhena chhittva | .3. |
| tatah padam tatparimargitavyam yasmingata na nivartanti bhuyah | , |
| tameva chadyam purusham prapadye yatah pravrittih prasrita purani | .4. |
| nirmanamoha jitasangadosha adhyatmanitya vinivrittakamah | , |
| dvandvairvimuktah sukhaduhkhasangyairgachchhantyamudhah padamavyayam tat | .5. |
| na tadbhasayate suryo na shashanko na pavakah | , |
| yadgatva na nivartante taddhama paramam mama | .6. |
| mamaivamsho jivaloke jivabhutah sanatanah | , |
| manahshashthanindriyani prakritisthani karshati | .7. |
| shariram yadavapnoti yachchapyutkramatishvarah | , |
| grihitvaitani samyati vayurgandhanivashayat | .8. |
| shrotram chakshuh sparshanam cha rasanam ghranameva cha | , |
| adhishthaya manashchayam vishayanupasevate | .9. |
| utkramantam sthitam vapi bhunjanam va gunanvitam | , |
| vimudha nanupashyanti pashyanti gyanachakshushah | .10. |
| yatanto yoginashchainam pashyantyatmanyavasthitam | , |
| yatanto'pyakritatmano nainam pashyantyachetasah | .11. |
| yadadityagatam tejo jagadbhasayate'khilam | , |
| yachchandramasi yachchagnau tattejo viddhi mamakam | .12. |
| gamavishya cha bhutani dharayamyahamojasa | , |
| pushnami chaushadhih sarvah somo bhutva rasatmakah | .13. |
| aham vaishvanaro bhutva praninam dehamashritah | , |
| pranapanasamayuktah pachamyannam chaturvidham | .14. |
| sarvasya chaham hridi sannivishto mattah smritirgyanamapohanam cha | , |
| vedaishcha sarvairahameva vedyo vedantakridvedavideva chaham | .15. |
| dvavimau purushau loke ksharashchakshara eva cha | , |
| ksharah sarvani bhutani kutastho'kshara uchyate | .16. |
| uttamah purushastvanyah paramatmetyudhahritah | , |
| yo lokatrayamavishya bibhartyavyaya ishvarah | .17. |
| yasmatksharamatito'hamaksharadapi chottamah | , |
| ato'smi loke vede cha prathitah purushottamah | .18. |
| yo mamevamasammudho janati purushottamam | , |
| sa sarvavidbhajati mam sarvabhavena bharata | .19. |
| iti guhyatamam shastramidamuktam mayanagha | , |
| etadbuddhva buddhimansyatkritakrityashcha bharata | .20. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade purushottamayogo nama panchadasho'dhyayah .15.
| shodasho'dhyayah | |
| shribhagavanuvacha, | |
| abhayam sattvasamshuddhirgyanayogavyavasthitih | , |
| danam damashcha yagyashcha svadhyayastapa arjavam | .1. |
| ahimsa satyamakrodhastyagah shantirapaishunam | , |
| daya bhuteshvaloluptvam mardavam hrirachapalam | .2. |
| tejah kshama dhritih shauchamadroho natimanita | , |
| bhavanti sampadam daivimabhijatasya bharata | .3. |
| dambho darpo'bhimanashcha krodhah parushyameva cha | , |
| agyanam chabhijatasya partha sampadamasurim | .4. |
| daivi sampadvimokshaya nibandhayasuri mata | , |
| ma shuchah sampadam daivimabhijato'si pandava | .5. |
| dvau bhutasargau loke'smindaiva asura eva cha | , |
| daivo vistarashah prokta asuram partha me shrinu | .6. |
| pravrittim cha nivrittim cha jana na vidurasurah | , |
| na shaucham napi chacharo na satyam teshu vidyate | .7. |
| asatyamapratishtham te jagadahuranishvaram | , |
| aparasparasambhutam kimanyatkamahaitukam | .8. |
| etam drishtimavashtabhya nashtatmano'lpabuddhayah | , |
| prabhavantyugrakarmanah kshayaya jagato'hitah | .9. |
| kamamashritya dushpuram dambhamanamadanvitah | , |
| mohadgrihitvasadgrahanpravartante'shuchivratah | .10. |
| chintamaparimeyam cha pralayantamupashritah | , |
| kamopabhogaparama etavaditi nishchitah | .11. |
| ashapashashatairbaddhah kamakrodhaparayanah | , |
| ihante kamabhogarthamanyayenarthasanckayan | .12. |
