Bhagavad Gita in Harvard-Kyoto romanization
Other scripts and font information
| prathamo'dhyAyaH | |
| dhRtarASTra uvAca- | |
| dharmakSetre kurukSetre samavetA yuyutsavaH | - |
| mAmakAH pANDavAzcaiva kimakurvata saMjaya | --1-- |
| saMjaya uvAca- | |
| dRSTvA tu pANDavAnIkaM vyUDhaM duryodhanastadA | - |
| AcAryamupasaMgamya rAjA vacanamabravIt | --2-- |
| pazyaitAM pANDuputrANAmAcArya mahatIM camUm | - |
| vyUDhAM drupadaputreNa tava ziSyeNa dhImatA | --3-- |
| atra zUrA maheSvAsA bhImArjunasamA yudhi | - |
| yuyudhAno virATazca drupadazca mahArathaH | --4-- |
| dhRSTaketuzcekitAnaH kAzirAjazca vIryavAn | - |
| purujitkuntibhojazca zaibyazca narapuMgavaH | --5-- |
| yudhAmanyuzca vikrAnta uttamaujAzca vIryavAn | - |
| saubhadro draupadeyAzca sarva eva mahArathAH | --6-- |
| asmAkaM tu viziSTA ye tAnnibodha dvijottama | - |
| nAyakA mama sainyasya saMjJArthaM tAnbravImi te | --7-- |
| bhavAnbhISmazca karNazca kRpazca samitiMjayaH | - |
| azvatthAmA vikarNazca saumadattistathaiva ca | --8-- |
| anye ca bahavaH zUrA madarthe tyaktajIvitAH | - |
| nAnAzastrapraharaNAH sarve yuddhavizAradAH | --9-- |
| aparyAptaM tadasmAkaM balaM bhISmAbhirakSitam | - |
| paryAptaM tvidameteSAM balaM bhImAbhirakSitam | --10-- |
| ayaneSu ca sarveSu yathAbhAgamavasthitAH | - |
| bhISmamevAbhirakSantu bhavantaH sarva eva hi | --11-- |
| tasya saMjanayanharSaM kuruvRddhaH pitAmahaH | - |
| siMhanAdaM vinadyoccaiH zaGkhaM dadhmau pratApavAn | --12-- |
| tataH zaGkhAzca bheryazca paNavAnakagomukhAH | - |
| sahasaivAbhyahanyanta sa zabdastumulo'bhavat | --13-- |
| tataH zvetairhayairyukte mahati syandane sthitau | - |
| mAdhavaH pANDavazcaiva divyau zaGkhau pradaghmatuH | --14-- |
| pAJcajanyaM hRSIkezo devadattaM dhanaMjayaH | - |
| pauNDraM dadhmau mahAzaGkhaM bhImakarmA vRkodaraH | --15-- |
| anantavijayaM rAjA kuntIputro yudhiSThiraH | - |
| nakulaH sahadevazca sughoSamaNipuSpakau | --16-- |
| kAzyazca parameSvAsaH zikhaNDI ca mahArathaH | - |
| dhRSTadyumno virATazca sAtyakizcAparAjitaH | --17-- |
| drupado draupadeyAzca sarvazaH pRthivIpate | - |
| saubhadrazca mahAbAhuH zaGkhAndadhmuH pRthakpRthak | --18-- |
| sa ghoSo dhArtarASTrANAM hRdayAni vyadArayat | - |
| nabhazca pRthivIM caiva tumulo vyanunAdayan | --19-- |
| atha vyavasthitAndRSTvA dhArtarASTrAnkapidhvajaH | - |
| pravRtte zastrasaMpAte dhanurudyamya pANDavaH | --20-- |
| hRSIkezaM tadA vAkyamidamAha mahIpate | - |
| arjuna uvAca- | |
| senayorubhayormadhye rathaM sthApaya me'cyuta | --21-- |
| yAvadetAnnirIkSe'haM yoddhukAmAnavasthitAn | - |
| kairmayA saha yoddhavyamasminraNasamudyame | --22-- |
| yotsyamAnAnavekSe'haM ya ete'tra samAgatAH | - |
| dhArtarASTrasya durbuddheryuddhe priyacikIrSavaH | --23-- |
| saMjaya uvAca- | |
| evamukto hRSIkezo guDAkezena bhArata | - |
| senayorubhayormadhye sthApayitvA rathottamam | --24-- |
| bhISmadroNapramukhataH sarveSAM ca mahIkSitAm | - |
| uvAca pArtha pazyaitAnsamavetAnkurUniti | --25-- |
| tatrApazyatsthitAnpArthaH pitRRnatha pitAmahAn | - |
| AcAryAnmAtulAnbhrAtRRnputrAnpautrAnsakhIMstathA | --26-- |
| zvazurAnsuhRdazcaiva senayorubhayorapi | - |
| tAnsamIkSya sa kaunteyaH sarvAnbandhUnavasthitAn | --27-- |
| kRpayA parayAviSTo viSIdannidamabravIt | - |
| arjuna uvAca- | |
| dRSTvemaM svajanaM kRSNa yuyutsuM samupasthitam | --28-- |
| sIdanti mama gAtrANi mukhaM ca parizuSyati | - |
| vepathuzca zarIre me romaharSazca jAyate | --29-- |
| gANDIvaM sraMsate hastAttvakcaiva paridahyate | - |
| na ca zaknomyavasthAtuM bhramatIva ca me manaH | --30-- |
| nimittAni ca pazyAmi viparItAni kezava | - |
| na ca zreyo'nupazyAmi hatvA svajanamAhave | --31-- |
| na kAGkSe vijayaM kRSNa na ca rAjyaM sukhAni ca | - |
| kiM no rAjyena govinda kiM bhogairjIvitena vA | --32-- |
| yeSAmarthe kAGkSitaM no rAjyaM bhogAH sukhAni ca | - |
| ta ime'vasthitA yuddhe prANAMstyaktvA dhanAni ca | --33-- |
| AcAryAH pitaraH putrAstathaiva ca pitAmahAH | - |
| mAtulAH zvazurAH pautrAH zyAlAH saMbandhinastathA | --34-- |
| etAnna hantumicchAmi ghnato'pi madhusUdana | - |
| api trailokyarAjyasya hetoH kiM nu mahIkRte | --35-- |
| nihatya dhArtarASTrAnnaH kA prItiH syAjjanArdana | - |
| pApamevAzrayedasmAnhatvaitAnAtatAyinaH | --36-- |
| tasmAnnArhA vayaM hantuM dhArtarASTrAnsvabAndhavAn | - |
| svajanaM hi kathaM hatvA sukhinaH syAma mAdhava | --37-- |
| yadyapyete na pazyanti lobhopahatacetasaH | - |
| kulakSayakRtaM doSaM mitradrohe ca pAtakam | --38-- |
| kathaM na jJeyamasmAbhiH pApAdasmAnnivartitum | - |
| kulakSayakRtaM doSaM prapazyadbhirjanArdana | --39-- |
| kulakSaye praNazyanti kuladharmAH sanAtanAH | - |
| dharme naSTe kulaM kRtsnamadharmo'bhibhavatyuta | --40-- |
| adharmAbhibhavAtkRSNa praduSyanti kulastriyaH | - |
| strISu duSTAsu vArSNeya jAyate varNasaMkaraH | --41-- |
| saMkaro narakAyaiva kulaghnAnAM kulasya ca | - |
| patanti pitaro hyeSAM luptapiNDodakakriyAH | --42-- |
| doSairetaiH kulaghnAnAM varNasaMkarakArakaiH | - |
| utsAdyante jAtidharmAH kuladharmAzca zAzvatAH | --43-- |
| utsannakuladharmANAM manuSyANAM janArdana | - |
| narake'niyataM vAso bhavatItyanuzuzruma | --44-- |
| aho bata mahatpApaM kartuM vyavasitA vayam | - |
| yadrAjyasukhalobhena hantuM svajanamudyatAH | --45-- |
| yadi mAmapratIkAramazastraM zastrapANayaH | - |
| dhArtarASTrA raNe hanyustanme kSemataraM bhavet | --46-- |
| saMjaya uvAca- | |
| evamuktvArjunaH saMkhye rathopastha upAvizat | - |
| visRjya sazaraM cApaM zokasaMvignamAnasaH | --47-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde arjunaviSAdayogo nAma prathamo'dhyAyaH --1--
| dvitIyo'dhyAyaH | |
| saMjaya uvAca- | |
| taM tathA kRpayAviSTamazrupUrNAkulekSaNam | - |
| viSIdantamidaM vAkyamuvAca madhusUdanaH | --1-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| kutastvA kazmalamidaM viSame samupasthitam | - |
| anAryajuSTamasvargyamakIrtikaramarjuna | --2-- |
| klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyate | - |
| kSudraM hRdayadaurbalyaM tyaktvottiSTha paraMtapa | --3-- |
| arjuna uvAca- | |
| kathaM bhISmamahaM sAGkhye droNaM ca madhusUdana | - |
| iSubhiH pratiyotsyAmi pUjArhAvarisUdana | --4-- |
| gurUnahatvA hi mahAnubhAvAnzreyo bhoktuM bhaikSyamapIha loke | - |
| hatvArthakAmAMstu gurunihaiva bhuJjIya bhogAn'rudhirapradigdhAn | --5-- |
| na caitadvidmaH kataranno garIyo yadvA jayema yadi vA no jayeyuH | - |
| yAneva hatvA na jijIviSAmaste'vasthitAH pramukhe dhArtarASTrAH | --6-- |
| kArpaNyadoSopahatasvabhAvaH pRcchAmi tvAM dharmasaMmUDhacetAH | - |
| yacchreyaH syAnnizcitaM brUhi tanme ziSyaste'haM zAdhi mAM tvAM prapannam | --7-- |
| na hi prapazyAmi mamApanudyAdyacchokamucchoSaNamindriyANAm | - |
| avApya bhUmAvasapatnamRddhaM rAjyaM surANAmapi cAdhipatyam | --8-- |
| saMjaya uvAca- | |
| evamuktvA hRSIkezaM guDAkezaH paraMtapa | - |
| na yotsya iti govindamuktvA tUSNIM babhUva ha | --9-- |
| tamuvAca hRSIkezaH prahasanniva bhArata | - |
| senayorubhayormadhye viSIdantamidaM vacaH | --10-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| azocyAnanvazocastvaM prajJAvAdAMzca bhASase | - |
| gatAsUnagatAsUMzca nAnuzocanti paNDitAH | --11-- |
| na tvevAhaM jAtu nAsaM na tvaM neme janAdhipAH | - |
| na caiva na bhaviSyAmaH sarve vayamataH param | --12-- |
| dehino'sminyathA dehe kaumAraM yauvanaM jarA | - |
| tathA dehAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati | --13-- |
| mAtrAsparzAstu kaunteya zItoSNasukhaduHkhadAH | - |
| AgamApAyino'nityAstAMstitikSasva bhArata | --14-- |
| yaM hi na vyathayantyete puruSaM puruSarSabha | - |
| samaduHkhasukhaM dhIraM so'mRtatvAya kalpate | --15-- |
| nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH | - |
| ubhayorapi dRSTo'ntastvanayostattvadarzibhiH | --16-- |
| avinAzi tu tadviddhi yena sarvamidaM tatam | - |
| vinAzamavyayasyAsya na kazcitkartumarhati | --17-- |
| antavanta ime dehA nityasyoktAH zarIriNaH | - |
| anAzino'prameyasya tasmAdyudhyasva bhArata | --18-- |
| ya enaM vetti hantAraM yazcainaM manyate hatam | - |
| ubhau tau na vijAnIto nAyaM hanti na hanyate | --19-- |
| na jAyate mriyate vA kadAcinnAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH | - |
| ajo nityaH zAzvato'yaM purANo na hanyate hanyamAne zarIre | --20-- |
| vedAvinAzinaM nityaM ya enamajamavyayam | - |
| athaM sa puruSaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam | --21-- |
| vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya navAni gRhNAti naro'parANi | - |
| tathA zarIrANi vihAya jIrNAnyanyAni saMyAti navAni dehI | --22-- |
| nainaM chindanti zastrANi nainaM dahati pAvakaH | - |
| na cainaM kledayantyApo na zoSayati mArutaH | --23-- |
| acchedyo'yamadAhyo'yamakledyo'zoSya eva ca | - |
| nityaH sarvagataH sthANuracalo'yaM sanAtanaH | --24-- |
| avyakto'yamacintyo'yamavikAryo'yamucyate | - |
| tasmAdevaM viditvainaM nAnuzocitumarhasi | --25-- |
| atha cainaM nityajAtaM nityaM vA manyase mRtam | - |
| tathApi tvaM mahAbAho naivaM zocitumarhasi | --26-- |
| jAtasya hi dhruvo mRtyurdhruvaM janma mRtasya ca | - |
| tasmAdaparihArye'rthe na tvaM zocitumarhasi | --27-- |
| avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata | - |
| avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA | --28-- |
| Azcaryavatpazyati kazcidenamAzcaryavadvadati tathaiva cAnyaH | - |
| AzcaryavaccainamanyaH zRNoti zrutvApyenaM veda na caiva kazcit | --29-- |
| dehI nityamavadhyo'yaM dehe sarvasya bhArata | - |
| tasmAtsarvANi bhUtAni na tvaM zocitumarhasi | --30-- |
| svadharmamapi cAvekSya na vikampitumarhasi | - |
| dharmyAddhi yuddhAcchreyo'nyatkSatriyasya na vidyate | --31-- |
| yadRcchayA copapannaM svargadvAramapAvRtam | - |
| sukhinaH kSatriyAH pArtha labhante yuddhamIdRzam | --32-- |
| atha cettvamimaM dharmyaM saMgrAmaM na kariSyasi | - |
| tataH svadharmaM kIrtiM ca hitvA pApamavApsyasi | --33-- |
| akIrtiM cApi bhUtAni kathayiSyanti te'vyayAm | - |
| saMbhAvitasya cAkIrtirmaraNAdatiricyate | --34-- |
| bhayAdraNAduparataM maMsyante tvAM mahArathAH | - |
| yeSAM ca tvaM bahumato bhUtvA yAsyasi lAghavam | --35-- |
| avAcyavAdAMzca bahUnvadiSyanti tavAhitAH | - |
| nindantastava sAmarthyaM tato duHkhataraM nu kim | --36-- |
| hato vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhokSyase mahIm | - |
| tasmAduttiSTha kaunteya yuddhAya kRtanizcayaH | --37-- |
| sukhaduHkhe same kRtvA lAbhAlAbhau jayAjayau | - |
| tato yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi | --38-- |
| eSA te'bhihitA sAGkhye buddhiryoge tvimAM zRNu | - |
| buddhyA yukto yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi | --39-- |
| nehAbhikramanAzo'sti pratyavAyo na vidyate | - |
| svalpamapyasya dharmasya trAyate mahato bhayAt | --40-- |
| vyavasAyAtmikA buddhirekeha kurunandana | - |
| bahuzAkhA hyanantAzca buddhayo'vyavasAyinAm | --41-- |
| yAmimAM puSpitAM vAcaM pravadantyavipazcitaH | - |
| vedavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH | --42-- |
| kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm | - |
| kriyAvizeSabahulAM bhogaizvaryagatiM prati | --43-- |
| bhogaizvaryaprasaktAnAM tayApahRtacetasAm | - |
| vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate | --44-- |
| traiguNyaviSayA vedA nistraiguNyo bhavArjuna | - |
| nirdvandvo nityasattvastho niryogakSema AtmavAn | --45-- |
| yAvAnartha udapAne sarvataH saMplutodake | - |
| tAvAnsarveSu vedeSu brAhmaNasya vijAnataH | --46-- |
| karmaNyevAdhikAraste mA phaleSu kadAcana | - |
| mA karmaphalaheturbhUrmA te saGgo'stvakarmaNi | --47-- |
| yogasthaH kuru karmANi saGgaM tyaktvA dhanaMjaya | - |
| siddhyasiddhyoH samo bhUtvA samatvaM yoga ucyate | --48-- |
| dUreNa hyavaraM karma buddhiyogAddhanaMjaya | - |
| buddhau zaraNamanviccha kRpaNAH phalahetavaH | --49-- |
| buddhiyukto jahAtIha ubhe sukRtaduSkRte | - |
| tasmAdyogAya yujyasva yogaH karmasu kauzalam | --50-- |
| karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manISiNaH | - |
| janmabandhavinirmuktAH padaM gacchantyanAmayam | --51-- |
| yadA te mohakalilaM buddhirvyatitariSyati | - |
| tadA gantAsi nirvedaM zrotavyasya zrutasya ca | --52-- |
| zrutivipratipannA te yadA sthAsyati nizcalA | - |
| samAdhAvacalA buddhistadA yogamavApsyasi | --53-- |
| arjuna uvAca- | |
| sthitaprajJasya kA bhASA samAdhisthasya kezava | - |
| sthitadhIH kiM prabhASeta kimAsIta vrajeta kim | --54-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| prajahAti yadA kAmAnsarvAnpArtha manogatAn | - |
| AtmanyevAtmanA tuSTaH sthitaprajJastadocyate | --55-- |
| duHkheSvanudvignamanAH sukheSu vigataspRhaH | - |
| vItarAgabhayakrodhaH sthitadhIrmunirucyate | --56-- |
| yaH sarvatrAnabhisnehastattatprApya zubhAzubham | - |
| nAbhinandati na dveSTi tasya prajJA pratiSThitA | --57-- |
| yadA saMharate cAyaM kUrmo'GgAnIva sarvazaH | - |
| indriyANIndriyArthebhyastasya prajJA pratiSThitA | --58-- |
| viSayA vinivartante nirAhArasya dehinaH | - |
| rasavarjaM raso'pyasya paraM dRSTvA nivartate | --59-- |
| yatato hyapi kaunteya puruSasya vipazcitaH | - |
| indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH | --60-- |
| tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH | - |
| vaze hi yasyendriyANi tasya prajJA pratiSThitA | --61-- |
| dhyAyato viSayAnpuMsaH saGgasteSUpajAyate | - |
| saGgAtsaMjAyate kAmaH kAmAtkrodho'bhijAyate | --62-- |
| krodhAdbhavati saMmohaH saMmohAtsmRtivibhramaH | - |
| smRtibhraMzAdbuddhinAzo buddhinAzAtpraNazyati | --63-- |
| rAgadveSavimuktaistu viSayAnindriyaizcaran | - |
| AtmavazyairvidheyAtmA prasAdamadhigacchati | --64-- |
| prasAde sarvaduHkhAnAM hAnirasyopajAyate | - |
| prasannacetaso hyAzu buddhiH paryavatiSThate | --65-- |
| nAsti buddhirayuktasya na cAyuktasya bhAvanA | - |
| na cAbhAvayataH zAntirazAntasya kutaH sukham | --66-- |
| indriyANAM hi caratAM yanmano'nuvidhIyate | - |
| tadasya harati prajJAM vAyurnAvamivAmbhasi | --67-- |
| tasmAdyasya mahAbAho nigRhItAni sarvazaH | - |
| indriyANIndriyArthebhyastasya prajJA pratiSThitA | --68-- |
| yA nizA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI | - |
| yasyAM jAgrati bhUtAni sA nizA pazyato muneH | --69-- |
| ApUryamANamacalapratiSThaM samudramApaH pravizanti yadvat | - |
| tadvatkAmA yaM pravizanti sarve sa zAntimApnoti na kAmakAmI | --70-- |
| vihAya kAmAnyaH sarvAnpumAMzcarati niHspRhaH | - |
| nirmamo nirahaMkAraH sa zAntimadhigacchati | --71-- |
| eSA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati | - |
| sthitvAsyAmantakAle'pi brahmanirvANamRcchati | --72-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde sAMkhyayogo nAma dvitIyo'dhyAyaH --2--
| tRtIyo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| jyAyasI cetkarmaNaste matA buddhirjanArdana | - |
| tatkiM karmaNi ghore mAM niyojayasi kezava | --1-- |
| vyAmizreNeva vAkyena buddhiM mohayasIva me | - |
| tadekaM vada nizcitya yena zreyo'hamApnuyAm | --2-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| loke'smindvividhA niSThA purA proktA mayAnagha | - |
| jJAnayogena sAMkhyAnAM karmayogena yoginAm | --3-- |
| na karmaNAmanArambhAnnaiSkarmyaM puruSo'znute | - |
| na ca saMnyasanAdeva siddhiM samadhigacchati | --4-- |
| na hi kazcitkSaNamapi jAtu tiSThatyakarmakRt | - |
| kAryate hyavazaH karma sarvaH prakRtijairguNaiH | --5-- |
| karmendriyANi saMyamya ya Aste manasA smaran | - |
| indriyArthAnvimUDhAtmA mithyAcAraH sa ucyate | --6-- |
| yastvindriyANi manasA niyamyArabhate'rjuna | - |
| karmendriyaiH karmayogamasaktaH sa viziSyate | --7-- |
| niyataM kuru karma tvaM karma jyAyo hyakarmaNaH | - |
| zarIrayAtrApi ca te na prasiddhyedakarmaNaH | --8-- |
| yajJArthAtkarmaNo'nyatra loko'yaM karmabandhanaH | - |
| tadarthaM karma kaunteya muktasaGgaH samAcara | --9-- |
| sahayajJAH prajAH sRSTvA purovAca prajApatiH | - |
| anena prasaviSyadhvameSa vo'stviSTakAmadhuk | --10-- |
| devAnbhAvayatAnena te devA bhAvayantu vaH | - |
| parasparaM bhAvayantaH zreyaH paramavApsyatha | --11-- |
| iSTAnbhogAnhi vo devA dAsyante yajJabhAvitAH | - |
| tairdattAnapradAyaibhyo yo bhuGkte stena eva saH | --12-- |
| yajJaziSTAzinaH santo mucyante sarvakilbiSaiH | - |
| bhuJjate te tvaghaM pApA ye pacantyAtmakAraNAt | --13-- |
| annAdbhavanti bhUtAni parjanyAdannasaMbhavaH | - |
| yajJAdbhavati parjanyo yajJaH karmasamudbhavaH | --14-- |
| karma brahmodbhavaM viddhi brahmAkSarasamudbhavam | - |
| tasmAtsarvagataM brahma nityaM yajJe pratiSThitam | --15-- |
| evaM pravartitaM cakraM nAnuvartayatIha yaH | - |
| aghAyurindriyArAmo moghaM pArtha sa jIvati | --16-- |
| yastvAtmaratireva syAdAtmatRptazca mAnavaH | - |
| Atmanyeva ca saMtuSTastasya kAryaM na vidyate | --17-- |
| naiva tasya kRtenArtho nAkRteneha kazcana | - |
| na cAsya sarvabhUteSu kazcidarthavyapAzrayaH | --18-- |
| tasmAdasaktaH satataM kAryaM karma samAcara | - |
| asakto hyAcarankarma paramApnoti pUruSaH | --19-- |
| karmaNaiva hi saMsiddhimAsthitA janakAdayaH | - |
| lokasaMgrahamevApi saMpazyankartumarhasi | --20-- |
| yadyadAcarati zreSThastattadevetaro janaH | - |
| sa yatpramANaM kurute lokastadanuvartate | --21-- |
| na me pArthAsti kartavyaM triSu lokeSu kiMcana | - |
| nAnavAptamavAptavyaM varta eva ca karmaNi | --22-- |
| yadi hyahaM na varteyaM jAtu karmaNyatandritaH | - |
| mama vartmAnuvartante manuSyAH pArtha sarvazaH | --23-- |
| utsIdeyurime lokA na kuryAM karma cedaham | - |
| saMkarasya ca kartA syAmupahanyAmimAH prajAH | --24-- |
| saktAH karmaNyavidvAMso yathA kurvanti bhArata | - |
| kuryAdvidvAMstathAsaktazcikIrSurlokasaMgraham | --25-- |
| na buddhibhedaM janayedajJAnAM karmasaGginAm | - |
| joSayetsarvakarmANi vidvAnyuktaH samAcaran | --26-- |
| prakRteH kriyamANAni guNaiH karmANi sarvazaH | - |
| ahaMkAravimUDhAtmA kartAhamiti manyate | --27-- |
| tattvavittu mahAbAho guNakarmavibhAgayoH | - |
| guNA guNeSu vartanta iti matvA na sajjate | --28-- |
| prakRterguNasaMmUDhAH sajjante guNakarmasu | - |
| tAnakRtsnavido mandAnkRtsnavinna vicAlayet | --29-- |
| mayi sarvANi karmANi saMnyasyAdhyAtmacetasA | - |
| nirAzIrnirmamo bhUtvA yudhyasva vigatajvaraH | --30-- |
| ye me matamidaM nityamanutiSThanti mAnavAH | - |
| zraddhAvanto'nasUyanto mucyante te'pi karmabhiH | --31-- |
| ye tvetadabhyasUyanto nAnutiSThanti me matam | - |
| sarvajJAnavimUDhAMstAnviddhi naSTAnacetasaH | --32-- |
| sadRzaM ceSTate svasyAH prakRterjJAnavAnapi | - |
| prakRtiM yAnti bhUtAni nigrahaH kiM kariSyati | --33-- |
| indriyasyendriyasyArthe rAgadveSau vyavasthitau | - |
| tayorna vazamAgacchettau hyasya paripanthinau | --34-- |
| zreyAnsvadharmo viguNaH paradharmAtsvanuSThitAt | - |
| svadharme nidhanaM zreyaH paradharmo bhayAvahaH | --35-- |
| arjuna uvAca- | |
| atha kena prayukto'yaM pApaM carati pUruSaH | - |
| anicchannapi vArSNeya balAdiva niyojitaH | --36-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| kAma eSa krodha eSa rajoguNasamudbhavaH | - |
| mahAzano mahApApmA viddhyenamiha vairiNam | --37-- |
| dhUmenAvriyate vahniryathAdarzo malena ca | - |
| yatholbenAvRto garbhastathA tenedamAvRtam | --38-- |
| AvRtaM jJAnametena jJAnino nityavairiNA | - |
| kAmarUpeNa kaunteya duSpUreNAnalena ca | --39-- |
| indriyANi mano buddhirasyAdhiSThAnamucyate | - |
| etairvimohayatyeSa jJAnamAvRtya dehinam | --40-- |
| tasmAttvamindriyANyAdau niyamya bharatarSabha | - |
| pApmAnaM prajahi hyenaM jJAnavijJAnanAzanam | --41-- |
| indriyANi parANyAhurindriyebhyaH paraM manaH | - |
| manasastu parA buddhiryo buddheH paratastu saH | --42-- |
| evaM buddheH paraM buddhvA saMstabhyAtmAnamAtmanA | - |
| jahi zatruM mahAbAho kAmarUpaM durAsadam | --43-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde karmayogo nAma tRtIyo'dhyAyaH --3--
| caturtho'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| imaM vivasvate yogaM proktavAnahamavyayam | - |
| vivasvAnmanave prAha manurikSvAkave'bravIt | --1-- |
| evaM paraMparAprAptamimaM rAjarSayo viduH | - |
| sa kAleneha mahatA yogo naSTaH paraMtapa | --2-- |
| sa evAyaM mayA te'dya yogaH proktaH purAtanaH | - |
| bhakto'si me sakhA ceti rahasyaM hyetaduttamam | --3-- |
| arjuna uvAca- | |
| aparaM bhavato janma paraM janma vivasvataH | - |
| kathametadvijAnIyAM tvamAdau proktavAniti | --4-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| bahUni me vyatItAni janmAni tava cArjuna | - |
| tAnyahaM veda sarvANi na tvaM vettha paraMtapa | --5-- |
| ajo'pi sannavyayAtmA bhUtAnAmIzvaro'pi san | - |
| prakRtiM svAmadhiSThAya saMbhavAmyAtmamAyayA | --6-- |
| yadA yadA hi dharmasya glAnirbhavati bhArata | - |
| abhyutthAnamadharmasya tadAtmAnaM sRjAmyaham | --7-- |
| paritrANAya sAdhUnAM vinAzAya ca duSkRtAm | - |
| dharmasaMsthApanArthAya saMbhavAmi yuge yuge | --8-- |
| janma karma ca me divyamevaM yo vetti tattvataH | - |
| tyaktvA dehaM punarjanma naiti mAmeti so'rjuna | --9-- |
| vItarAgabhayakrodhA manmayA mAmupAzritAH | - |
| bahavo jJAnatapasA pUtA madbhAvamAgatAH | --10-- |
| ye yathA mAM prapadyante tAMstathaiva bhajAmyaham | - |
| mama vartmAnuvartante manuSyAH pArtha sarvazaH | --11-- |
| kAGkSantaH karmaNAM siddhiM yajanta iha devatAH | - |
| kSipraM hi mAnuSe loke siddhirbhavati karmajA | --12-- |
| cAturvarNyaM mayA sRSTaM guNakarmavibhAgazaH | - |
| tasya kartAramapi mAM viddhyakartAramavyayam | --13-- |