| idamadya maya labdhamimam prapsye manoratham | , |
| idamastidamapi me bhavishyati punardhanam | .13. |
| asau maya hatah shatrurhanishye chaparanapi | , |
| ishvaro'hamaham bhogi siddho'ham balavansukhi | .14. |
| adhyo'bhijanavanasmi ko'nyosti sadrisho maya | , |
| yakshye dasyami modishya ityagyanavimohitah | .15. |
| anekachittavibhranta mohajalasamavritah | , |
| prasaktah kamabhogeshu patanti narake'shuchau | .16. |
| atmasambhavitah stabdha dhanamanamadanvitah | , |
| yajante namayagyaiste dambhenavidhipurvakam | .17. |
| ahankaram balam darpam kamam krodham cha samshritah | , |
| mamatmaparadeheshu pradvishanto'bhyasuyakah | .18. |
| tanaham dvishatah kruransamsareshu naradhaman | , |
| kshipamyajasramashubhanasurishveva yonishu | .19. |
| asurim yonimapanna mudha janmani janmani | , |
| mamaprapyaiva kaunteya tato yantyadhamam gatim | .20. |
| trividham narakasyedam dvaram nashanamatmanah | , |
| kamah krodhastatha lobhastasmadetattrayam tyajet | .21. |
| etairvimuktah kaunteya tamodvaraistribhirnarah | , |
| acharatyatmanah shreyastato yati param gatim | .22. |
| yah shastravidhimutsrijya vartate kamakaratah | , |
| na sa siddhimavapnoti na sukham na param gatim | .23. |
| tasmachchhastram pramanam te karyakaryavyavasthitau | , |
| gyatva shastravidhanoktam karma kartumiharhasi | .24. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade daivasurasampadvibhagayogo nama shodasho'dhyayah .16.
| saptadasho'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| ye shastravidhimutsrijya yajante shraddhayanvitah | , |
| tesham nishtha tu ka krishna sattvamaho rajastamah | .1. |
| shribhagavanuvacha, | |
| trividha bhavati shraddha dehinam sa svabhavaja | , |
| sattviki rajasi chaiva tamasi cheti tam shrinu | .2. |
| sattvanurupa sarvasya shraddha bhavati bharata | , |
| shraddhamayo'yam purusho yo yachchhraddhah sa eva sah | .3. |
| yajante sattvika devanyaksharakshamsi rajasah | , |
| pretanbhutaganamshchanye yajante tamasa janah | .4. |
| ashastravihitam ghoram tapyante ye tapo janah | , |
| dambhahankarasamyuktah kamaragabalanvitah | .5. |
| karshayantah sharirastham bhutagramamachetasah | , |
| mam chaivantahsharirastham tanviddhyasuranishchayan | .6. |
| aharastvapi sarvasya trividho bhavati priyah | , |
| yagyastapastatha danam tesham bhedamimam shrinu | .7. |
| ayuhsattvabalarogyasukhapritivivardhanah | , |
| rasyah snigdhah sthira hridya aharah sattvikapriyah | .8. |
| katvamlalavanatyushnatikshnarukshavidahinah | , |
| ahara rajasasyeshta duhkhashokamayapradah | .9. |
| yatayamam gatarasam puti paryushitam cha yat | , |
| uchchhishtamapi chamedhyam bhojanam tamasapriyam | .10. |
| aphalakankshibhiryagyo vidhidrishto ya ijyate | , |
| yashtavyameveti manah samadhaya sa sattvikah | .11. |
| abhisandhaya tu phalam dambharthamapi chaiva yat | , |
| ijyate bharatashreshtha tam yagyam viddhi rajasam | .12. |
| vidhihinamasrishtannam mantrahinamadakshinam | , |
| shraddhavirahitam yagyam tamasam parichakshate | .13. |
| devadvijagurupragyapujanam shauchamarjavam | , |
| brahmacharyamahimsa cha shariram tapa uchyate | .14. |
| anudvegakaram vakyam satyam priyahitam cha yat | , |
| svadhyayabhyasanam chaiva vanmayam tapa uchyate | .15. |
| manah prasadah saumyatvam maunamatmavinigrahah | , |
| bhavasamshuddhirityetattapo manasamuchyate | .16. |
| shraddhaya paraya taptam tapastattrividham naraih | , |
| aphalakankshibhiryuktaih sattvikam parichakshate | .17. |