| na mAM karmANi limpanti na me karmaphale spRhA | - |
| iti mAM yo'bhijAnAti karmabhirna sa badhyate | --14-- |
| evaM jJAtvA kRtaM karma pUrvairapi mumukSubhiH | - |
| kuru karmaiva tasmAttvaM pUrvaiH pUrvataraM kRtam | --15-- |
| kiM karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitAH | - |
| tatte karma pravakSyAmi yajjJAtvA mokSyase'zubhAt | --16-- |
| karmaNo hyapi boddhavyaM boddhavyaM ca vikarmaNaH | - |
| akarmaNazca boddhavyaM gahanA karmaNo gatiH | --17-- |
| karmaNyakarma yaH pazyedakarmaNi ca karma yaH | - |
| sa buddhimAnmanuSyeSu sa yuktaH kRtsnakarmakRt | --18-- |
| yasya sarve samArambhAH kAmasaMkalpavarjitAH | - |
| jJAnAgnidagdhakarmANaM tamAhuH paNDitaM budhAH | --19-- |
| tyaktvA karmaphalAsaGgaM nityatRpto nirAzrayaH | - |
| karmaNyabhipravRtto'pi naiva kiMcitkaroti saH | --20-- |
| nirAzIryatacittAtmA tyaktasarvaparigrahaH | - |
| zArIraM kevalaM karma kurvannApnoti kilbiSam | --21-- |
| yadRcchAlAbhasaMtuSTo dvandvAtIto vimatsaraH | - |
| samaH siddhAvasiddhau ca kRtvApi na nibadhyate | --22-- |
| gatasaGgasya muktasya jJAnAvasthitacetasaH | - |
| yajJAyAcarataH karma samagraM pravilIyate | --23-- |
| brahmArpaNaM brahma havirbrahmAgnau brahmaNA hutam | - |
| brahmaiva tena gantavyaM brahmakarmasamAdhinA | --24-- |
| daivamevApare yajJaM yoginaH paryupAsate | - |
| brahmAgnAvapare yajJaM yajJenaivopajuhvati | --25-- |
| zrotrAdInIndriyANyanye saMyamAgniSu juhvati | - |
| zabdAdInviSayAnanya indriyAgniSu juhvati | --26-- |
| sarvANIndriyakarmANi prANakarmANi cApare | - |
| AtmasaMyamayogAgnau juhvati jJAnadIpite | --27-- |
| dravyayajJAstapoyajJA yogayajJAstathApare | - |
| svAdhyAyajJAnayajJAzca yatayaH saMzitavratAH | --28-- |
| apAne juhvati prANaM prANe'pAnaM tathApare | - |
| prANApAnagatI ruddhvA prANAyAmaparAyaNAH | --29-- |
| apare niyatAhArAH prANAnprANeSu juhvati | - |
| sarve'pyete yajJavido yajJakSapitakalmaSAH | --30-- |
| yajJaziSTAmRtabhujo yAnti brahma sanAtanam | - |
| nAyaM loko'styayajJasya kuto'nyaH kurusattama | --31-- |
| evaM bahuvidhA yajJA vitatA brahmaNo mukhe | - |
| karmajAnviddhi tAnsarvAnevaM jJAtvA vimokSyase | --32-- |
| zreyAndravyamayAdyajJAjjJAnayajJaH paraMtapa | - |
| sarvaM karmAkhilaM pArtha jJAne parisamApyate | --33-- |
| tadviddhi praNipAtena paripraznena sevayA | - |
| upadekSyanti te jJAnaM jJAninastattvadarzinaH | --34-- |
| yajjJAtvA na punarmohamevaM yAsyasi pANDava | - |
| yena bhUtAnyazeSeNa drakSyasyAtmanyatho mayi | --35-- |
| api cedasi pApebhyaH sarvebhyaH pApakRttamaH | - |
| sarvaM jJAnaplavenaiva vRjinaM saMtariSyasi | --36-- |
| yathaidhAMsi samiddho'gnirbhasmasAtkurute'rjuna | - |
| jJAnAgniH sarvakarmANi bhasmasAtkurute tathA | --37-- |
| na hi jJAnena sadRzaM pavitramiha vidyate | - |
| tatsvayaM yogasaMsiddhaH kAlenAtmani vindati | --38-- |
| zraddhAvA&llabhate jJAnaM tatparaH saMyatendriyaH | - |
| jJAnaM labdhvA parAM zAntimacireNAdhigacchati | --39-- |
| ajJazcAzraddadhAnazca saMzayAtmA vinazyati | - |
| nAyaM loko'sti na paro na sukhaM saMzayAtmanaH | --40-- |
| yogasaMnyastakarmANaM jJAnasaMchinnasaMzayam | - |
| AtmavantaM na karmANi nibadhnanti dhanaMjaya | --41-- |
| tasmAdajJAnasaMbhUtaM hRtsthaM jJAnAsinAtmanaH | - |
| chittvainaM saMzayaM yogamAtiSThottiSTha bhArata | --42-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde jJAnakarmasaMnyAsayogo nAma caturtho'dhyAyaH --4--
| paJcamo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| saMnyAsaM karmaNAM kRSNa punaryogaM ca zaMsasi | - |
| yacchreya etayorekaM tanme brUhi sunizcitam | --1-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| saMnyAsaH karmayogazca niHzreyasakarAvubhau | - |
| tayostu karmasaMnyAsAtkarmayogo viziSyate | --2-- |
| jJeyaH sa nityasaMnyAsI yo na dveSTi na kAGkSati | - |
| nirdvandvo hi mahAbAho sukhaM bandhAtpramucyate | --3-- |
| sAMkhyayogau pRthagbAlAH pravadanti na paNDitAH | - |
| ekamapyAsthitaH samyagubhayorvindate phalam | --4-- |
| yatsAMkhyaiH prApyate sthAnaM tadyogairapi gamyate | - |
| ekaM sAMkhyaM ca yogaM ca yaH pazyati sa pazyati | --5-- |
| saMnyAsastu mahAbAho duHkhamAptumayogataH | - |
| yogayukto munirbrahma nacireNAdhigacchati | --6-- |
| yogayukto vizuddhAtmA vijitAtmA jitendriyaH | - |
| sarvabhUtAtmabhUtAtmA kurvannapi na lipyate | --7-- |
| naiva kiMcitkaromIti yukto manyeta tattvavit | - |
| pazyaJzRNvanspRzaJjighrannaznangacchansvapaJzvasan | --8-- |
| pralapanvisRjangRhNannunmiSannimiSannapi | - |
| indriyANIndriyArtheSu vartanta iti dhArayan | --9-- |
| brahmaNyAdhAya karmANi saGgaM tyaktvA karoti yaH | - |
| lipyate na sa pApena padmapatramivAmbhasA | --10-- |
| kAyena manasA buddhyA kevalairindriyairapi | - |
| yoginaH karma kurvanti saGgaM tyaktvAtmazuddhaye | --11-- |
| yuktaH karmaphalaM tyaktvA zAntimApnoti naiSThikIm | - |
| ayuktaH kAmakAreNa phale sakto nibadhyate | --12-- |
| sarvakarmANi manasA saMnyasyAste sukhaM vazI | - |
| navadvAre pure dehI naiva kurvanna kArayan | --13-- |
| na kartRtvaM na karmANi lokasya sRjati prabhuH | - |
| na karmaphalasaMyogaM svabhAvastu pravartate | --14-- |
| nAdatte kasyacitpApaM na caiva sukRtaM vibhuH | - |
| ajJAnenAvRtaM jJAnaM tena muhyanti jantavaH | --15-- |
| jJAnena tu tadajJAnaM yeSAM nAzitamAtmanaH | - |
| teSAmAdityavajjJAnaM prakAzayati tatparam | --16-- |
| tadbuddhayastadAtmAnastanniSThAstatparAyaNAH | - |
| gacchantyapunarAvRttiM jJAnanirdhUtakalmaSAH | --17-- |
| vidyAvinayasaMpanne brAhmaNe gavi hastini | - |
| zuni caiva zvapAke ca paNDitAH samadarzinaH | --18-- |
| ihaiva tairjitaH sargo yeSAM sAmye sthitaM manaH | - |
| nirdoSaM hi samaM brahma tasmAdbrahmaNi te sthitAH | --19-- |
| na prahRSyetpriyaM prApya nodvijetprApya cApriyam | - |
| sthirabuddhirasaMmUDho brahmavidbrahmaNi sthitaH | --20-- |
| bAhyasparzeSvasaktAtmA vindatyAtmani yatsukham | - |
| sa brahmayogayuktAtmA sukhamakSayamaznute | --21-- |
| ye hi saMsparzajA bhogA duHkhayonaya eva te | - |
| AdyantavantaH kaunteya na teSu ramate budhaH | --22-- |
| zaknotIhaiva yaH soDhuM prAkzarIravimokSaNAt | - |
| kAmakrodhodbhavaM vegaM sa yuktaH sa sukhI naraH | --23-- |
| yo'ntaHsukho'ntarArAmastathAntarjyotireva yaH | - |
| sa yogI brahmanirvANaM brahmabhUto'dhigacchati | --24-- |
| labhante brahmanirvANamRSayaH kSINakalmaSAH | - |
| chinnadvaidhA yatAtmAnaH sarvabhUtahite ratAH | --25-- |
| kAmakrodhaviyuktAnAM yatInAM yatacetasAm | - |
| abhito brahmanirvANaM vartate viditAtmanAm | --26-- |
| sparzAnkRtvA bahirbAhyAMzcakSuzcaivAntare bhruvoH | - |
| prANApAnau samau kRtvA nAsAbhyantaracAriNau | --27-- |
| yatendriyamanobuddhirmunirmokSaparAyaNaH | - |
| vigatecchAbhayakrodho yaH sadA mukta eva saH | --28-- |
| bhoktAraM yajJatapasAM sarvalokamahezvaram | - |
| suhRdaM sarvabhUtAnAM jJAtvA mAM zAntimRcchati | --29-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde karmasaMnyAsayogo nAma paJcamo'dhyAyaH --5--
| SaSTho'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| anAzritaH karmaphalaM kAryaM karma karoti yaH | - |
| sa saMnyAsI ca yogI ca na niragnirna cAkriyaH | --1-- |
| yaM saMnyAsamiti prAhuryogaM taM viddhi pANDava | - |
| na hyasaMnyastasaMkalpo yogI bhavati kazcana | --2-- |
| ArurukSormuneryogaM karma kAraNamucyate | - |
| yogArUDhasya tasyaiva zamaH kAraNamucyate | --3-- |
| yadA hi nendriyArtheSu na karmasvanuSajjate | - |
| sarvasaMkalpasaMnyAsI yogArUDhastadocyate | --4-- |
| uddharedAtmanAtmAnaM nAtmAnamavasAdayet | - |
| Atmaiva hyAtmano bandhurAtmaiva ripurAtmanaH | --5-- |
| bandhurAtmAtmanastasya yenAtmaivAtmanA jitaH | - |
| anAtmanastu zatrutve vartetAtmaiva zatruvat | --6-- |
| jitAtmanaH prazAntasya paramAtmA samAhitaH | - |
| zItoSNasukhaduHkheSu tathA mAnApamAnayoH | --7-- |
| jJAnavijJAnatRptAtmA kUTastho vijitendriyaH | - |
| yukta ityucyate yogI samaloSTAzmakAJcanaH | --8-- |
| suhRnmitrAryudAsInamadhyasthadveSyabandhuSu | - |
| sAdhuSvapi ca pApeSu samabuddhirviziSyate | --9-- |
| yogI yuJjIta satatamAtmAnaM rahasi sthitaH | - |
| ekAkI yatacittAtmA nirAzIraparigrahaH | --10-- |
| zucau deze pratiSThApya sthiramAsanamAtmanaH | - |
| nAtyucchritaM nAtinIcaM cailAjinakuzottaram | --11-- |
| tatraikAgraM manaH kRtvA yatacittendriyakriyAH | - |
| upavizyAsane yuJjyAdyogamAtmavizuddhaye | --12-- |
| samaM kAyazirogrIvaM dhArayannacalaM sthiraH | - |
| saMprekSya nAsikAgraM svaM dizazcAnavalokayan | --13-- |
| prazAntAtmA vigatabhIrbrahmacArivrate sthitaH | - |
| manaH saMyamya maccitto yukta AsIta matparaH | --14-- |
| yuJjannevaM sadAtmAnaM yogI niyatamAnasaH | - |
| zAntiM nirvANaparamAM matsaMsthAmadhigacchati | --15-- |
| nAtyaznatastu yogo'sti na caikAntamanaznataH | - |
| na cAtisvapnazIlasya jAgrato naiva cArjuna | --16-- |
| yuktAhAravihArasya yuktaceSTasya karmasu | - |
| yuktasvapnAvabodhasya yogo bhavati duHkhahA | --17-- |
| yadA viniyataM cittamAtmanyevAvatiSThate | - |
| niHspRhaH sarvakAmebhyo yukta ityucyate tadA | --18-- |
| yathA dIpo nivAtastho neGgate sopamA smRtA | - |
| yogino yatacittasya yuJjato yogamAtmanaH | --19-- |
| yatroparamate cittaM niruddhaM yogasevayA | - |
| yatra caivAtmanAtmAnaM pazyannAtmani tuSyati | --20-- |
| sukhamAtyantikaM yattadbuddhigrAhyamatIndriyam | - |
| vetti yatra na caivAyaM sthitazcalati tattvataH | --21-- |
| yaM labdhvA cAparaM lAbhaM manyate nAdhikaM tataH | - |
| yasminsthito na duHkhena guruNApi vicAlyate | --22-- |
| taM vidyAdduHkhasaMyogaviyogaM yogasaMjJitam | - |
| sa nizcayena yoktavyo yogo'nirviNNacetasA | --23-- |
| saMkalpaprabhavAnkAmAMstyaktvA sarvAnazeSataH | - |
| manasaivendriyagrAmaM viniyamya samantataH | --24-- |
| zanaiH zanairuparamedbuddhyA dhRtigRhItayA | - |
| AtmasaMsthaM manaH kRtvA na kiMcidapi cintayet | --25-- |
| yato yato nizcarati manazcaJcalamasthiram | - |
| tatastato niyamyaitadAtmanyeva vazaM nayet | --26-- |
| prazAntamanasaM hyenaM yoginaM sukhamuttamam | - |
| upaiti zAntarajasaM brahmabhUtamakalmaSam | --27-- |
| yuJjannevaM sadAtmAnaM yogI vigatakalmaSaH | - |
| sukhena brahmasaMsparzamatyantaM sukhamaznute | --28-- |
| sarvabhUtasthamAtmAnaM sarvabhUtAni cAtmani | - |
| IkSate yogayuktAtmA sarvatra samadarzanaH | --29-- |
| yo mAM pazyati sarvatra sarvaM ca mayi pazyati | - |
| tasyAhaM na praNazyAmi sa ca me na praNazyati | --30-- |
| sarvabhUtasthitaM yo mAM bhajatyekatvamAsthitaH | - |
| sarvathA vartamAno'pi sa yogI mayi vartate | --31-- |
| Atmaupamyena sarvatra samaM pazyati yo'rjuna | - |
| sukhaM vA yadi vA duHkhaM sa yogI paramo mataH | --32-- |
| arjuna uvAca- | |
| yo'yaM yogastvayA proktaH sAmyena madhusUdana | - |
| etasyAhaM na pazyAmi caJcalatvAtsthitiM sthirAm | --33-- |
| caJcalaM hi manaH kRSNa pramAthi balavaddRDham | - |
| tasyAhaM nigrahaM manye vAyoriva suduSkaram | --34-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| asaMzayaM mahAbAho mano durnigrahaM calam | - |
| abhyAsena tu kaunteya vairAgyeNa ca gRhyate | --35-- |
| asaMyatAtmanA yogo duSprApa iti me matiH | - |
| vazyAtmanA tu yatatA zakyo'vAptumupAyataH | --36-- |
| arjuna uvAca- | |
| ayatiH zraddhayopeto yogAccalitamAnasaH | - |
| aprApya yogasaMsiddhiM kAM gatiM kRSNa gacchati | --37-- |
| kaccinnobhayavibhraSTazchinnAbhramiva nazyati | - |
| apratiSTho mahAbAho vimUDho brahmaNaH pathi | --38-- |
| etanme saMzayaM kRSNa chettumarhasyazeSataH | - |
| tvadanyaH saMzayasyAsya chettA na hyupapadyate | --39-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| pArtha naiveha nAmutra vinAzastasya vidyate | - |
| na hi kalyANakRtkazciddurgatiM tAta gacchati | --40-- |
| prApya puNyakRtAM lokAnuSitvA zAzvatIH samAH | - |
| zucInAM zrImatAM gehe yogabhraSTo'bhijAyate | --41-- |
| athavA yoginAmeva kule bhavati dhImatAm | - |
| etaddhi durlabhataraM loke janma yadIdRzam | --42-- |
| tatra taM buddhisaMyogaM labhate paurvadehikam | - |
| yatate ca tato bhUyaH saMsiddhau kurunandana | --43-- |
| pUrvAbhyAsena tenaiva hriyate hyavazo'pi saH | - |
| jijJAsurapi yogasya zabdabrahmAtivartate | --44-- |
| prayatnAdyatamAnastu yogI saMzuddhakilbiSaH | - |
| anekajanmasaMsiddhastato yAti parAM gatim | --45-- |
| tapasvibhyo'dhiko yogI jJAnibhyo'pi mato'dhikaH | - |
| karmibhyazcAdhiko yogI tasmAdyogI bhavArjuna | --46-- |
| yoginAmapi sarveSAM madgatenAntarAtmanA | - |
| zraddhAvAnbhajate yo mAM sa me yuktatamo mataH | --47-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde AtmasaMyamayogo nAma SaSTho'dhyAyaH --6--
| saptamo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| mayyAsaktamanAH pArtha yogaM yuJjanmadAzrayaH | - |
| asaMzayaM samagraM mAM yathA jJAsyasi tacchRNu | --1-- |
| jJAnaM te'haM savijJAnamidaM vakSyAmyazeSataH | - |
| yajjJAtvA neha bhUyo'nyajjJAtavyamavaziSyate | --2-- |
| manuSyANAM sahasreSu kazcidyatati siddhaye | - |
| yatatAmapi siddhAnAM kazcinmAM vetti tattvataH | --3-- |
| bhUmirApo'nalo vAyuH khaM mano buddhireva ca | - |
| ahaMkAra itIyaM me bhinnA prakRtiraSTadhA | --4-- |
| apareyamitastvanyAM prakRtiM viddhi me parAm | - |
| jIvabhUtAM mahAbAho yayedaM dhAryate jagat | --5-- |
| etadyonIni bhUtAni sarvANItyupadhAraya | - |
| ahaM kRtsnasya jagataH prabhavaH pralayastathA | --6-- |
| mattaH parataraM nAnyatkiMcidasti dhanaMjaya | - |
| mayi sarvamidaM protaM sUtre maNigaNA iva | --7-- |
| raso'hamapsu kaunteya prabhAsmi zazisUryayoH | - |
| praNavaH sarvavedeSu zabdaH khe pauruSaM nRSu | --8-- |
| puNyo gandhaH pRthivyAM ca tejazcAsmi vibhAvasau | - |
| jIvanaM sarvabhUteSu tapazcAsmi tapasviSu | --9-- |
| bIjaM mAM sarvabhUtAnAM viddhi pArtha sanAtanam | - |
| buddhirbuddhimatAmasmi tejastejasvinAmaham | --10-- |
| balaM balavatAM cAhaM kAmarAgavivarjitam | - |
| dharmAviruddho bhUteSu kAmo'smi bharatarSabha | --11-- |
| ye caiva sAttvikA bhAvA rAjasAstAmasAzca ye | - |
| matta eveti tAnviddhi na tvahaM teSu te mayi | --12-- |
| tribhirguNamayairbhAvairebhiH sarvamidaM jagat | - |
| mohitaM nAbhijAnAti mAmebhyaH paramavyayam | --13-- |
| daivI hyeSA guNamayI mama mAyA duratyayA | - |
| mAmeva ye prapadyante mAyAmetAM taranti te | --14-- |
| na mAM duSkRtino mUDhAH prapadyante narAdhamAH | - |
| mAyayApahRtajJAnA AsuraM bhAvamAzritAH | --15-- |
| caturvidhA bhajante mAM janAH sukRtino'rjuna | - |
| Arto jijJAsurarthArthI jJAnI ca bharatarSabha | --16-- |
| teSAM jJAnI nityayukta ekabhaktirviziSyate | - |
| priyo hi jJAnino'tyarthamahaM sa ca mama priyaH | --17-- |
| udArAH sarva evaite jJAnI tvAtmaiva me matam | - |
| AsthitaH sa hi yuktAtmA mAmevAnuttamAM gatim | --18-- |
| bahUnAM janmanAmante jJAnavAnmAM prapadyate | - |
| vAsudevaH sarvamiti sa mahAtmA sudurlabhaH | --19-- |
| kAmaistaistairhRtajJAnAH prapadyante'nyadevatAH | - |
| taM taM niyamamAsthAya prakRtyA niyatAH svayA | --20-- |
| yo yo yAM yAM tanuM bhaktaH zraddhayArcitumicchati | - |
| tasya tasyAcalAM zraddhAM tAmeva vidadhAmyaham | --21-- |
| sa tayA zraddhayA yuktastasyArAdhanamIhate | - |
| labhate ca tataH kAmAnmayaiva vihitAnhi tAn | --22-- |
| antavattu phalaM teSAM tadbhavatyalpamedhasAm | - |
| devAndevayajo yAnti madbhaktA yAnti mAmapi | --23-- |
| avyaktaM vyaktimApannaM manyante mAmabuddhayaH | - |
| paraM bhAvamajAnanto mamAvyayamanuttamam | --24-- |
| nAhaM prakAzaH sarvasya yogamAyAsamAvRtaH | - |
| mUDho'yaM nAbhijAnAti loko mAmajamavyayam | --25-- |
| vedAhaM samatItAni vartamAnAni cArjuna | - |
| bhaviSyANi ca bhUtAni mAM tu veda na kazcana | --26-- |
| icchAdveSasamutthena dvandvamohena bhArata | - |
| sarvabhUtAni saMmohaM sarge yAnti paraMtapa | --27-- |
| yeSAM tvantagataM pApaM janAnAM puNyakarmaNAm | - |
| te dvandvamohanirmuktA bhajante mAM dRDhavratAH | --28-- |
| jarAmaraNamokSAya mAmAzritya yatanti ye | - |
| te brahma tadviduH kRtsnamadhyAtmaM karma cAkhilam | --29-- |
| sAdhibhUtAdhidaivaM mAM sAdhiyajJaM ca ye viduH | - |
| prayANakAle'pi ca mAM te viduryuktacetasaH | --30-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde jJAnavijJAnayogo nAma saptamo'dhyAyaH --7--
| aSTamo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| kiM tadbrahma kimadhyAtmaM kiM karma puruSottama | - |
| adhibhUtaM ca kiM proktamadhidaivaM kimucyate | --1-- |
| adhiyajJaH kathaM ko'tra dehe'sminmadhusUdana | - |
| prayANakAle ca kathaM jJeyo'si niyatAtmabhiH | --2-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| akSaraM brahma paramaM svabhAvo'dhyAtmamucyate | - |
| bhUtabhAvodbhavakaro visargaH karmasaMjJitaH | --3-- |
| adhibhUtaM kSaro bhAvaH puruSazcAdhidaivatam | - |
| adhiyajJo'hamevAtra dehe dehabhRtAM vara | --4-- |
| antakAle ca mAmeva smaranmuktvA kalevaram | - |
| yaH prayAti sa madbhAvaM yAti nAstyatra saMzayaH | --5-- |
| yaM yaM vApi smaranbhAvaM tyajatyante kalevaram | - |
| taM tamevaiti kaunteya sadA tadbhAvabhAvitaH | --6-- |
| tasmAtsarveSu kAleSu mAmanusmara yudhya ca | - |
| mayyarpitamanobuddhirmAmevaiSyasyasaMzayam | --7-- |
| abhyAsayogayuktena cetasA nAnyagAminA | - |
| paramaM puruSaM divyaM yAti pArthAnucintayan | --8-- |
| kaviM purANamanuzAsitAramaNoraNIyaMsamanusmaredyaH | - |
| sarvasya dhAtAramacintyarUpamAdityavarNaM tamasaH parastAt | --9-- |
| prayANakAle manasAcalena bhaktyA yukto yogabalena caiva | - |
| bhruvormadhye prANamAvezya samyaksa taM paraM puruSamupaiti divyam | --10-- |
| yadakSaraM vedavido vadanti vizanti yadyatayo vItarAgAH | - |
| yadicchanto brahmacaryaM caranti tatte padaM saMgraheNa pravakSye | --11-- |
| sarvadvArANi saMyamya mano hRdi nirudhya ca | - |
| mUrdhnyAdhAyAtmanaH prANamAsthito yogadhAraNAm | --12-- |
| omityekAkSaraM brahma vyAharanmAmanusmaran | - |
| yaH prayAti tyajandehaM sa yAti paramAM gatim | --13-- |
| ananyacetAH satataM yo mAM smarati nityazaH | - |
| tasyAhaM sulabhaH pArtha nityayuktasya yoginaH | --14-- |
| mAmupetya punarjanma duHkhAlayamazAzvatam | - |
| nApnuvanti mahAtmAnaH saMsiddhiM paramAM gatAH | --15-- |
| AbrahmabhuvanAllokAH punarAvartino'rjuna | - |
| mAmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate | --16-- |
| sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaNo viduH | - |
| rAtriM yugasahasrAntAM te'horAtravido janAH | --17-- |
| avyaktAdvyaktayaH sarvAH prabhavantyaharAgame | - |
| rAtryAgame pralIyante tatraivAvyaktasaMjJake | --18-- |
| bhUtagrAmaH sa evAyaM bhUtvA bhUtvA pralIyate | - |
| rAtryAgame'vazaH pArtha prabhavatyaharAgame | --19-- |
| parastasmAttu bhAvo'nyo'vyakto'vyaktAtsanAtanaH | - |
| yaH sa sarveSu bhUteSu nazyatsu na vinazyati | --20-- |
| avyakto'kSara ityuktastamAhuH paramAM gatim | - |
| yaM prApya na nivartante taddhAma paramaM mama | --21-- |
| puruSaH sa paraH pArtha bhaktyA labhyastvananyayA | - |
| yasyAntaHsthAni bhUtAni yena sarvamidaM tatam | --22-- |
| yatra kAle tvanAvRttimAvRttiM caiva yoginaH | - |
| prayAtA yAnti taM kAlaM vakSyAmi bharatarSabha | --23-- |
| agnirjotirahaH zuklaH SaNmAsA uttarAyaNam | - |
| tatra prayAtA gacchanti brahma brahmavido janAH | --24-- |
| dhUmo rAtristathA kRSNaH SaNmAsA dakSiNAyanam | - |
| tatra cAndramasaM jyotiryogI prApya nivartate | --25-- |
| zuklakRSNe gatI hyete jagataH zAzvate mate | - |
| ekayA yAtyanAvRttimanyayAvartate punaH | --26-- |
| naite sRtI pArtha jAnanyogI muhyati kazcana | - |
| tasmAtsarveSu kAleSu yogayukto bhavArjuna | --27-- |
| vedeSu yajJeSu tapaHsu caiva dAneSu yatpuNyaphalaM pradiSTam | - |
| atyeti tatsarvamidaM viditvAyogI paraM sthAnamupaiti cAdyam | --28-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde akSarabrahmayogo nAmASTamo'dhyAyaH --8--
| navamo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| idaM tu te guhyatamaM pravakSyAmyanasUyave | - |
| jJAnaM vijJAnasahitaM yajjJAtvA mokSyase'zubhAt | --1-- |
| rAjavidyA rAjaguhyaM pavitramidamuttamam | - |
| pratyakSAvagamaM dharmyaM susukhaM kartumavyayam | --2-- |
| azraddadhAnAH puruSA dharmasyAsya paraMtapa | - |
| aprApya mAM nivartante mRtyusaMsAravartmani | --3-- |
| mayA tatamidaM sarvaM jagadavyaktamUrtinA | - |
| matsthAni sarvabhUtAni na cAhaM teSvavasthitaH | --4-- |
| na ca matsthAni bhUtAni pazya me yogamaizvaram | - |
| bhUtabhRnna ca bhUtastho mamAtmA bhUtabhAvanaH | --5-- |
| yathAkAzasthito nityaM vAyuH sarvatrago mahAn | - |
| tathA sarvANi bhUtAni matsthAnItyupadhAraya | --6-- |
| sarvabhUtAni kaunteya prakRtiM yAnti mAmikAm | - |
| kalpakSaye punastAni kalpAdau visRjAmyaham | --7-- |
| prakRtiM svAmavaSTabhya visRjAmi punaH punaH | - |
| bhUtagrAmamimaM kRtsnamavazaM prakRtervazAt | --8-- |
| na ca mAM tAni karmANi nibadhnanti dhanaMjaya | - |
| udAsInavadAsInamasaktaM teSu karmasu | --9-- |
| mayAdhyakSeNa prakRtiH sUyate sacarAcaram | - |
| hetunAnena kaunteya jagadviparivartate | --10-- |
| avajAnanti mAM mUDhA mAnuSIM tanumAzritam | - |
| paraM bhAvamajAnanto mama bhUtamahezvaram | --11-- |
| moghAzA moghakarmANo moghajJAnA vicetasaH | - |
| rAkSasImAsurIM caiva prakRtiM mohinIM zritAH | --12-- |
| mahAtmAnastu mAM pArtha daivIM prakRtimAzritAH | - |
| bhajantyananyamanaso jJAtvA bhUtAdimavyayam | --13-- |
| satataM kIrtayanto mAM yatantazca dRDhavratAH | - |
| namasyantazca mAM bhaktyA nityayuktA upAsate | --14-- |
| jJAnayajJena cApyanye yajanto mAmupAsate | - |
| ekatvena pRthaktvena bahudhA vizvatomukham | --15-- |
| ahaM kraturahaM yajJaH svadhAhamahamauSadham | - |
| mantro'hamahamevAjyamahamagnirahaM hutam | --16-- |