| satkaramanapujartham tapo dambhena chaiva yat | , |
| kriyate tadiha proktam rajasam chalamadhruvam | .18. |
| mudhagrahenatmano yatpidaya kriyate tapah | , |
| parasyotsadanartham va tattamasamudahritam | .19. |
| datavyamiti yaddanam diyate'nupakarine | , |
| deshe kale cha patre cha taddanam sattvikam smritam | .20. |
| yattu prattyupakarartham phalamuddishya va punah | , |
| diyate cha pariklishtam taddanam rajasam smritam | .21. |
| adeshakale yaddanamapatrebhyashcha diyate | , |
| asatkritamavagyatam tattamasamudahritam | .22. |
| om tatsaditi nirdesho brahmanastrividhah smritah | , |
| brahmanastena vedashcha yagyashcha vihitah pura | .23. |
| tasmadomityudahritya yagyadanatapahkriyah | , |
| pravartante vidhanoktah satatam brahmavadinam | .24. |
| tadityanabhisandhaya phalam yagyatapahkriyah | , |
| danakriyashcha vividhah kriyante mokshakankshibhih | .25. |
| sadbhave sadhubhave cha sadityetatprayujyate | , |
| prashaste karmani tatha sachchhabdah partha yujyate | .26. |
| yagye tapasi dane cha sthitih saditi chochyate | , |
| karma chaiva tadarthiyam sadityevabhidhiyate | .27. |
| ashraddhaya hutam dattam tapastaptam kritam cha yat | , |
| asadityuchyate partha na cha tatprepya no iha | .28. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade shraddhatrayavibhagayogo nama saptadasho'dhyayah .17.
| ashtadasho'dhyayah | |
| arjuna uvacha, | |
| samnyasasya mahabaho tattvamichchhami veditum | , |
| tyagasya cha hrishikesha prithakkeshinishudana | .1. |
| shribhagavanuvacha, | |
| kamyanam karmanam nyasam samnyasam kavayo viduh | , |
| sarvakarmaphalatyagam prahustyagam vichakshanah | .2. |
| tyajyam doshavadityeke karma prahurmanishinah | , |
| yagyadanatapahkarma na tyajyamiti chapare | .3. |
| nishchayam shrinu me tatra tyage bharatasattama | , |
| tyago hi purushavyaghra trividhah samprakirtitah | .4. |
| yagyadanatapahkarma na tyajyam karyameva tat | , |
| yagyo danam tapashchaiva pavanani manishinam | .5. |
| etanyapi tu karmani sangam tyaktva phalani cha | , |
| kartavyaniti me partha nishchitam matamuttamam | .6. |
| niyatasya tu samnyasah karmano nopapadyate | , |
| mohattasya parityagastamasah parikirtitah | .7. |
| duhkhamityeva yatkarma kayakleshabhayattyajet | , |
| sa kritva rajasam tyagam naiva tyagaphalam labhet | .8. |
| karyamityeva yatkarma niyatam kriyate'rjuna | , |
| sangam tyaktva phalam chaiva sa tyagah sattviko matah | .9. |
| na dveshtyakushalam karma kushale nanushajjate | , |
| tyagi sattvasamavishto medhavi chhinnasamshayah | .10. |
| na hi dehabhrita shakyam tyaktum karmanyasheshatah | , |
| yastu karmaphalatyagi sa tyagityabhidhiyate | .11. |
| anishtamishtam mishram cha trividham karmanah phalam | , |
| bhavatyatyaginam pretya na tu samnyasinam kvachit | .12. |
| panchaitani mahabaho karanani nibodha me | , |
| sankhye kritante proktani siddhaye sarvakarmanam | .13. |
| adhishthanam tatha karta karanam cha prithagvidham | , |
| vividhashcha prithakcheshta daivam chaivatra panchamam | .14. |
| shariravanmanobhiryatkarma prarabhate narah | , |
| nyayyam va viparitam va panchaite tasya hetavah | .15. |
| tatraivam sati kartaramatmanam kevalam tu yah | , |
| pashyatyakritabuddhitvanna sa pashyati durmatih | .16. |
| yasya nahankrito bhavo buddhiryasya na lipyate | , |
| hatva'pi sa imamllokanna hanti na nibadhyate | .17. |
| gyanam gyeyam parigyata trividha karmachodana | , |
| karanam karma karteti trividhah karmasangrahah | .18. |
| gyanam karma cha karta cha tridhaiva gunabhedatah | , |
| prochyate gunasankhyane yathavachchhrinu tanyapi | .19. |
| sarvabhuteshu yenaikam bhavamavyayamikshate | , |
| avibhaktam vibhakteshu tajgyanam viddhi sattvikam | .20. |
| prithaktvena tu yajgyanam nanabhavanprithagvidhan | , |
| vetti sarveshu bhuteshu tajgyanam viddhi rajasam | .21. |
| yattu kritsnavadekasminkarye saktamahaitukam | , |
| atattvarthavadalpam cha tattamasamudahritam | .22. |
| niyatam sangarahitamaragadveshatah kritam | , |
| aphalaprepsuna karma yattatsattvikamuchyate | .23. |
| yattu kamepsuna karma sahankarena va punah | , |
| kriyate bahulayasam tadrajasamudahritam | .24. |
| anubandham kshayam himsamanapekshya cha paurusham | , |
| mohadarabhyate karma yattattamasamuchyate | .25. |
| muktasango'nahamvadi dhrityutsahasamanvitah | , |
| siddhyasiddhyornirvikarah karta sattvika uchyate | .26. |
| ragi karmaphalaprepsurlubdho himsatmako'shuchih | , |
| harshashokanvitah karta rajasah parikirtitah | .27. |
| ayuktah prakritah stabdhah shatho naishkritiko'lasah | , |
| vishadi dirghasutri cha karta tamasa uchyate | .28. |
| buddherbhedam dhriteshchaiva gunatastrividham shrinu | , |
| prochyamanamasheshena prithaktvena dhananjaya | .29. |
| pravrittim cha nivrittim cha karyakarye bhayabhaye | , |
| bandham moksham cha ya vetti buddhih sa partha sattviki | .30. |
| yaya dharmamadharmam cha karyam chakaryameva cha | , |
| ayathavatprajanati buddhih sa partha rajasi | .31. |
| adharmam dharmamiti ya manyate tamasavrita | , |
| sarvarthanviparitamshcha buddhih sa partha tamasi | .32. |
| dhritya yaya dharayate manahpranendriyakriyah | , |
| yogenavyabhicharinya dhritih sa partha sattviki | .33. |
| yaya tu dharmakamarthandhritya dharayate'rjuna | , |
| prasangena phalakankshi dhritih sa partha rajasi | .34. |
| yaya svapnam bhayam shokam vishadam madameva cha | , |
| na vimunchati durmedha dhritih sa partha tamasi | .35. |
| sukham tvidanim trividham shrinu me bharatarshabha | , |
| abhyasadramate yatra duhkhantam cha nigachchhati | .36. |
| yattadagre vishamiva pariname'mritopamam | , |
| tatsukham sattvikam proktamatmabuddhiprasadajam | .37. |
| vishayendriyasamyogadyattadagre'mritopamam | , |
| pariname vishamiva tatsukham rajasam smritam | .38. |
| yadagre chanubandhe cha sukham mohanamatmanah | , |
| nidralasyapramadottham tattamasamudahritam | .39. |
| na tadasti prithivyam va divi deveshu va punah | , |
| sattvam prakritijairmuktam yadebhih syattribhirgunaih | .40. |
| brahmanakshatriyavisham shudranam cha parantapa | , |
| karmani pravibhaktani svabhavaprabhavairgunaih | .41. |
| shamo damastapah shaucham kshantirarjavameva cha | , |
| gyanam vigyanamastikyam brahmakarma svabhavajam | .42. |
| shauryam tejo dhritirdakshyam yuddhe chapyapalayanam | , |
| danamishvarabhavashcha kshatram karma svabhavajam | .43. |
| krishigaurakshyavanijyam vaishyakarma svabhavajam | , |
| paricharyatmakam karma shudrasyapi svabhavajam | .44. |
| sve sve karmanyabhiratah samsiddhim labhate narah | , |
| svakarmaniratah siddhim yatha vindati tachchhrinu | .45. |
| yatah pravrittirbhutanam yena sarvamidam tatam | , |
| svakarmana tamabhyarchya siddhim vindati manavah | .46. |
| shreyansvadharmo vigunah paradharmotsvanushthitat | , |
| svabhavaniyatam karma kurvannapnoti kilbisham | .47. |
| sahajam karma kaunteya sadoshamapi na tyajet | , |
| sarvarambha hi doshena dhumenagnirivavritah | .48. |
| asaktabuddhih sarvatra jitatma vigatasprihah | , |
| naishkarmyasiddhim paramam samnyasenadhigachchhati | .49. |