| pitAhamasya jagato mAtA dhAtA pitAmahaH | - |
| vedyaM pavitramoMkAra RksAma yajureva ca | --17-- |
| gatirbhartA prabhuH sAkSI nivAsaH zaraNaM suhRt | - |
| prabhavaH pralayaH sthAnaM nidhAnaM bIjamavyayam | --18-- |
| tapAmyahamahaM varSaM nigRhNAmyutsRjAmi ca | - |
| amRtaM caiva mRtyuzca sadasaccAhamarjuna | --19-- |
| traividyA mAM somapAH pUtapApA yajJairiSTvA svargatiM prArthayante | - |
| te puNyamAsAdya surendralokamaznanti divyAndivi devabhogAn | --20-- |
| te taM bhuktvA svargalokaM vizAlaM kSINe puNye martyalokaM vizanti | - |
| evaM trayIdharmamanuprapannA gatAgataM kAmakAmA labhante | --21-- |
| ananyAzcintayanto mAM ye janAH paryupAsate | - |
| eSAM nityAbhiyuktAnAM yogakSemaM vahAmyaham | --22-- |
| ye'pyanyadevatA bhaktA yajante zraddhayAnvitAH | - |
| te'pi mAmeva kaunteya yajantyavidhipUrvakam | --23-- |
| ahaM hi sarvayajJAnAM bhoktA ca prabhureva ca | - |
| na tu mAmabhijAnanti tattvenAtazcyavanti te | --24-- |
| yAnti devavratA devAnpitRRnyAnti pitRvratAH | - |
| bhUtAni yAnti bhUtejyA yAnti madyAjino'pi mAm | --25-- |
| patraM puSpaM phalaM toyaM yo me bhaktyA prayacchati | - |
| tadahaM bhaktyupahRtamaznAmi prayatAtmanaH | --26-- |
| yatkaroSi yadaznAsi yajjuhoSi dadAsi yat | - |
| yattapasyasi kaunteya tatkuruSva madarpaNam | --27-- |
| zubhAzubhaphalairevaM mokSyase karmabandhanaiH | - |
| saMnyAsayogayuktAtmA vimukto mAmupaiSyasi | --28-- |
| samo'haM sarvabhUteSu na me dveSyo'sti na priyaH | - |
| ye bhajanti tu mAM bhaktyA mayi te teSu cApyaham | --29-- |
| api cetsudurAcAro bhajate mAmananyabhAk | - |
| sAdhureva sa mantavyaH samyagvyavasito hi saH | --30-- |
| kSipraM bhavati dharmAtmA zazvacchAntiM nigacchati | - |
| kaunteya pratijAnIhi na me bhaktaH praNazyati | --31-- |
| mAM hi pArtha vyapAzritya ye'pi syuH pApayonayaH | - |
| striyo vaizyAstathA zUdrAste'pi yAnti parAM gatim | --32-- |
| kiM punarbrAhmaNAH puNyA bhaktA rAjarSayastathA | - |
| anityamasukhaM lokamimaM prApya bhajasva mAm | --33-- |
| manmanA bhava madbhakto madyAjI mAM namaskuru | - |
| mAmevaiSyasi yuktvaivamAtmAnaM matparAyaNaH | --34-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde rAjavidyArAjaguhyayogo nAma navamo'dhyAyaH --9--
| dazamo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| bhUya eva mahAbAho zRNu me paramaM vacaH | - |
| yatte'haM prIyamANAya vakSyAmi hitakAmyayA | --1-- |
| na me viduH suragaNAH prabhavaM na maharSayaH | - |
| ahamAdirhi devAnAM maharSINAM ca sarvazaH | --2-- |
| yo mAmajamanAdiM ca vetti lokamahezvaram | - |
| asaMmUDhaH sa martyeSu sarvapApaiH pramucyate | --3-- |
| buddhirjJAnamasaMmohaH kSamA satyaM damaH zamaH | - |
| sukhaM duHkhaM bhavo'bhAvo bhayaM cAbhayameva ca | --4-- |
| ahiMsA samatA tuSTistapo dAnaM yazo'yazaH | - |
| bhavanti bhAvA bhUtAnAM matta eva pRthagvidhAH | --5-- |
| maharSayaH sapta pUrve catvAro manavastathA | - |
| madbhAvA mAnasA jAtA yeSAM loka imAH prajAH | --6-- |
| etAM vibhUtiM yogaM ca mama yo vetti tattvataH | - |
| so'vikampena yogena yujyate nAtra saMzayaH | --7-- |
| ahaM sarvasya prabhavo mattaH sarvaM pravartate | - |
| iti matvA bhajante mAM budhA bhAvasamanvitAH | --8-- |
| maccittA madgataprANA bodhayantaH parasparam | - |
| kathayantazca mAM nityaM tuSyanti ca ramanti ca | --9-- |
| teSAM satatayuktAnAM bhajatAM prItipUrvakam | - |
| dadAmi buddhiyogaM taM yena mAmupayAnti te | --10-- |
| teSAmevAnukampArthamahamajJAnajaM tamaH | - |
| nAzayAmyAtmabhAvastho jJAnadIpena bhAsvatA | --11-- |
| arjuna uvAca- | |
| paraM brahma paraM dhAma pavitraM paramaM bhavAn | - |
| puruSaM zAzvataM divyamAdidevamajaM vibhum | --12-- |
| AhustvAmRSayaH sarve devarSirnAradastathA | - |
| asito devalo vyAsaH svayaM caiva bravISi me | --13-- |
| sarvametadRtaM manye yanmAM vadasi kezava | - |
| na hi te bhagavanvyaktiM vidurdevA na dAnavAH | --14-- |
| svayamevAtmanAtmAnaM vettha tvaM puruSottama | - |
| bhUtabhAvana bhUteza devadeva jagatpate | --15-- |
| vaktumarhasyazeSeNa divyA hyAtmavibhUtayaH | - |
| yAbhirvibhUtibhirlokAnimAMstvaM vyApya tiSThasi | --16-- |
| kathaM vidyAmahaM yogiMstvAM sadA paricintayan | - |
| keSu keSu ca bhAveSu cintyo'si bhagavanmayA | --17-- |
| vistareNAtmano yogaM vibhUtiM ca janArdana | - |
| bhUyaH kathaya tRptirhi zRNvato nAsti me'mRtam | --18-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| hanta te kathayiSyAmi divyA hyAtmavibhUtayaH | - |
| prAdhAnyataH kuruzreSTha nAstyanto vistarasya me | --19-- |
| ahamAtmA guDAkeza sarvabhUtAzayasthitaH | - |
| ahamAdizca madhyaM ca bhUtAnAmanta eva ca | --20-- |
| AdityAnAmahaM viSNurjyotiSAM raviraMzumAn | - |
| marIcirmarutAmasmi nakSatrANAmahaM zazI | --21-- |
| vedAnAM sAmavedo'smi devAnAmasmi vAsavaH | - |
| indriyANAM manazcAsmi bhUtAnAmasmi cetanA | --22-- |
| rudrANAM zaMkarazcAsmi vittezo yakSarakSasAm | - |
| vasUnAM pAvakazcAsmi meruH zikhariNAmaham | --23-- |
| purodhasAM ca mukhyaM mAM viddhi pArtha bRhaspatim | - |
| senAnInAmahaM skandaH sarasAmasmi sAgaraH | --24-- |
| maharSINAM bhRgurahaM girAmasmyekamakSaram | - |
| yajJAnAM japayajJo'smi sthAvarANAM himAlayaH | --25-- |
| azvatthaH sarvavRkSANAM devarSINAM ca nAradaH | - |
| gandharvANAM citrarathaH siddhAnAM kapilo muniH | --26-- |
| uccaiHzravasamazvAnAM viddhi mAmamRtodbhavam | - |
| airAvataM gajendrANAM narANAM ca narAdhipam | --27-- |
| AyudhAnAmahaM vajraM dhenUnAmasmi kAmadhuk | - |
| prajanazcAsmi kandarpaH sarpANAmasmi vAsukiH | --28-- |
| anantazcAsmi nAgAnAM varuNo yAdasAmaham | - |
| pitRRNAmaryamA cAsmi yamaH saMyamatAmaham | --29-- |
| prahlAdazcAsmi daityAnAM kAlaH kalayatAmaham | - |
| mRgANAM ca mRgendro'haM vainateyazca pakSiNAm | --30-- |
| pavanaH pavatAmasmi rAmaH zastrabhRtAmaham | - |
| jhaSANAM makarazcAsmi srotasAmasmi jAhnavI | --31-- |
| sargANAmAdirantazca madhyaM caivAhamarjuna | - |
| adhyAtmavidyA vidyAnAM vAdaH pravadatAmaham | --32-- |
| akSarANAmakAro'smi dvandvaH sAmAsikasya ca | - |
| ahamevAkSayaH kAlo dhAtAhaM vizvatomukhaH | --33-- |
| mRtyuH sarvaharazcAhamudbhavazca bhaviSyatAm | - |
| kIrtiH zrIrvAkca nArINAM smRtirmedhA dhRtiH kSamA | --34-- |
| bRhatsAma tathA sAmnAM gAyatrI chandasAmaham | - |
| mAsAnAM mArgazIrSo'hamRtUnAM kusumAkaraH | --35-- |
| dyUtaM chalayatAmasmi tejastejasvinAmaham | - |
| jayo'smi vyavasAyo'smi sattvaM sattvavatAmaham | --36-- |
| vRSNInAM vAsudevo'smi pANDavAnAM dhanaMjayaH | - |
| munInAmapyahaM vyAsaH kavInAmuzanA kaviH | --37-- |
| daNDo damayatAmasmi nItirasmi jigISatAm | - |
| maunaM caivAsmi guhyAnAM jJAnaM jJAnavatAmaham | --38-- |
| yaccApi sarvabhUtAnAM bIjaM tadahamarjuna | - |
| na tadasti vinA yatsyAnmayA bhUtaM carAcaram | --39-- |
| nAnto'sti mama divyAnAM vibhUtInAM paraMtapa | - |
| eSa tUddezataH prokto vibhUtervistaro mayA | --40-- |
| yadyadvibhUtimatsattvaM zrImadUrjitameva vA | - |
| tattadevAvagaccha tvaM mama tejoM'zasaMbhavam | --41-- |
| athavA bahunaitena kiM jJAtena tavArjuna | - |
| viSTabhyAhamidaM kRtsnamekAMzena sthito jagat | --42-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde vibhUtiyogo nAma dazamo'dhyAyaH --10--
| ekAdazo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| madanugrahAya paramaM guhyamadhyAtmasaMjJitam | - |
| yattvayoktaM vacastena moho'yaM vigato mama | --1-- |
| bhavApyayau hi bhUtAnAM zrutau vistarazo mayA | - |
| tvattaH kamalapatrAkSa mAhAtmyamapi cAvyayam | --2-- |
| evametadyathAttha tvamAtmAnaM paramezvara | - |
| draSTumicchAmi te rUpamaizvaraM puruSottama | --3-- |
| manyase yadi tacchakyaM mayA draSTumiti prabho | - |
| yogezvara tato me tvaM darzayAtmAnamavyayam | --4-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| pazya me pArtha rUpANi zatazo'tha sahasrazaH | - |
| nAnAvidhAni divyAni nAnAvarNAkRtIni ca | --5-- |
| pazyAdityAnvasUnrudrAnazvinau marutastathA | - |
| bahUnyadRSTapUrvANi pazyAzcaryANi bhArata | --6-- |
| ihaikasthaM jagatkRtsnaM pazyAdya sacarAcaram | - |
| mama dehe guDAkeza yaccAnyaddraSTumicchasi | --7-- |
| na tu mAM zakyase draSTumanenaiva svacakSuSA | - |
| divyaM dadAmi te cakSuH pazya me yogamaizvaram | --8-- |
| saMjaya uvAca- | |
| evamuktvA tato rAjanmahAyogezvaro hariH | - |
| darzayAmAsa pArthAya paramaM rUpamaizvaram | --9-- |
| anekavaktranayanamanekAdbhutadarzanam | - |
| anekadivyAbharaNaM divyAnekodyatAyudham | --10-- |
| divyamAlyAmbaradharaM divyagandhAnulepanam | - |
| sarvAzcaryamayaM devamanantaM vizvatomukham | --11-- |
| divi sUryasahasrasya bhavedyugapadutthitA | - |
| yadi bhAH sadRzI sA syAdbhAsastasya mahAtmanaH | --12-- |
| tatraikasthaM jagatkRtsnaM pravibhaktamanekadhA | - |
| apazyaddevadevasya zarIre pANDavastadA | --13-- |
| tataH sa vismayAviSTo hRSTaromA dhanaMjayaH | - |
| praNamya zirasA devaM kRtAJjalirabhASata | --14-- |
| arjuna uvAca- | |
| pazyAmi devAMstava deva dehe sarvAMstathA bhUtavizeSasaMghAn | - |
| brahmANamIzaM kamalAsanasthamRSIMzca sarvAnuragAMzca divyAn | --15-- |
| anekabAhUdaravaktranetraM pazyAmi tvAM sarvato'nantarUpam | - |
| nAntaM na madhyaM na punastavAdiM pazyAmi vizvezvara vizvarUpa | --16-- |
| kirITinaM gadinaM cakriNaM ca tejorAziM sarvato dIptimantam | - |
| pazyAmi tvAM durnirIkSyaM samantAddIptAnalArkadyutimaprameyam | --17-- |
| tvamakSaraM paramaM veditavyaM tvamasya vizvasya paraM nidhAnam | - |
| tvamavyayaH zAzvatadharmagoptA sanAtanastvaM puruSo mato me | --18-- |
| anAdimadhyAntamanantavIryamanantabAhuM zazisUryanetram | - |
| pazyAmi tvAM dIptahutAzavaktraM svatejasA vizvamidaM tapantam | --19-- |
| dyAvApRthivyoridamantaraM hi vyAptaM tvayaikena dizazca sarvAH | - |
| dRSTvAdbhutaM rUpamugraM tavedaM lokatrayaM pravyathitaM mahAtman | --20-- |
| amI hi tvAM surasaGghA vizanti kecidbhItAH prAJjalayo gRNanti | - |
| svastItyuktvA maharSisiddhasaMghAH stuvanti tvAM stutibhiH puSkalAbhiH | --21-- |
| rudrAdityA vasavo ye ca sAdhyA vizve'zvinau marutazcoSmapAzca | - |
| gandharvayakSAsurasiddhasaMghA vIkSante tvAM vismitAzcaiva sarve | --22-- |
| rUpaM mahatte bahuvaktranetraM mahAbAho bahubAhUrupAdam | - |
| bahUdaraM bahudaMSTrAkarAlaM dRSTvA lokAH pravyathitAstathAham | --23-- |
| nabhaHspRzaM dIptamanekavarNaM vyAttAnanaM dIptavizAlanetram | - |
| dRSTvA hi tvAM pravyathitAntarAtmA dhRtiM na vindAmi zamaM ca viSNo | --24-- |
| daMSTrAkarAlAni ca te mukhAni dRSTvaiva kAlAnalasaMnibhAni | - |
| dizo na jAne na labhe ca zarma prasIda deveza jagannivAsa | --25-- |
| amI ca tvAM dhRtarASTrasya putrAH sarve sahaivAvanipAlasaMghaiH | - |
| bhISmo droNaH sUtaputrastathAsau sahAsmadIyairapi yodhamukhyaiH | --26-- |
| vaktrANi te tvaramANA vizanti daMSTrAkarAlAni bhayAnakAni | - |
| kecidvilagnA dazanAntareSu saMdRzyante cUrNitairuttamAGgaiH | --27-- |
| yathA nadInAM bahavo'mbuvegAH samudramevAbhimukhA dravanti | - |
| tathA tavAmI naralokavIrA vizanti vaktrANyabhivijvalanti | --28-- |
| yathA pradIptaM jvalanaM pataMgA vizanti nAzAya samRddhavegAH | - |
| tathaiva nAzAya vizanti lokAstavApi vaktrANi samRddhavegAH | --29-- |
| lelihyase grasamAnaH samantAllokAnsamagrAnvadanairjvaladbhiH | - |
| tejobhirApUrya jagatsamagraM bhAsastavogrAH pratapanti viSNo | --30-- |
| AkhyAhi me ko bhavAnugrarUpo namo'stu te devavara prasIda | - |
| vijJAtumicchAmi bhavantamAdyaM na hi prajAnAmi tava pravRttim | --31-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| kAlo'smi lokakSayakRtpravRddho lokAnsamAhartumiha pravRttaH | - |
| Rte'pi tvAM na bhaviSyanti sarve ye'vasthitAH pratyanIkeSu yodhAH | --32-- |
| tasmAttvamuttiSTha yazo labhasva jitvA zatrUnbhuGkSva rAjyaM samRddham | - |
| mayaivaite nihatAH pUrvameva nimittamAtraM bhava savyasAcin | --33-- |
| droNaM ca bhISmaM ca jayadrathaM ca karNaM tathAnyAnapi yodhavIrAn | - |
| mayA hatAMstvaM jahi mA vyathiSThA yudhyasva jetAsi raNe sapatnAn | --34-- |
| saMjaya uvAca- | |
| etacchrutvA vacanaM kezavasya kRtAJjalirvepamAnaH kirITI | - |
| namaskRtvA bhUya evAha kRSNaM sagadgadaM bhItabhItaH praNamya | --35-- |
| arjuna uvAca- | |
| sthAne hRSIkeza tava prakIrtyA jagatprahRSyatyanurajyate ca | - |
| rakSAMsi bhItAni dizo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaMghAH | --36-- |
| kasmAcca te na nameranmahAtmangarIyase brahmaNo'pyAdikartre | - |
| ananta deveza jagannivAsa tvamakSaraM sadasattatparaM yat | --37-- |
| tvamAdidevaH puruSaH purANastvamasya vizvasya paraM nidhAnam | - |
| vettAsi vedyaM ca paraM ca dhAma tvayA tataM vizvamanantarUpa | --38-- |
| vAyuryamo'gnirvaruNaH zazAGkaH prajApatistvaM prapitAmahazca | - |
| namo namaste'stu sahasrakRtvaH punazca bhUyo'pi namo namaste | --39-- |
| namaH purastAdatha pRSThataste namo'stu te sarvata eva sarva | - |
| anantavIryAmitavikramastvaM sarvaM samApnoSi tato'si sarvaH | --40-- |
| sakheti matvA prasabhaM yaduktaM he kRSNa he yAdava he sakheti | - |
| ajAnatA mahimAnaM tavedaM mayA pramAdAtpraNayena vApi | --41-- |
| yaccAvahAsArthamasatkRto'si vihArazayyAsanabhojaneSu | - |
| eko'thavApyacyuta tatsamakSaM tatkSAmaye tvAmahamaprameyam | --42-- |
| pitAsi lokasya carAcarasya tvamasya pUjyazca gururgarIyAn | - |
| na tvatsamo'styabhyadhikaH kuto'nyo lokatraye'pyapratimaprabhAva | --43-- |
| tasmAtpraNamya praNidhAya kAyaM prasAdaye tvAmahamIzamIDyam | - |
| piteva putrasya sakheva sakhyuH priyaH priyAyArhasi deva soDhum | --44-- |
| adRSTapUrvaM hRSito'smi dRSTvA bhayena ca pravyathitaM mano me | - |
| tadeva me darzaya devarUpaM prasIda deveza jagannivAsa | --45-- |
| kirITinaM gadinaM cakrahastamicchAmi tvAM draSTumahaM tathaiva | - |
| tenaiva rUpeNa caturbhujena sahasrabAho bhava vizvamUrte | --46-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| mayA prasannena tavArjunedaM rUpaM paraM darzitamAtmayogAt | - |
| tejomayaM vizvamanantamAdyaM yanme tvadanyena na dRSTapUrvam | --47-- |
| na vedayajJAdhyayanairna dAnairna ca kriyAbhirna tapobhirugraiH | - |
| evaMrUpaH zakya ahaM nRloke draSTuM tvadanyena kurupravIra | --48-- |
| mA te vyathA mA ca vimUDhabhAvo dRSTvA rUpaM ghoramIdRGmamedam | - |
| vyapetabhIH prItamanAH punastvaM tadeva me rUpamidaM prapazya | --49-- |
| saMjaya uvAca- | |
| ityarjunaM vAsudevastathoktvA svakaM rUpaM darzayAmAsa bhUyaH | - |
| AzvAsayAmAsa ca bhItamenaM bhUtvA punaH saumyavapurmahAtmA | --50-- |
| arjuna uvAca- | |
| dRSTvedaM mAnuSaM rUpaM tava saumyaM janArdana | - |
| idAnImasmi saMvRttaH sacetAH prakRtiM gataH | --51-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| sudurdarzamidaM rUpaM dRSTavAnasi yanmama | - |
| devA apyasya rUpasya nityaM darzanakAGkSiNaH | --52-- |
| nAhaM vedairna tapasA na dAnena na cejyayA | - |
| zakya evaMvidho draSTuM dRSTavAnasi mAM yathA | --53-- |
| bhaktyA tvananyayA zakya ahamevaMvidho'rjuna | - |
| jJAtuM draSTuM ca tattvena praveSTuM ca paraMtapa | --54-- |
| matkarmakRnmatparamo madbhaktaH saGgavarjitaH | - |
| nirvairaH sarvabhUteSu yaH sa mAmeti pANDava | --55-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde vizvarUpadarzanayogo nAmaikAdazo'dhyAyaH --11--
| dvAdazo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| evaM satatayuktA ye bhaktAstvAM paryupAsate | - |
| ye cApyakSaramavyaktaM teSAM ke yogavittamAH | --1-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| mayyAvezya mano ye mAM nityayuktA upAsate | - |
| zraddhayA parayopetAste me yuktatamA matAH | --2-- |
| ye tvakSaramanirdezyamavyaktaM paryupAsate | - |
| sarvatragamacintyaM ca kUTasthamacalaM dhruvam | --3-- |
| saMniyamyendriyagrAmaM sarvatra samabuddhayaH | - |
| te prApnuvanti mAmeva sarvabhUtahite ratAH | --4-- |
| klezo'dhikatarasteSAmavyaktAsaktacetasAm | - |
| avyaktA hi gatirduHkhaM dehavadbhiravApyate | --5-- |
| ye tu sarvANi karmANi mayi saMnyasya matparAH | - |
| ananyenaiva yogena mAM dhyAyanta upAsate | --6-- |
| teSAmahaM samuddhartA mRtyusaMsArasAgarAt | - |
| bhavAmina cirAtpArtha mayyAvezitacetasAm | --7-- |
| mayyeva mana Adhatsva mayi buddhiM nivezaya | - |
| nivasiSyasi mayyeva ata UrdhvaM na saMzayaH | --8-- |
| atha cittaM samAdhAtuM na zaknoSi mayi sthiram | - |
| abhyAsayogena tato mAmicchAptuM dhanaMjaya | --9-- |
| abhyAse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava | - |
| madarthamapi karmANi kurvansiddhimavApsyasi | --10-- |
| athaitadapyazakto'si kartuM madyogamAzritaH | - |
| sarvakarmaphalatyAgaM tataH kuru yatAtmavAn | --11-- |
| zreyo hi jJAnamabhyAsAjjJAnAddhyAnaM viziSyate | - |
| dhyAnAtkarmaphalatyAgastyAgAcchAntiranantaram | --12-- |
| adveSTA sarvabhUtAnAM maitraH karuNa eva ca | - |
| nirmamo nirahaMkAraH samaduHkhasukhaH kSamI | --13-- |
| saMtuSTaH satataM yogI yatAtmA dRDhanizcayaH | - |
| mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaH sa me priyaH | --14-- |
| yasmAnnodvijate loko lokAnnodvijate ca yaH | - |
| harSAmarSabhayodvegairmukto yaH sa ca me priyaH | --15-- |
| anapekSaH zucirdakSa udAsIno gatavyathaH | - |
| sarvArambhaparityAgI yo madbhaktaH sa me priyaH | --16-- |
| yo na hRSyati na dveSTi na zocati na kAGkSati | - |
| zubhAzubhaparityAgI bhaktimAnyaH sa me priyaH | --17-- |
| samaH zatrau ca mitre ca tathA mAnApamAnayoH | - |
| zItoSNasukhaduHkheSu samaH saGgavivarjitaH | --18-- |
| tulyanindAstutirmaunI saMtuSTo yena kenacit | - |
| aniketaH sthiramatirbhaktimAnme priyo naraH | --19-- |
| ye tu dharmyAmRtamidaM yathoktaM paryupAsate | - |
| zraddadhAnA matparamA bhaktAste'tIva me priyAH | --20-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde bhaktiyogo nAma dvAdazo'dhyAyaH --12--
| trayodazo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| idaM zarIraM kaunteya kSetramityabhidhIyate | - |
| etadyo vetti taM prAhuH kSetrajJa iti tadvidaH | --1-- |
| kSetrajJaM cApi mAM viddhi sarvakSetreSu bhArata | - |
| kSetrakSetrajJayorjJAnaM yattajjJAnaM mataM mama | --2-- |
| tatkSetraM yacca yAdRkca yadvikAri yatazca yat | - |
| sa ca yo yatprabhAvazca tatsamAsena me zRNu | --3-- |
| RSibhirbahudhA gItaM chandobhirvividhaiH pRthak | - |
| brahmasUtrapadaizcaiva hetumadbhirvinizcitaiH | --4-- |
| mahAbhUtAnyahaMkAro buddhiravyaktameva ca | - |
| indriyANi dazaikaM ca paJca cendriyagocarAH | --5-- |
| icchA dveSaH sukhaM duHkhaM saMghAtazcetanA dhRtiH | - |
| etatkSetraM samAsena savikAramudAhRtam | --6-- |
| amAnitvamadambhitvamahiMsA kSAntirArjavam | - |
| AcAryopAsanaM zaucaM sthairyamAtmavinigrahaH | --7-- |
| indriyArtheSu vairAgyamanahaMkAra eva ca | - |
| janmamRtyujarAvyAdhiduHkhadoSAnudarzanam | --8-- |
| asaktiranabhiSvaGgaH putradAragRhAdiSu | - |
| nityaM ca samacittatvamiSTAniSTopapattiSu | --9-- |
| mayi cAnanyayogena bhaktiravyabhicAriNI | - |
| viviktadezasevitvamaratirjanasaMsadi | --10-- |
| adhyAtmajJAnanityatvaM tattvajJAnArthadarzanam | - |
| etajjJAnamiti proktamajJAnaM yadato'nyathA | --11-- |
| jJeyaM yattatpravakSyAmi yajjJAtvAmRtamaznute | - |
| anAdimatparaM brahma na sattannAsaducyate | --12-- |
| sarvataHpANipAdaM tatsarvato'kSiziromukham | - |
| sarvataHzrutimalloke sarvamAvRtya tiSThati | --13-- |
| sarvendriyaguNAbhAsaM sarvendriyavivarjitam | - |
| asaktaM sarvabhRccaiva nirguNaM guNabhoktR ca | --14-- |
| bahirantazca bhUtAnAmacaraM carameva ca | - |
| sUkSmatvAttadavijJeyaM dUrasthaM cAntike ca tat | --15-- |
| avibhaktaM ca bhUteSu vibhaktamiva ca sthitam | - |
| bhUtabhartR ca tajjJeyaM grasiSNu prabhaviSNu ca | --16-- |
| jyotiSAmapi tajjyotistamasaH paramucyate | - |
| jJAnaM jJeyaM jJAnagamyaM hRdi sarvasya viSThitam | --17-- |
| iti kSetraM tathA jJAnaM jJeyaM coktaM samAsataH | - |
| madbhakta etadvijJAya madbhAvAyopapadyate | --18-- |
| prakRtiM puruSaM caiva viddhyanAdi ubhAvapi | - |
| vikArAMzca guNAMzcaiva viddhi prakRtisaMbhavAn | --19-- |
| kAryakAraNakartRtve hetuH prakRtirucyate | - |
| puruSaH sukhaduHkhAnAM bhoktRtve heturucyate | --20-- |
| puruSaH prakRtistho hi bhuGkte prakRtijAnguNAn | - |
| kAraNaM guNasaGgo'sya sadasadyonijanmasu | --21-- |
| upadraSTAnumantA ca bhartA bhoktA mahezvaraH | - |
| paramAtmeti cApyukto dehe'sminpuruSaH paraH | --22-- |
| ya evaM vetti puruSaM prakRtiM ca guNaiH saha | - |
| sarvathA vartamAno'pi na sa bhUyo'bhijAyate | --23-- |
| dhyAnenAtmani pazyanti kecidAtmAnamAtmanA | - |
| anye sAMkhyena yogena karmayogena cApare | --24-- |
| anye tvevamajAnantaH zrutvAnyebhya upAsate | - |
| te'pi cAtitarantyeva mRtyuM zrutiparAyaNAH | --25-- |
| yAvatsaMjAyate kiMcitsattvaM sthAvarajaGgamam | - |
| kSetrakSetrajJasaMyogAttadviddhi bharatarSabha | --26-- |
| samaM sarveSu bhUteSu tiSThantaM paramezvaram | - |
| vinazyatsvavinazyantaM yaH pazyati sa pazyati | --27-- |
| samaM pazyanhi sarvatra samavasthitamIzvaram | - |
| na hinastyAtmanAtmAnaM tato yAti parAM gatim | --28-- |
| prakRtyaiva ca karmANi kriyamANAni sarvazaH | - |
| yaH pazyati tathAtmAnamakartAraM sa pazyati | --29-- |
| yadA bhUtapRthagbhAvamekasthamanupazyati | - |
| tata eva ca vistAraM brahma saMpadyate tadA | --30-- |
| anAditvAnnirguNatvAtparamAtmAyamavyayaH | - |
| zarIrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate | --31-- |
| yathA sarvagataM saukSmyAdAkAzaM nopalipyate | - |
| sarvatrAvasthito dehe tathAtmA nopalipyate | --32-- |
| yathA prakAzayatyekaH kRtsnaM lokamimaM raviH | - |
| kSetraM kSetrI tathA kRtsnaM prakAzayati bhArata | --33-- |
| kSetrakSetrajJayorevamantaraM jJAnacakSuSA | - |