| siddhim prapto yatha brahma tathapnoti nibodha me | , |
| samasenaiva kaunteya nishtha gyanasya ya para | .50. |
| buddhya vishuddhaya yukto dhrityatmanam niyamya cha | , |
| shabdadinvishayamstyaktva ragadveshau vyudasya cha | .51. |
| viviktasevi laghvashi yatavakkayamanasah | , |
| dhyanayogaparo nityam vairagyam samupashritah | .52. |
| ahankaram balam darpam kamam krodham parigraham | , |
| vimuchya nirmamah shanto brahmabhuyaya kalpate | .53. |
| brahmabhutah prasannatma na shochati na kankshati | , |
| samah sarveshu bhuteshu madbhaktim labhate param | .54. |
| bhaktya mamabhijanati yavanyashchasmi tattvatah | , |
| tato mam tattvato gyatva vishate tadanantaram | .55. |
| sarvakarmanyapi sada kurvano madvyapashrayah | , |
| matprasadadavapnoti shashvatam padamavyayam | .56. |
| chetasa sarvakarmani mayi samnyasya matparah | , |
| buddhiyogamupashritya machchittah satatam bhava | .57. |
| machchittah sarvadurgani matprasadattarishyasi | , |
| atha chettvamahankaranna shroshyasi vinankshyasi | .58. |
| yadahankaramashritya na yotsya iti manyase | , |
| mithyaisha vyavasayaste prakritistvam niyokshyati | .59. |
| svabhavajena kaunteya nibaddhah svena karmana | , |
| kartum nechchhasi yanmohatkarishyasyavasho'pi tat | .60. |
| ishvarah sarvabhutanam hriddeshe'rjuna tishthati | , |
| bhramayansarvabhutani yantrarudhani mayaya | .61. |
| tameva sharanam gachchha sarvabhavena bharata | , |
| tatprasadatparam shantim sthanam prapsyasi shashvatam | .62. |
| iti te gyanamakhyatam guhyadguhyataram maya | , |
| vimrishyaitadasheshena yathechchhasi tatha kuru | .63. |
| sarvaguhyatamam bhuyah shrinu me paramam vachah | , |
| ishto'si me dridhamiti tato vakshyami te hitam | .64. |
| manmana bhava madbhakto madyaji mam namaskuru | , |
| mamevaishyasi satyam te pratijane priyo'si me | .65. |
| sarvadharmanparityajya mamekam sharanam vraja | , |
| aham tva sarvapapebhyo mokshayishyami ma shuchah | .66. |
| idam te natapaskaya nabhaktaya kadachana | , |
| na chashushrushave vachyam na cha mam yo'bhyasuyati | .67. |
| ya imam paramam guhyam madbhakteshvabhidhasyati | , |
| bhaktim mayi param kritva mamevaishyatyasamshayah | .68. |
| na cha tasmanmanushyeshu kashchinme priyakrittamah | , |
| bhavita na cha me tasmadanyah priyataro bhuvi | .69. |
| adhyeshyate cha ya imam dharmyam samvadamavayoh | , |
| gyanayagyena tenahamishtah syamiti me matih | .70. |
| shraddhavananasuyashcha shrinuyadapi yo narah | , |
| so'pi muktah shubhamllokanprapnuyatpunyakarmanam | .71. |
| kachchidetachchhrutam partha tvayaikagrena chetasa | , |
| kachchidagyanasammohah pranashtaste dhananjaya | .72. |
| arjuna uvacha, | |
| nashto mohah smritirlabdha tvatprasadanmayachyuta | , |
| sthito'smi gatasandehah karishye vachanam tava | .73. |
| sanjaya uvacha, | |
| ityaham vasudevasya parthasya cha mahatmanah | , |
| samvadamimamashraushamadbhutam romaharshanam | .74. |
| vyasaprasadachchhrutavanetadguhyamaham param | , |
| yogam yogeshvaratkrishnatsakshatkathayatah svayam | .75. |
| rajansamsmritya samsmritya samvadamimamadbhutam | , |
| keshavarjunayoh punyam hrishyami cha muhurmuhuh | .76. |
| tachcha samsmritya samsmritya rupamatyadbhutam hareh | , |
| vismayo me mahanrajanhrishyami cha punah punah | .77. |
| yatra yogeshvarah krishno yatra partho dhanurdharah | , |
| tatra shrirvijayo bhutirdhruva nitirmatirmama | .78. |
om tatsaditi shrimadbhagavadgitasupanishatsu brahmavidyayam yogashastre shrikrishnarjunasamvade mokshasamnyasayogo namashtadasho'dhyayah .18.