| bhUtaprakRtimokSaM ca ye viduryAnti te param | --34-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde kSetrakSetrajJavibhAgayogo nAma trayodazo'dhyAyaH --13--
| caturdazo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| paraM bhUyaH pravakSyAmi jJAnAnAM jJAnamuttamam | - |
| yajjJAtvA munayaH sarve parAM siddhimito gatAH | --1-- |
| idaM jJAnamupAzritya mama sAdharmyamAgatAH | - |
| sarge'pi nopajAyante pralaye na vyathanti ca | --2-- |
| mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaM dadhAmyaham | - |
| saMbhavaH sarvabhUtAnAM tato bhavati bhArata | --3-- |
| sarvayoniSu kaunteya mUrtayaH saMbhavanti yAH | - |
| tAsAM brahma mahadyonirahaM bIjapradaH pitA | --4-- |
| sattvaM rajastama iti guNAH prakRtisaMbhavAH | - |
| nibadhnanti mahAbAho dehe dehinamavyayam | --5-- |
| tatra sattvaM nirmalatvAtprakAzakamanAmayam | - |
| sukhasaGgena badhnAti jJAnasaGgena cAnagha | --6-- |
| rajo rAgAtmakaM viddhi tRSNAsaGgasamudbhavam | - |
| tannibadhnAti kaunteya karmasaGgena dehinam | --7-- |
| tamastvajJAnajaM viddhi mohanaM sarvadehinAm | - |
| pramAdAlasyanidrAbhistannibadhnAti bhArata | --8-- |
| sattvaM sukhe saMjayati rajaH karmaNi bhArata | - |
| jJAnamAvRtya tu tamaH pramAde saMjayatyuta | --9-- |
| rajastamazcAbhibhUya sattvaM bhavati bhArata | - |
| rajaH sattvaM tamazcaiva tamaH sattvaM rajastathA | --10-- |
| sarvadvAreSu dehe'sminprakAza upajAyate | - |
| jJAnaM yadA tadA vidyAdvivRddhaM sattvamityuta | --11-- |
| lobhaH pravRttirArambhaH karmaNAmazamaH spRhA | - |
| rajasyetAni jAyante vivRddhe bharatarSabha | --12-- |
| aprakAzo'pravRttizca pramAdo moha eva ca | - |
| tamasyetAni jAyante vivRddhe kurunandana | --13-- |
| yadA sattve pravRddhe tu pralayaM yAti dehabhRt | - |
| tadottamavidAM lokAnamalAnpratipadyate | --14-- |
| rajasi pralayaM gatvA karmasaGgiSu jAyate | - |
| tathA pralInastamasi mUDhayoniSu jAyate | --15-- |
| karmaNaH sukRtasyAhuH sAttvikaM nirmalaM phalam | - |
| rajasastu phalaM duHkhamajJAnaM tamasaH phalam | --16-- |
| sattvAtsaMjAyate jJAnaM rajaso lobha eva ca | - |
| pramAdamohau tamaso bhavato'jJAnameva ca | --17-- |
| UrdhvaM gacchanti sattvasthA madhye tiSThanti rAjasAH | - |
| jaghanyaguNavRttisthA adho gacchanti tAmasAH | --18-- |
| nAnyaM guNebhyaH kartAraM yadA draSTAnupazyati | - |
| guNebhyazca paraM vetti madbhAvaM so'dhigacchati | --19-- |
| guNAnetAnatItya trIndehI dehasamudbhavAn | - |
| janmamRtyujarAduHkhairvimukto'mRtamaznute | --20-- |
| arjuna uvAca- | |
| kairliGgaistrInguNAnetAnatIto bhavati prabho | - |
| kimAcAraH kathaM caitAMstrInguNAnativartate | --21-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| prakAzaM ca pravRttiM ca mohameva ca pANDava | - |
| ta dveSTi saMpravRttAni na nivRttAni kAGkSati | --22-- |
| udAsInavadAsIno guNairyo na vicAlyate | - |
| guNA vartanta ityeva yo'vatiSThati neGgate | --23-- |
| samaduHkhasukhaH svasthaH samaloSTAzmakAJcanaH | - |
| tulyapriyApriyo dhIrastulyanindAtmasaMstutiH | --24-- |
| mAnApamAnayostulyastulyo mitrAripakSayoH | - |
| sarvArambhaparityAgI guNAtItaH sa ucyate | --25-- |
| mAM ca yo'vyabhicAreNa bhaktiyogena sevate | - |
| sa guNAnsamatItyaitAnbrahmabhUyAya kalpate | --26-- |
| brahmaNo hi pratiSThAhamamRtasyAvyayasya ca | - |
| zAzvatasya ca dharmasya sukhasyaikAntikasya ca | --27-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde guNatrayavibhAgayogo nAma caturdazo'dhyAyaH --14--
| paJcadazo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| UrdhvamUlamadhaHzAkhamazvatthaM prAhuravyayam | - |
| chandAMsi yasya parNAni yastaM veda sa vedavit | --1-- |
| adhazcordhvaM prasRtAstasya zAkhA guNapravRddhA viSayapravAlAH | - |
| adhazca mUlAnyanusaMtatAni karmAnubandhIni manuSyaloke | --2-- |
| na rUpamasyeha tathopalabhyate nAnto na cAdirna ca saMpratiSThA | - |
| azvatthamenaM suvirUDhamUlamasaGgazastreNa dRDhena chittvA | --3-- |
| tataH padaM tatparimArgitavyaM yasmingatA na nivartanti bhUyaH | - |
| tameva cAdyaM puruSaM prapadye yataH pravRttiH prasRtA purANI | --4-- |
| nirmAnamohA jitasaGgadoSA adhyAtmanityA vinivRttakAmAH | - |
| dvandvairvimuktAH sukhaduHkhasaMjJairgacchantyamUDhAH padamavyayaM tat | --5-- |
| na tadbhAsayate sUryo na zazAGko na pAvakaH | - |
| yadgatvA na nivartante taddhAma paramaM mama | --6-- |
| mamaivAMzo jIvaloke jIvabhUtaH sanAtanaH | - |
| manaHSaSThAnIndriyANi prakRtisthAni karSati | --7-- |
| zarIraM yadavApnoti yaccApyutkrAmatIzvaraH | - |
| gRhItvaitAni saMyAti vAyurgandhAnivAzayAt | --8-- |
| zrotraM cakSuH sparzanaM ca rasanaM ghrANameva ca | - |
| adhiSThAya manazcAyaM viSayAnupasevate | --9-- |
| utkrAmantaM sthitaM vApi bhuJjAnaM vA guNAnvitam | - |
| vimUDhA nAnupazyanti pazyanti jJAnacakSuSaH | --10-- |
| yatanto yoginazcainaM pazyantyAtmanyavasthitam | - |
| yatanto'pyakRtAtmAno nainaM pazyantyacetasaH | --11-- |
| yadAdityagataM tejo jagadbhAsayate'khilam | - |
| yaccandramasi yaccAgnau tattejo viddhi mAmakam | --12-- |
| gAmAvizya ca bhUtAni dhArayAmyahamojasA | - |
| puSNAmi cauSadhIH sarvAH somo bhUtvA rasAtmakaH | --13-- |
| ahaM vaizvAnaro bhUtvA prANinAM dehamAzritaH | - |
| prANApAnasamAyuktaH pacAmyannaM caturvidham | --14-- |
| sarvasya cAhaM hRdi sanniviSTo mattaH smRtirjJAnamapohanaM ca | - |
| vedaizca sarvairahameva vedyo vedAntakRdvedavideva cAham | --15-- |
| dvAvimau puruSau loke kSarazcAkSara eva ca | - |
| kSaraH sarvANi bhUtAni kUTastho'kSara ucyate | --16-- |
| uttamaH puruSastvanyaH paramAtmetyudhAhRtaH | - |
| yo lokatrayamAvizya bibhartyavyaya IzvaraH | --17-- |
| yasmAtkSaramatIto'hamakSarAdapi cottamaH | - |
| ato'smi loke vede ca prathitaH puruSottamaH | --18-- |
| yo mAmevamasaMmUDho jAnAti puruSottamam | - |
| sa sarvavidbhajati mAM sarvabhAvena bhArata | --19-- |
| iti guhyatamaM zAstramidamuktaM mayAnagha | - |
| etadbuddhvA buddhimAnsyAtkRtakRtyazca bhArata | --20-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde puruSottamayogo nAma paJcadazo'dhyAyaH --15--
| SoDazo'dhyAyaH | |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| abhayaM sattvasaMzuddhirjJAnayogavyavasthitiH | - |
| dAnaM damazca yajJazca svAdhyAyastapa Arjavam | --1-- |
| ahiMsA satyamakrodhastyAgaH zAntirapaizunam | - |
| dayA bhUteSvaloluptvaM mArdavaM hrIracApalam | --2-- |
| tejaH kSamA dhRtiH zaucamadroho nAtimAnitA | - |
| bhavanti saMpadaM daivImabhijAtasya bhArata | --3-- |
| dambho darpo'bhimAnazca krodhaH pAruSyameva ca | - |
| ajJAnaM cAbhijAtasya pArtha saMpadamAsurIm | --4-- |
| daivI saMpadvimokSAya nibandhAyAsurI matA | - |
| mA zucaH saMpadaM daivImabhijAto'si pANDava | --5-- |
| dvau bhUtasargau loke'smindaiva Asura eva ca | - |
| daivo vistarazaH prokta AsuraM pArtha me zRNu | --6-- |
| pravRttiM ca nivRttiM ca janA na vidurAsurAH | - |
| na zaucaM nApi cAcAro na satyaM teSu vidyate | --7-- |
| asatyamapratiSThaM te jagadAhuranIzvaram | - |
| aparasparasaMbhUtaM kimanyatkAmahaitukam | --8-- |
| etAM dRSTimavaSTabhya naSTAtmAno'lpabuddhayaH | - |
| prabhavantyugrakarmANaH kSayAya jagato'hitAH | --9-- |
| kAmamAzritya duSpUraM dambhamAnamadAnvitAH | - |
| mohAdgRhItvAsadgrAhAnpravartante'zucivratAH | --10-- |
| cintAmaparimeyAM ca pralayAntAmupAzritAH | - |
| kAmopabhogaparamA etAvaditi nizcitAH | --11-- |
| AzApAzazatairbaddhAH kAmakrodhaparAyaNAH | - |
| Ihante kAmabhogArthamanyAyenArthasaMcayAn | --12-- |
| idamadya mayA labdhamimaM prApsye manoratham | - |
| idamastIdamapi me bhaviSyati punardhanam | --13-- |
| asau mayA hataH zatrurhaniSye cAparAnapi | - |
| Izvaro'hamahaM bhogI siddho'haM balavAnsukhI | --14-- |
| ADhyo'bhijanavAnasmi ko'nyosti sadRzo mayA | - |
| yakSye dAsyAmi modiSya ityajJAnavimohitAH | --15-- |
| anekacittavibhrAntA mohajAlasamAvRtAH | - |
| prasaktAH kAmabhogeSu patanti narake'zucau | --16-- |
| AtmasaMbhAvitAH stabdhA dhanamAnamadAnvitAH | - |
| yajante nAmayajJaiste dambhenAvidhipUrvakam | --17-- |
| ahaMkAraM balaM darpaM kAmaM krodhaM ca saMzritAH | - |
| mAmAtmaparadeheSu pradviSanto'bhyasUyakAH | --18-- |
| tAnahaM dviSataH krUrAnsaMsAreSu narAdhamAn | - |
| kSipAmyajasramazubhAnAsurISveva yoniSu | --19-- |
| AsurIM yonimApannA mUDhA janmani janmani | - |
| mAmaprApyaiva kaunteya tato yAntyadhamAM gatim | --20-- |
| trividhaM narakasyedaM dvAraM nAzanamAtmanaH | - |
| kAmaH krodhastathA lobhastasmAdetattrayaM tyajet | --21-- |
| etairvimuktaH kaunteya tamodvAraistribhirnaraH | - |
| AcaratyAtmanaH zreyastato yAti parAM gatim | --22-- |
| yaH zAstravidhimutsRjya vartate kAmakArataH | - |
| na sa siddhimavApnoti na sukhaM na parAM gatim | --23-- |
| tasmAcchAstraM pramANaM te kAryAkAryavyavasthitau | - |
| jJAtvA zAstravidhAnoktaM karma kartumihArhasi | --24-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde daivAsurasaMpadvibhAgayogo nAma SoDazo'dhyAyaH --16--
| saptadazo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| ye zAstravidhimutsRjya yajante zraddhayAnvitAH | - |
| teSAM niSThA tu kA kRSNa sattvamAho rajastamaH | --1-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| trividhA bhavati zraddhA dehinAM sA svabhAvajA | - |
| sAttvikI rAjasI caiva tAmasI ceti tAM zRNu | --2-- |
| sattvAnurUpA sarvasya zraddhA bhavati bhArata | - |
| zraddhAmayo'yaM puruSo yo yacchraddhaH sa eva saH | --3-- |
| yajante sAttvikA devAnyakSarakSAMsi rAjasAH | - |
| pretAnbhUtagaNAMzcAnye yajante tAmasA janAH | --4-- |
| azAstravihitaM ghoraM tapyante ye tapo janAH | - |
| dambhAhaMkArasaMyuktAH kAmarAgabalAnvitAH | --5-- |
| karSayantaH zarIrasthaM bhUtagrAmamacetasaH | - |
| mAM caivAntaHzarIrasthaM tAnviddhyAsuranizcayAn | --6-- |
| AhArastvapi sarvasya trividho bhavati priyaH | - |
| yajJastapastathA dAnaM teSAM bhedamimaM zRNu | --7-- |
| AyuHsattvabalArogyasukhaprItivivardhanAH | - |
| rasyAH snigdhAH sthirA hRdyA AhArAH sAttvikapriyAH | --8-- |
| kaTvamlalavaNAtyuSNatIkSNarUkSavidAhinaH | - |
| AhArA rAjasasyeSTA duHkhazokAmayapradAH | --9-- |
| yAtayAmaM gatarasaM pUti paryuSitaM ca yat | - |
| ucchiSTamapi cAmedhyaM bhojanaM tAmasapriyam | --10-- |
| aphalAkAGkSibhiryajJo vidhidRSTo ya ijyate | - |
| yaSTavyameveti manaH samAdhAya sa sAttvikaH | --11-- |
| abhisaMdhAya tu phalaM dambhArthamapi caiva yat | - |
| ijyate bharatazreSTha taM yajJaM viddhi rAjasam | --12-- |
| vidhihInamasRSTAnnaM mantrahInamadakSiNam | - |
| zraddhAvirahitaM yajJaM tAmasaM paricakSate | --13-- |
| devadvijaguruprAjJapUjanaM zaucamArjavam | - |
| brahmacaryamahiMsA ca zArIraM tapa ucyate | --14-- |
| anudvegakaraM vAkyaM satyaM priyahitaM ca yat | - |
| svAdhyAyAbhyasanaM caiva vAGmayaM tapa ucyate | --15-- |
| manaH prasAdaH saumyatvaM maunamAtmavinigrahaH | - |
| bhAvasaMzuddhirityetattapo mAnasamucyate | --16-- |
| zraddhayA parayA taptaM tapastattrividhaM naraiH | - |
| aphalAkAGkSibhiryuktaiH sAttvikaM paricakSate | --17-- |
| satkAramAnapUjArthaM tapo dambhena caiva yat | - |
| kriyate tadiha proktaM rAjasaM calamadhruvam | --18-- |
| mUDhagrAheNAtmano yatpIDayA kriyate tapaH | - |
| parasyotsAdanArthaM vA tattAmasamudAhRtam | --19-- |
| dAtavyamiti yaddAnaM dIyate'nupakAriNe | - |
| deze kAle ca pAtre ca taddAnaM sAttvikaM smRtam | --20-- |
| yattu prattyupakArArthaM phalamuddizya vA punaH | - |
| dIyate ca parikliSTaM taddAnaM rAjasaM smRtam | --21-- |
| adezakAle yaddAnamapAtrebhyazca dIyate | - |
| asatkRtamavajJAtaM tattAmasamudAhRtam | --22-- |
| oM tatsaditi nirdezo brahmaNastrividhaH smRtaH | - |
| brAhmaNAstena vedAzca yajJAzca vihitAH purA | --23-- |
| tasmAdomityudAhRtya yajJadAnatapaHkriyAH | - |
| pravartante vidhAnoktAH satataM brahmavAdinAm | --24-- |
| tadityanabhisaMdhAya phalaM yajJatapaHkriyAH | - |
| dAnakriyAzca vividhAH kriyante mokSakAGkSibhiH | --25-- |
| sadbhAve sAdhubhAve ca sadityetatprayujyate | - |
| prazaste karmaNi tathA sacchabdaH pArtha yujyate | --26-- |
| yajJe tapasi dAne ca sthitiH saditi cocyate | - |
| karma caiva tadarthIyaM sadityevAbhidhIyate | --27-- |
| azraddhayA hutaM dattaM tapastaptaM kRtaM ca yat | - |
| asadityucyate pArtha na ca tatprepya no iha | --28-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde zraddhAtrayavibhAgayogo nAma saptadazo'dhyAyaH --17--
| aSTAdazo'dhyAyaH | |
| arjuna uvAca- | |
| saMnyAsasya mahAbAho tattvamicchAmi veditum | - |
| tyAgasya ca hRSIkeza pRthakkeziniSUdana | --1-- |
| zrIbhagavAnuvAca- | |
| kAmyAnAM karmaNAM nyAsaM saMnyAsaM kavayo viduH | - |
| sarvakarmaphalatyAgaM prAhustyAgaM vicakSaNAH | --2-- |
| tyAjyaM doSavadityeke karma prAhurmanISiNaH | - |
| yajJadAnatapaHkarma na tyAjyamiti cApare | --3-- |
| nizcayaM zRNu me tatra tyAge bharatasattama | - |
| tyAgo hi puruSavyAghra trividhaH saMprakIrtitaH | --4-- |
| yajJadAnatapaHkarma na tyAjyaM kAryameva tat | - |
| yajJo dAnaM tapazcaiva pAvanAni manISiNAm | --5-- |
| etAnyapi tu karmANi saGgaM tyaktvA phalAni ca | - |
| kartavyAnIti me pArtha nizcitaM matamuttamam | --6-- |
| niyatasya tu saMnyAsaH karmaNo nopapadyate | - |
| mohAttasya parityAgastAmasaH parikIrtitaH | --7-- |
| duHkhamityeva yatkarma kAyaklezabhayAttyajet | - |
| sa kRtvA rAjasaM tyAgaM naiva tyAgaphalaM labhet | --8-- |
| kAryamityeva yatkarma niyataM kriyate'rjuna | - |
| saGgaM tyaktvA phalaM caiva sa tyAgaH sAttviko mataH | --9-- |
| na dveSTyakuzalaM karma kuzale nAnuSajjate | - |
| tyAgI sattvasamAviSTo medhAvI chinnasaMzayaH | --10-- |
| na hi dehabhRtA zakyaM tyaktuM karmANyazeSataH | - |
| yastu karmaphalatyAgI sa tyAgItyabhidhIyate | --11-- |
| aniSTamiSTaM mizraM ca trividhaM karmaNaH phalam | - |
| bhavatyatyAginAM pretya na tu saMnyAsinAM kvacit | --12-- |
| paJcaitAni mahAbAho kAraNAni nibodha me | - |
| sAMkhye kRtAnte proktAni siddhaye sarvakarmaNAm | --13-- |
| adhiSThAnaM tathA kartA karaNaM ca pRthagvidham | - |
| vividhAzca pRthakceSTA daivaM caivAtra paJcamam | --14-- |
| zarIravAGmanobhiryatkarma prArabhate naraH | - |
| nyAyyaM vA viparItaM vA paJcaite tasya hetavaH | --15-- |
| tatraivaM sati kartAramAtmAnaM kevalaM tu yaH | - |
| pazyatyakRtabuddhitvAnna sa pazyati durmatiH | --16-- |
| yasya nAhaMkRto bhAvo buddhiryasya na lipyate | - |
| hatvA'pi sa imA&llokAnna hanti na nibadhyate | --17-- |
| jJAnaM jJeyaM parijJAtA trividhA karmacodanA | - |
| karaNaM karma karteti trividhaH karmasaMgrahaH | --18-- |
| jJAnaM karma ca kartA ca tridhaiva guNabhedataH | - |
| procyate guNasaMkhyAne yathAvacchRNu tAnyapi | --19-- |
| sarvabhUteSu yenaikaM bhAvamavyayamIkSate | - |
| avibhaktaM vibhakteSu tajjJAnaM viddhi sAttvikam | --20-- |
| pRthaktvena tu yajjJAnaM nAnAbhAvAnpRthagvidhAn | - |
| vetti sarveSu bhUteSu tajjJAnaM viddhi rAjasam | --21-- |
| yattu kRtsnavadekasminkArye saktamahaitukam | - |
| atattvArthavadalpaM ca tattAmasamudAhRtam | --22-- |
| niyataM saGgarahitamarAgadveSataH kRtam | - |
| aphalaprepsunA karma yattatsAttvikamucyate | --23-- |
| yattu kAmepsunA karma sAhaMkAreNa vA punaH | - |
| kriyate bahulAyAsaM tadrAjasamudAhRtam | --24-- |
| anubandhaM kSayaM hiMsAmanapekSya ca pauruSam | - |
| mohAdArabhyate karma yattattAmasamucyate | --25-- |
| muktasaGgo'nahaMvAdI dhRtyutsAhasamanvitaH | - |
| siddhyasiddhyornirvikAraH kartA sAttvika ucyate | --26-- |
| rAgI karmaphalaprepsurlubdho hiMsAtmako'zuciH | - |
| harSazokAnvitaH kartA rAjasaH parikIrtitaH | --27-- |
| ayuktaH prAkRtaH stabdhaH zaTho naiSkRtiko'lasaH | - |
| viSAdI dIrghasUtrI ca kartA tAmasa ucyate | --28-- |
| buddherbhedaM dhRtezcaiva guNatastrividhaM zRNu | - |
| procyamAnamazeSeNa pRthaktvena dhanaMjaya | --29-- |
| pravRttiM ca nivRttiM ca kAryAkArye bhayAbhaye | - |
| bandhaM mokSaM ca yA vetti buddhiH sA pArtha sAttvikI | --30-- |
| yayA dharmamadharmaM ca kAryaM cAkAryameva ca | - |
| ayathAvatprajAnAti buddhiH sA pArtha rAjasI | --31-- |
| adharmaM dharmamiti yA manyate tamasAvRtA | - |
| sarvArthAnviparItAMzca buddhiH sA pArtha tAmasI | --32-- |
| dhRtyA yayA dhArayate manaHprANendriyakriyAH | - |
| yogenAvyabhicAriNyA dhRtiH sA pArtha sAttvikI | --33-- |
| yayA tu dharmakAmArthAndhRtyA dhArayate'rjuna | - |
| prasaGgena phalAkAGkSI dhRtiH sA pArtha rAjasI | --34-- |
| yayA svapnaM bhayaM zokaM viSAdaM madameva ca | - |
| na vimuJcati durmedhA dhRtiH sA pArtha tAmasI | --35-- |
| sukhaM tvidAnIM trividhaM zRNu me bharatarSabha | - |
| abhyAsAdramate yatra duHkhAntaM ca nigacchati | --36-- |
| yattadagre viSamiva pariNAme'mRtopamam | - |
| tatsukhaM sAttvikaM proktamAtmabuddhiprasAdajam | --37-- |
| viSayendriyasaMyogAdyattadagre'mRtopamam | - |
| pariNAme viSamiva tatsukhaM rAjasaM smRtam | --38-- |
| yadagre cAnubandhe ca sukhaM mohanamAtmanaH | - |
| nidrAlasyapramAdotthaM tattAmasamudAhRtam | --39-- |
| na tadasti pRthivyAM vA divi deveSu vA punaH | - |
| sattvaM prakRtijairmuktaM yadebhiH syAttribhirguNaiH | --40-- |
| brAhmaNakSatriyavizAM zUdrANAM ca paraMtapa | - |
| karmANi pravibhaktAni svabhAvaprabhavairguNaiH | --41-- |
| zamo damastapaH zaucaM kSAntirArjavameva ca | - |
| jJAnaM vijJAnamAstikyaM brahmakarma svabhAvajam | --42-- |
| zauryaM tejo dhRtirdAkSyaM yuddhe cApyapalAyanam | - |
| dAnamIzvarabhAvazca kSAtraM karma svabhAvajam | --43-- |
| kRSigaurakSyavANijyaM vaizyakarma svabhAvajam | - |
| paricaryAtmakaM karma zUdrasyApi svabhAvajam | --44-- |
| sve sve karmaNyabhirataH saMsiddhiM labhate naraH | - |
| svakarmanirataH siddhiM yathA vindati tacchRNu | --45-- |
| yataH pravRttirbhUtAnAM yena sarvamidaM tatam | - |
| svakarmaNA tamabhyarcya siddhiM vindati mAnavaH | --46-- |
| zreyAnsvadharmo viguNaH paradharmotsvanuSThitAt | - |
| svabhAvaniyataM karma kurvannApnoti kilbiSam | --47-- |
| sahajaM karma kaunteya sadoSamapi na tyajet | - |
| sarvArambhA hi doSeNa dhUmenAgnirivAvRtAH | --48-- |
| asaktabuddhiH sarvatra jitAtmA vigataspRhaH | - |
| naiSkarmyasiddhiM paramAM saMnyAsenAdhigacchati | --49-- |
| siddhiM prApto yathA brahma tathApnoti nibodha me | - |
| samAsenaiva kaunteya niSThA jJAnasya yA parA | --50-- |
| buddhyA vizuddhayA yukto dhRtyAtmAnaM niyamya ca | - |
| zabdAdInviSayAMstyaktvA rAgadveSau vyudasya ca | --51-- |
| viviktasevI laghvAzI yatavAkkAyamAnasaH | - |
| dhyAnayogaparo nityaM vairAgyaM samupAzritaH | --52-- |
| ahaMkAraM balaM darpaM kAmaM krodhaM parigraham | - |
| vimucya nirmamaH zAnto brahmabhUyAya kalpate | --53-- |
| brahmabhUtaH prasannAtmA na zocati na kAGkSati | - |
| samaH sarveSu bhUteSu madbhaktiM labhate parAm | --54-- |
| bhaktyA mAmabhijAnAti yAvAnyazcAsmi tattvataH | - |
| tato mAM tattvato jJAtvA vizate tadanantaram | --55-- |
| sarvakarmANyapi sadA kurvANo madvyapAzrayaH | - |
| matprasAdAdavApnoti zAzvataM padamavyayam | --56-- |
| cetasA sarvakarmANi mayi saMnyasya matparaH | - |
| buddhiyogamupAzritya maccittaH satataM bhava | --57-- |
| maccittaH sarvadurgANi matprasAdAttariSyasi | - |
| atha cettvamahaMkArAnna zroSyasi vinaGkSyasi | --58-- |
| yadahaMkAramAzritya na yotsya iti manyase | - |
| mithyaiSa vyavasAyaste prakRtistvAM niyokSyati | --59-- |
| svabhAvajena kaunteya nibaddhaH svena karmaNA | - |
| kartuM necchasi yanmohAtkariSyasyavazo'pi tat | --60-- |
| IzvaraH sarvabhUtAnAM hRddeze'rjuna tiSThati | - |
| bhrAmayansarvabhUtAni yantrArUDhAni mAyayA | --61-- |
| tameva zaraNaM gaccha sarvabhAvena bhArata | - |
| tatprasAdAtparAM zAntiM sthAnaM prApsyasi zAzvatam | --62-- |
| iti te jJAnamAkhyAtaM guhyAdguhyataraM mayA | - |
| vimRzyaitadazeSeNa yathecchasi tathA kuru | --63-- |
| sarvaguhyatamaM bhUyaH zRNu me paramaM vacaH | - |
| iSTo'si me dRDhamiti tato vakSyAmi te hitam | --64-- |
| manmanA bhava madbhakto madyAjI mAM namaskuru | - |
| mAmevaiSyasi satyaM te pratijAne priyo'si me | --65-- |
| sarvadharmAnparityajya mAmekaM zaraNaM vraja | - |
| ahaM tvA sarvapApebhyo mokSayiSyAmi mA zucaH | --66-- |
| idaM te nAtapaskAya nAbhaktAya kadAcana | - |
| na cAzuzrUSave vAcyaM na ca mAM yo'bhyasUyati | --67-- |
| ya imaM paramaM guhyaM madbhakteSvabhidhAsyati | - |
| bhaktiM mayi parAM kRtvA mAmevaiSyatyasaMzayaH | --68-- |
| na ca tasmAnmanuSyeSu kazcinme priyakRttamaH | - |
| bhavitA na ca me tasmAdanyaH priyataro bhuvi | --69-- |
| adhyeSyate ca ya imaM dharmyaM saMvAdamAvayoH | - |
| jJAnayajJena tenAhamiSTaH syAmiti me matiH | --70-- |
| zraddhAvAnanasUyazca zRNuyAdapi yo naraH | - |
| so'pi muktaH zubhA&llokAnprApnuyAtpuNyakarmaNAm | --71-- |
| kaccidetacchrutaM pArtha tvayaikAgreNa cetasA | - |
| kaccidajJAnasaMmohaH pranaSTaste dhanaMjaya | --72-- |
| arjuna uvAca- | |
| naSTo mohaH smRtirlabdhA tvatprasAdAnmayAcyuta | - |
| sthito'smi gatasaMdehaH kariSye vacanaM tava | --73-- |
| saMjaya uvAca- | |
| ityahaM vAsudevasya pArthasya ca mahAtmanaH | - |
| saMvAdamimamazrauSamadbhutaM romaharSaNam | --74-- |
| vyAsaprasAdAcchrutavAnetadguhyamahaM param | - |
| yogaM yogezvarAtkRSNAtsAkSAtkathayataH svayam | --75-- |
| rAjansaMsmRtya saMsmRtya saMvAdamimamadbhutam | - |
| kezavArjunayoH puNyaM hRSyAmi ca muhurmuhuH | --76-- |
| tacca saMsmRtya saMsmRtya rUpamatyadbhutaM hareH | - |
| vismayo me mahAnrAjanhRSyAmi ca punaH punaH | --77-- |
| yatra yogezvaraH kRSNo yatra pArtho dhanurdharaH | - |
| tatra zrIrvijayo bhUtirdhruvA nItirmatirmama | --78-- |
oM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre zrIkRSNArjunasaMvAde mokSasaMnyAsayogo nAmASTAdazo'dhyAyaH --18--